# დადიანების სასახლე
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/dadianebis-sasakhle
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: სამეგრელო-ზემო სვანეთი
- კოორდინატები: 42.512222, 41.874167

დადიანების სასახლეთა ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმი ზუგდიდის ცენტრში, სამეგრელოს მთავართა რეზიდენციის კომპლექსშია: დედოფლის სასახლე, ნიკოს სასახლე, მთავართა საკარო ეკლესია და მათ გარშემო ბოტანიკური ბაღი, რომელიც ეკატერინე ჭავჭავაძე-დადიანმა ევროპიდან მოწვეული მებაღეების დახმარებით გააშენა. XVII საუკუნეში იტალიელი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი წერდა, რომ მთავარს ორმოცდაათზე მეტი სასახლე აქვს და ზუგდიდისა მათ შორის ულამაზესია. დღევანდელი მთავარი შენობა — დედოფლის სასახლე — 1873–1878 წლებში ეკატერინე დადიანისთვის არქიტექტორ რაისის პროექტით გადაკეთდა, რომელმაც ალუპკის ვორონცოვის სასახლე მიიღო ნიმუშად: შენობა ძირითადად ნეოგოთიკურია, ქართული, რუსული, ისლამური და ტიუდორული ელემენტებით, მეორე სართულზე დაშენებული თაღებითა და ფართო ფლიგელებით. ნიკოს სასახლე 1880-იან წლებში უკანასკნელი მთავრის, ნიკოლოზ დადიანისთვის, რუსმა არქიტექტორმა ლეონიდ ვასილიევმა ააგო — ორსართულიანი რეზიდენცია ქვის აივნითა და საქართველოში უდიდესი სამეჯლისო დარბაზით.

მუზეუმის ფონდებში 50 000-მდე ექსპონატია. ყველაზე დიდი სიწმინდე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართია, რომელიც 1453 წელს, კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ, საქართველოში ჩამოიტანეს, ჯერ ბედიის ტაძარში, მერე ხობის მონასტერში ინახებოდა და 1533 წელს ლევან I დადიანმა სამთავრო სასახლეში გადმოასვენა; მასთან ერთად დაცულია წმინდა მარინეს მკლავი, წმინდა კვირიკეს მტევანი, წმინდა გიორგისა და იოანე ნათლისმცემლის ნაწილები ლევან II დადიანისა და ნესტან-დარეჯანის წარწერიან ვერცხლის ლუსკუმაში. ოქრომჭედლობის ნიმუშთაგან გამოირჩევა XI საუკუნის გიორგი მეფის სამწერობელი, თამარ მეფის დედის, ბურდუხან დედოფლის XII საუკუნის ხატი 52 სანაწილე ბუდით და XVI საუკუნის წმინდა გიორგის კარედი ხატი; მუზეუმში ინახება თაგილონის განძის მასალა, კოლხური ოქროს მონეტა, XIII–XIV საუკუნეების ხელნაწერები, XVII საუკუნის დასაწყისის მწიგნობართუხუცესის საბუხარი — ქართული ქარგვის უძველესი ნიმუში — და ლევან II დადიანის გარდამოხსნა, XVI–XIX საუკუნეების ხელნაწერი წიგნები და სიგელები, გრიგოლ ორბელიანის, ნიკო ნიკოლაძისა და სხვათა მიმოწერა, რუსეთის საიმპერატორო კარის სამხედრო არქივი და საბრძოლო ხელოვნების კოლექცია კავკასიური, ევროპული და აზიური იარაღით. ნაპოლეონთან დაკავშირებული ნივთები — მათ შორის იმპერატორის სამი სიკვდილის ნიღბიდან ერთი — სალომე დადიანის მეუღლემ, პრინცმა აშილ მიურატმა, ნაპოლეონის დის კაროლინას შვილიშვილმა, ჩამოიტანა.

## ისტორია

მუზეუმი სამეგრელოს მთავარმა დავით დადიანმა დააარსა — საქართველოში ერთ-ერთი პირველი — საკუთარი საგანძურისა და სამეგრელოს ეკლესია-მონასტრებიდან შეკრებილი სიძველეების ბაზაზე: 1840 წელს სასახლეში ნოქალაქევის არქეოლოგიური აღმოჩენების პირველი გამოფენა მოეწყო, 1848 წელს დავითი სტუმრებს ნოქალაქევის არქეოლოგიურ და ნუმიზმატიკურ კოლექციას აჩვენებდა, მუზეუმის დაარსების თარიღად კი 1849 წელი ითვლება. 1866 წელს, ნიკოლოზ დადიანის ტახტიდან გადადგომის შემდეგ, მისი და სალომე დედასთან ერთად პარიზში წავიდა და 1868 წლის 18 მაისს მარშალ მიურატის შვილიშვილს, პრინც აშილ მიურატს, ცოლად გაჰყვა; მიურატმა სამეგრელოში ბონაპარტისტული რელიკვიები ჩამოიტანა. 1873–1878 წლებში ეკატერინე ჭავჭავაძე-დადიანისთვის — ნინო გრიბოედოვას დისთვის — დედოფლის სასახლე გადააკეთეს, 1880-იან წლებში ნიკოს სასახლე აშენდა. 1919 წელს დადიანების მემკვიდრეებმა სასახლის კომპლექსზე უფლებებზე ოფიციალურად უარი თქვეს.

1921 წლის 1 მაისს ეთნოგრაფისა და გეოლოგის აკაკი ჭანტურიას ინიციატივით სასახლე მთლიანად მუზეუმად იქცა — ჯერ „სამეგრელოს მუზეუმის“, შემდეგ ზუგდიდის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის სახელით, 2005 წლიდან კი დადიანების სასახლეთა სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმია. 1990-იანი წლების შუა ხანებში ზუგდიდში აშილ მიურატისა და სალომე დადიანის შვილიშვილისშვილი, პრინცი ალენ მიურატი, ოჯახით დასახლდა, ფონდი „მიურატები საქართველოში“ დააარსა და დადიანთა ქონებაზე, სასახლის ჩათვლით, პრეტენზია განაცხადა; ქართული „დადიანების სასახლეთა გადარჩენის ფონდი“ 1919 წლის უარს უთითებს. 2007 წლის 26 მაისს ზუგდიდში პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა სასახლის აღდგენა გამოაცხადა საქართველოს „ერთადერთი შემორჩენილი ევროპული სასახლისა“, რომლითაც მთელი ქვეყანა უნდა ამაყობდეს.

## ვიზიტის ინფორმაცია

სასახლე ზუგდიდის ცენტრში, ბოტანიკური ბაღის შუაგულში დგას; მუზეუმის სამუშაო საათები, ბილეთის ფასი და ექსკურსიების ენები ადგილზე გადაამოწმეთ. ზუგდიდს რკინიგზის სადგური აქვს და თბილისთან როგორც რკინიგზით, ისე საავტომობილო გზით არის დაკავშირებული; ქუთაისიდან მანქანით დაახლოებით ორი საათის სავალია.

## რჩევები

სიწმინდეებთან ერთად ყურადღება მიაქციეთ ვერცხლის ლუსკუმის წარწერას, რომელშიც ლევან II დადიანი და დედოფალი ნესტან-დარეჯანი არიან მოხსენიებული. სასახლე ხობის მონასტერთან და ნოქალაქევთან ერთად ერთ დღეში ჯდება.

## უსაფრთხოება

ფოტოგრაფირების წესები მუზეუმში გადაამოწმეთ; ვიტრინებს ხელით ნუ შეეხებით. ბაღის ბილიკები წვიმის შემდეგ სრიალებს.

## წყაროები

- [დადიანების სასახლეთა მუზეუმი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/დადიანების_სასახლეთა_სახელმწიფო_ისტორიულ-არქიტექტურული_მუზეუმი)
- [დადიანების სასახლე — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Dadiani_Palace)
- [დადიანების სასახლე — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Дворец_Дадиани)
- [ზუგდიდი — ქართული ენციკლოპედია](https://georgianencyclopedia.ge/ka/pdf-export/16061)
- [დადიანების სასახლეთა მუზეუმი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q3610430)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/dadiani-palace)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/dvorec-dadiani)