# ილორის წმინდა გიორგის ეკლესია
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/iloris-tsminda-giorgis-eklesia
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: აფხაზეთი
- კოორდინატები: 42.69612, 41.49963

ილორის წმინდა გიორგის ეკლესია სოფელ ილორში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დგას, ოჩამჩირიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვასთან ახლოს. ეს XI საუკუნის პირველი მეოთხედის დარბაზული, თავდაპირველად უგუმბათო ეკლესიაა — დასავლურქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუში და შუა საუკუნეების დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი სალოცავი. ვახუშტი ბატონიშვილი მას „უგუმბათო, მცირე, მდიდარ და შემკულ“ ეკლესიად აღწერს; ილორს ჟან შარდენი, დიუბუა დე მონპერე, მარი ბროსე, ანდრეი პავლინოვი და დიმიტრი ბაქრაძე იხსენიებენ, XX საუკუნეში კი მისი ხუროთმოძღვრება ხელოვნებათმცოდნე ანატოლი კაციამ შეისწავლა.

კომპლექსი ეკლესიისა და დამხმარე ნაგებობებისგან შედგება; ტერიტორია რიყის ქვის გალავნითაა შემოსაზღვრული, კარიბჭის თავზე სამრეკლოა. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე მისი ადრეული ისტორიის ამსახველი ხუთი ქართული ლაპიდარული წარწერა იყო, ინტერიერში — ფრესკების ნაშთები. 2010 წლის სამუშაოების შემდეგ ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია, აღმოსავლეთ კედელი წარწერებიანად შელესილი, შიგნით მოხატულობა შეთეთრებული, უგუმბათო ნაგებობას კი რუსული ტიპის გუმბათი დაადგეს; ეკლესიაში კონდიციონერები დამონტაჟდა. 2009 წელს საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა გიორგობისთვის 10-ლარიანი საკოლექციო მონეტა გამოუშვა ილორის ეკლესიის გამოსახულებით.

## ისტორია

ეკლესია XI საუკუნის პირველ მეოთხედში აიგო. საუკუნეების განმავლობაში იგი რამდენჯერმე გადააკეთეს: XVII საუკუნეში ოდიშის მთავარმა ლევან II დადიანმა შეაკეთა, 1736 წელს ოსმალებმა გადაწვეს, იმავე საუკუნის მეორე ნახევარში კი ოდიშის მთავრებმა კვლავ აღადგინეს. ილორი უპირველესად გიორგობის დღესასწაულით იყო ცნობილი: ყოველ წელს 21 ოქტომბერს ეკლესიაში „სასწაულებრივად“ ხარი ჩნდებოდა, რომელსაც წმინდა გიორგის სწირავდნენ. ჟან შარდენი, რომელიც აქ 1672 წელს იყო, აღწერს, როგორ ამოწმებდა ეპისკოპოსი დღესასწაულის წინა ღამეს ეკლესიას და კარის წინ ვედროს დგამდა, რათა ეჩვენებინა, რომ შიგნით არავინ შესულა, დილით კი შიგნით ხარი იდგა; ხორცის ნაწილი იმერეთისა და გურიის მეფეებს ეგზავნებოდა, ნაწილი სამღვდელოებასა და ხალხს ურიგდებოდა, ხარის ქცევით კი მომავალ წელს — ომს, ნაყოფიერებას, ღვინის მოსავალს — მისნობდნენ. ეს წესი XX საუკუნემდე შემორჩა.

2010 წელს ეკლესიაში ჩატარებულმა სამუშაოებმა საქართველოსა და დე ფაქტო ხელისუფლებას შორის კონფლიქტი გამოიწვია: საქართველოს შეფასებით, ფასადების შელესვითა და რუსული ტიპის გუმბათის დადგმით ძეგლის ავთენტურობა დაირღვა და ქართული წარწერები და ფრესკები დაიფარა; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ სამუშაოები ვანდალიზმად შეაფასა და იუნესკოს მიმართა. აფხაზური მხარე ცვლილებებს არ უარყოფდა, მაგრამ გამოუსწორებელ ზიანს არ აღიარებდა; 2011 წლის თებერვალში, ინციდენტების პრევენციის მექანიზმის 25-ე შეხვედრაზე, ქართულმა მხარემ ეკლესიასთან დაშვება მოითხოვა და უარი მიიღო, 2011 წლის მარტში კი, ჟენევის მოლაპარაკებების მე-15 რაუნდზე, აფხაზურმა მხარემ ეკლესიის ფოტოები სამუშაოებამდე და მათ შემდეგ წარადგინა. 2011 წლის 9 თებერვალს დე ფაქტო ხელისუფლებამ ეკლესია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ არაღიარებულ საეკლესიო სტრუქტურას გადასცა. ილორის ეკლესიას საქართველოს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი აქვს; 2022 წლის მდგომარეობით აქ რეგულარული ღვთისმსახურება ტარდება და მომლოცველები დადიან.

## ვიზიტის ინფორმაცია

ილორი ოჩამჩირიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის მახლობლადაა; ეკლესია რიყის ქვის გალავნით შემოზღუდულ ეზოში დგას. ეკლესია მოქმედია, აქ რეგულარული წირვა აღევლინება და მომლოცველები ჩამოდიან.

აფხაზეთი ოკუპირებული ტერიტორიაა. საქართველოს კანონმდებლობით რეგიონში შესვლა მხოლოდ ენგურის გამშვები პუნქტიდან არის კანონიერი; რუსეთის მხრიდან შესვლა კანონდარღვევაა. მგზავრობამდე გადაადგილების მიმდინარე პირობები გადაამოწმეთ.

## რჩევები

2010 წლამდე ეკლესიის სახე და აღმოსავლეთ კედლის ქართული წარწერები ძველი ფოტოებიდან შეადარეთ — იმის გასაგებად, რა დაიკარგა. მოქვისა და ბედიის ტაძრები მანქანით ერთი საათის სავალზეა, ოჩამჩირე კი დაახლოებით 4 კილომეტრში.

## უსაფრთხოება

დღესასწაულებზე ეზო შეიძლება გადატვირთული იყოს. მოქმედ ეკლესიაში ჩაცმულობის წესებს იცავენ. ოკუპირებულ ტერიტორიაზე საკონსულო დახმარება შეზღუდულია.

## წყაროები

- [ილორის ეკლესია — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Ilori_Church)
- [ილორის ეკლესია — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Илорский_храм)
- [ილორის ეკლესია — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q1144650)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/ilori-church)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/ilorskaia-cerkov-sviatogo-georgiia)