# იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/ioseb-stalinis-sakhelmtsifo-muzeumi
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: შიდა ქართლი
- კოორდინატები: 41.987222, 44.113611

მუზეუმის სამივე ნაწილი ქალაქის ცენტრშია. მემორიალური სახლი XIX საუკუნეში ძველი გორის ყოფილ „რუს უბანში“, კვირაცხოვლის ქუჩა №10-ში აშენდა, ალიზითა და ქართული აგურით. სტალინის მშობლებს აქ ერთი ოთახი და სარდაფი ჰქონდათ დაქირავებული; სარდაფში მამა, ბესარიონ ჯუღაშვილი, ფეხსაცმელს კერავდა. ჯუღაშვილების ოთახში იმ პერიოდის ნივთებია, მეორე ოთახში, რომელიც სახლის პატრონს ეკუთვნოდა, დედის, ეკატერინე ჯუღაშვილის ნივთებია გამოფენილი. სახლი თავიდან მსგავსი საცხოვრებლების უბნის ნაწილი იყო, რომელიც საბჭოთა ხანაში დაანგრიეს ახალი საცხოვრებლის, მოედნისა და მუზეუმისთვის. სახლს თავზე დამცავი პავილიონი ადგას (არქიტექტორი მიხეილ ნეპრინცევი).

ორსართულიანი საექსპოზიციო შენობა კოშკით არქიტექტორ არჩილ ქურდიანის პროექტით აშენდა და სტალინური არქიტექტურის სტილისაა. ის ეკლარის ქვითაა მოპირკეთებული, სვეტები ორნამენტებითაა შემკული, ვესტიბიული წითელი მარმარილოთია მოპირკეთებული. მუდმივი ექსპოზიცია ექვს დარბაზშია: პირველი რევოლუციამდელ და რევოლუციის წლებს ეძღვნება, მეორე — შემდგომ საბჭოთა პერიოდს, მესამე — მეორე მსოფლიო ომს, თეირანის, იალტისა და პოტსდამის კონფერენციების ფოტოებით და სტალინის ერთი ფოტოთი რეტუშის გარეშე. მეოთხე დარბაზში მარმარილოს სვეტებს შორის სტალინის სიკვდილის შემდეგ აღებული ბრინჯაოს ნიღბის ერთ-ერთი ასლია (მოქანდაკე მ. მანიზერი) და უჩა ჯაფარიძის ტილო „სტალინი კუბოში“, მეხუთეში — სტალინისთვის მირთმეული საჩუქრები, მეექვსეში კი მისი სამუშაო კაბინეტი, სადაც 1918–1922 წლებში მუშაობდა, და პირადი ნივთები. ცალკე ოთახი, რომელიც 2010 წლიდან მოქმედებს, რეპრესიების პერიოდს ეძღვნება.

პირად ნივთებს შორისაა „სიმენსის“ შავი ტელეფონი, „პელიკანის“ კალამი, რომლითაც სტალინი პოტსდამის კონფერენციაზე სარგებლობდა, ჩიბუხები, მარშლის შინელი და ქუდი. საჩუქრებს შორისაა ლიბანური კედრის ხეზე შესრულებული ბარელიეფი, ბრინჯის მარცვალი, რომელზეც ინდოეთიდან გამოგზავნილი მისალმებაა ამოტვიფრული, და ჩელიაბინსკის სატანკო ქარხნის მიერ 1945 წელს მირთმეული მაგიდის ლამპა, რომელიც სტალინმა მარშალ ჟუკოვს აჩუქა, ჟუკოვმა კი 1969 წელს მუზეუმს გადასცა. საექსპოზიციო შენობის მარჯვნივ, რელსებზე, დგას სტალინის პირადი ვაგონი: ის რევოლუციამდე სანქტ-პეტერბურგში დამზადდა, ჯავშნიანია და 83 ტონას იწონის. წითელი ხით მოპირკეთებულ ინტერიერში რიგრიგობით არის სამზარეულო რუსული ღუმელით, მორიგე ოფიცრის კუპე, ორი კუპე თანმხლები პირებისთვის, სტალინის პირადი კუპე და სალონი-სათათბირო.

მუზეუმის კომპლექსის საერთო ფართობია 3 529,7 კვადრატული მეტრი, ფონდში 40 000-ზე მეტი ექსპონატი, დოკუმენტი, ტილო და დამხმარე მასალაა დაცული, მოქმედებს სამეცნიერო ბიბლიოთეკაც. ექსპონატების დიდი ნაწილი მუზეუმს მოსკოვის რევოლუციის მუზეუმმა გადმოსცა. ბევრი მიიჩნევს, რომ ექსპოზიცია და ექსპონატების ოფიციალური განმარტებები სტალინს ზედმეტად დადებითად წარმოაჩენს და მისი მოღვაწეობის ბნელ მხარეებს არ ეხება.

## ისტორია

სახლი, სადაც სტალინი დაიბადა, აღადგინეს და 1937 წლის 10 ნოემბერს მუზეუმად გახსნეს, ჯერ კიდევ მის სიცოცხლეში. მთავარი შენობის მშენებლობა 1951 წელს დაიწყო, თითქოს სოციალიზმის ისტორიის მუზეუმისთვის, თუმცა აშკარა იყო, რომ ის სტალინის მემორიალი უნდა გამხდარიყო. სტალინი 1953 წელს გარდაიცვალა, სამუზეუმო კომპლექსი კი 1957 წელს გაიხსნა. 1985 წელს, გამარჯვების 40 წლისთავზე, დონის როსტოვის რკინიგზის სადგურიდან გორში ჩამოიტანეს და მუზეუმს გადასცეს სტალინის პირადი ვაგონი, რომლითაც ის 1941 წლიდან სარგებლობდა.

1989 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლისა და საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობის პერიოდში, მუზეუმი დაიხურა, მოგვიანებით კი ხელახლა გაიხსნა. 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს, როცა რუსეთის ჯარებმა გორი დაიკავეს, მუზეუმის თანამშრომლებმა ექსპონატები თბილისში გადაიტანეს; 22 აგვისტოს რუსეთის ჯარების წასვლის შემდეგ ქალაქში ბევრი შენობა დაზიანებული იყო, მუზეუმი კი არ დაზიანებულა. 2008 წლის 24 სექტემბერს კულტურის მინისტრმა ნიკოლოზ ვაჩეიშვილმა გამოაცხადა, რომ მუზეუმი რუსული აგრესიის მუზეუმად გადაკეთდებოდა. შესასვლელთან გაკრეს წარწერა: „ეს მუზეუმი ისტორიის გაყალბებაა. ის საბჭოთა პროპაგანდის ტიპური ნიმუშია და ცდილობს, ისტორიაში ყველაზე სისხლიანი რეჟიმის ლეგიტიმაცია მოახდინოს“; 2017 წლისთვის წარწერა მოხსნილი იყო.

2010 წლის 25 ივნისს ცენტრალური მოედნიდან სტალინის ძეგლი აიღეს, მუზეუმში კი იმავე წლიდან რეპრესიების ოთახი მოქმედებს. 2012 წლის 20 დეკემბერს გორის საკრებულომ ხმა მისცა, რომ მუზეუმის შინაარსის შეცვლის გეგმები შეწყვეტილიყო. სხვა წინადადებებს შორის იყო ისტორიკოს ლაშა ბაქრაძის იდეა — „გამოფენა გამოფენის შესახებ“, რომელიც თავდაპირველი ექსპოზიციის უზუსტობებსა და სიყალბეს გამოკვეთდა.

## ვიზიტის ინფორმაცია

მუზეუმი გორის ცენტრშია, სტალინის გამზირი №32-ში, თბილისიდან გზით დაახლოებით 85 კილომეტრში; გორის ციხე პირდაპირ ხაზზე დაახლოებით 500 მეტრშია. მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე 10:00-დან 18:00-მდე, 1 ნოემბრიდან 1 აპრილამდე კი 10:00-დან 17:00-მდე; დაკეტილია 1 იანვარს და აღდგომის დღეს. მთელი კომპლექსის (საგამოფენო დარბაზები, მემორიალური სახლი და ვაგონი) დათვალიერება გიდის თანხლებით 15 ლარი ღირს, მხოლოდ ვაგონი — 5 ლარი, სტუდენტებისთვის — 10 ლარი, მოსწავლეებისთვის — 1 ლარი, 6 წლამდე ბავშვებისთვის შესვლა უფასოა; შეღავათიანი და უფასო ბილეთისთვის შესაბამისი საბუთი წარადგინეთ. ფასები და საათები შეიძლება შეიცვალოს — ადგილზე დააზუსტეთ.

## რჩევები

დაიწყეთ მემორიალური სახლით, შემდეგ ექვსი დარბაზი თანმიმდევრობით დაათვალიერეთ და ბოლოს ვაგონში შედით. ნუ გამოტოვებთ რეპრესიების ოთახს. მუზეუმის ფერწერულ ტილოებს შორისაა ა. ალვარიძის ნახატი, რომელზეც ახალგაზრდა სოსო ჯუღაშვილი ამხანაგებთან ერთად გორის ციხეზეა გამოსახული — თავად ციხე მუზეუმიდან ახლოსაა.

## უსაფრთხოება

ექსპონატებზე ხელით შეხება აკრძალულია. მუდმივ ექსპოზიციაში პირადი მიზნით გადაღება ნებადართულია მხოლოდ ბლიცისა და შტატივის გარეშე, დროებით გამოფენებზე კი ფოტო- და ვიდეოგადაღება აკრძალულია. ჯგუფის ხელმძღვანელები პასუხს აგებენ ჯგუფის წევრების ქცევაზე; ბავშვებს მთელი ვიზიტის განმავლობაში თვალი ადევნეთ.

## წყაროები

- [მუზეუმის აღწერა — ი. ბ. სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი](https://www.stalinmuseumi.ge/geo/museum/description/)
- [მემორიალური სახლი — ი. ბ. სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი](https://www.stalinmuseumi.ge/geo/museum/memorial-house/)
- [ვაგონი — ი. ბ. სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი](https://www.stalinmuseumi.ge/geo/museum/carriage/)
- [სამუშაო საათები — ი. ბ. სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი](https://www.stalinmuseumi.ge/geo/about/working-hours/)
- [ბილეთის ღირებულება — ი. ბ. სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი](https://www.stalinmuseumi.ge/geo/about/entrance-fees/)
- [იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/იოსებ_სტალინის_სახელმწიფო_მუზეუმი)
- [იოსებ სტალინის მუზეუმი — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Stalin_Museum)
- [სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Государственный_музей_Сталина)
- [სტალინის მუზეუმი — ებრაული ვიკიპედია](https://he.wikipedia.org/wiki/מוזיאון_סטלין)
- [იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q2563760)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/stalin-museum)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/muzei-iosifa-stalina)