# მღვიმევის მონასტერი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/mghvimevis-monasteri
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: იმერეთი
- კოორდინატები: 42.297348, 43.300671

მღვიმევი ჭიათურის აღმოსავლეთ კიდეზე, ყვირილის მარჯვენა ნაპირის კლდეში დგას — ქალაქიდან მონასტერში ვიწრო და გრძელი კიბე მიდის, რომელიც კლდეში ხელოვნურად გაყვანილ, საყრდენი თაღებით შემაგრებულ გვირაბში გადადის და ბოლოს დიდ ბუნებრივ მღვიმესთან გამოდის. სახელიც აქედანაა: „მღვიმე“ ქართულად გამოქვაბულია. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ომიანობისას ამ გამოქვაბულებს თავშესაფრად იყენებდნენ — არქეოლოგებმა აქ ისრისპირები და ცეცხლის კვალი იპოვეს, თვითონ მღვიმე კი პრეისტორიული ნივთებითაც არის ცნობილი. დღესაც, დიდ დღესასწაულებზე, წირვა სწორედ მღვიმეში ტარდება.

მღვიმის კარიბჭის აღმოსავლეთით მთავარი ტაძარია — ღვთისმშობლის შობის ორნავიანი ბაზილიკა. მისი ნავები, რომელთაგან ჩრდილოეთი სამხრეთზე ვიწროა, ერთ მასიურ სვეტზე დაყრდნობილი ორი თაღით არის გაყოფილი და ორივე გარედან წახნაგოვანი აფსიდით მთავრდება; კედლები თლილი ქვითაა მოპირკეთებული, ჭერი კი მომიჯნავე კლდეშია ჩაკვეთილი. ფასადი უხვად არის შემკული — სარკმლების ჩუქურთმიანი ჩარჩოები, მონუმენტური ჯვრები, ერთმანეთზე გადაბმული რომბები და კარნიზის ორნამენტი. შიგნით XVIII საუკუნის მთლიანად მოხატული ხის კანკელია მაცხოვრისა და თორმეტი მოციქულის კომპოზიციით, მისი კარი ჭედური ფირფიტებითაა შემკული. კედლებზე ფრესკების ფრაგმენტებია, ჩრდილოეთ ნავში — დამაარსებლების, რატი ერისთავის, რუსუდანისა და ნიანიას პორტრეტები; სამხრეთი კედელი XVI საუკუნეში ხელახლა მოიხატა.

კარიბჭის მეორე მხარეს წმინდა ეკატერინეს მცირე დარბაზული ეკლესიაა, რომლის ჭერი და დასავლეთი კედელი ბუნებრივი კლდეა, აღმოსავლეთ კედელზე ვერძის თავის ბარელიეფი აქვს, სამხრეთ კედლის გარეთა მხარეს კი ფრესკები. სამრეკლო და სენაკები ძირითადად XIX საუკუნისაა, 2014 წელს კი ახალი დედათა მონასტრის შენობები დაემატა. მონასტრის განძი — XI საუკუნის ხეზე კვეთილი „ვაზის კარი“, რომელიც 1920 წელს დასაცავად ჩამოიხსნა, და იმავე საუკუნის ჭედური ვედრების ხატი რაჭიდან — ეროვნულ მუზეუმშია. 2006 წლის 7 ნოემბრიდან მღვიმევი ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლია.

## ისტორია

მონასტერი XIII საუკუნის მეორე ნახევარში დაარსდა — იმ ხანებში, როცა მონღოლთა ბატონობის ქვეშ მყოფ საქართველოში მშენებლობა თითქმის შეწყდა და ქტიტორობა დიდგვაროვანთა ხელში გადავიდა. დამაარსებელი რაჭის ერისთავი რატი კახაბერისძე იყო, რომელმაც ტაძარი მეუღლე რუსუდანთან და ძმა ნიანიასთან ერთად ააშენა; სამივეს პორტრეტი ჩრდილოეთი ნავის კედელზე დარჩა. კახაბერისძეები რაჭისა და თაკვერის ერისთავები იყვნენ და ყვირილის ხეობის ეს მონასტერი მათი ძალაუფლების სამხრეთ საზღვარს აღნიშნავდა. ხელოვნებათმცოდნეები აღნიშნავენ, რომ ცალკეული ჩუქურთმების სიმდიდრის მიუხედავად, ნაგებობებს ოქროს ხანის ძეგლებისთვის დამახასიათებელი მთლიანობა და ოსტატობა აკლია — ეს უკვე გვიანი, დაქვეითების ხანის ხუროთმოძღვრებაა.

XVI საუკუნეში სამხრეთი კედელი ხელახლა მოიხატა, XVIII საუკუნეში ხის კანკელი შეიქმნა, XIX საუკუნეში კი სამრეკლო და სენაკები აიგო. მონასტერი იმერეთის ერთ-ერთი უმდიდრესი სიწმინდეთსაცავი იყო: აქ ინახებოდა XI საუკუნის ვედრების ჭედური ხატი რაჭიდან და ხეზე კვეთის ბრწყინვალე ნიმუში, „ვაზის კარი“, რომელიც 1920 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების წინა დღეებში, დასაცავად ჩამოიხსნა და თბილისში გადაიტანა. ორივე დღეს საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ფონდშია.

საბჭოთა ხანაში მონასტერი არ მოქმედებდა, ჭიათურის მანგანუმის მაღაროები კი კლდეებს გარს ერტყა. 2006 წლის 7 ნოემბერს კომპლექსს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა, 2014 წელს კი აქ დედათა მონასტერი დაარსდა, რომელმაც სენაკები შეაკეთა და ტაძარში ყოველდღიური ლოცვა აღადგინა.

## ვიზიტის ინფორმაცია

მღვიმევი ჭიათურის აღმოსავლეთ კიდეზე, ყვირილის მარჯვენა ნაპირზეა; ქუთაისიდან ჭიათურამდე დაახლოებით 80 კილომეტრია, სამარშრუტო ტაქსი ქუთაისის ავტოსადგურიდან და თბილისიდანაც დადის. ქალაქიდან მონასტრამდე კლდის გასწვრივ ვიწრო და გრძელი კიბე ადის, რომელიც კლდეში ხელოვნურად გაყვანილ, საყრდენი თაღებით შემაგრებულ გვირაბში გადადის და დიდ მღვიმესთან გამოდის. მონასტერი მოქმედი დედათა სავანეა, დღისით ღიაა, შესვლა უფასოა, ჩაცმულობის წესები მოქმედებს. ჭიათურის საბაგიროებიდან მონასტერი და კლდე შორიდანაც ჩანს.

## რჩევები

კიბით ასვლა ქალაქის მხრიდან ყველაზე შთამბეჭდავია — გვირაბიდან გამოსვლისას მღვიმე და ტაძრის ფასადი ერთბაშად იშლება; ფოტოსთვის დილის შუქი სჯობს, როცა მზე კლდეს აღმოსავლეთიდან ანათებს. ჩრდილოეთ ნავში დამაარსებლების პორტრეტები და სამხრეთ კედლის XVI საუკუნის ფენა მოძებნეთ, ეკატერინეს ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე კი — ვერძის თავი. „ვაზის კარი“ და ვედრების ხატი თბილისში, ეროვნულ მუზეუმშია — ჩასვლამდე ან ჩასვლის შემდეგ ნახეთ. ერთ დღეში მღვიმევი კაცხის სვეტთან (12 კილომეტრი) და ჭიათურის საბაგიროებთან ერთიანდება.

## უსაფრთხოება

კლდეში ჩაკვეთილი კიბე ვიწროა, საფეხურები უსწორმასწორო და წვიმაში მოლიპული — მოაჯირს მიჰყევით და მყარი ფეხსაცმელი ჩაიცვით; ყინვაში კიბე განსაკუთრებით სახიფათოა. გვირაბი დაბალია და ბნელი, ფანარი გამოგადგებათ. მღვიმესა და ფერდობზე ქვა ცვივა — კიდეებს ნუ მიუახლოვდებით. მოქმედ მონასტერში ხართ: ჩაცმულობის წესებს იცავენ, სენაკებთან არ მიდიან.

## წყაროები

- [მღვიმევის მონასტერი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/მღვიმევის_მონასტერი)
- [მღვიმევის მონასტერი — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Mghvimevi)
- [მღვიმევი — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Мгвимеви)
- [მღვიმევის მონასტერი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q12867278)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/mghvimevi-monastery)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/monastyr-mgvimevi)