# მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/mikheil-khergianis-sakhl-muzeumi
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: სამეგრელო-ზემო სვანეთი
- კოორდინატები: 43.046944, 42.731389

მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი მესტიის ძველ ნაწილში, ლაგამის უბანში, ხერგიანების საგვარეულო სახლში მდებარეობს (მ. ხერგიანის ქ. № 32), სადაც მომავალი ალპინისტი დაიბადა. სახლი ამ ადგილებისთვის ტიპური საცხოვრებელი კომპლექსია — ტრადიციული სვანური სახლი „მაჩუბი“ და მასზე მიშენებული საგვარეულო კოშკი, რომელიც არ თბებოდა, მშვიდობიანობის დროს სურსათის შესანახად იყენებდნენ და რომელშიც პირდაპირ სახლიდან შედიოდნენ; კოშკს XI საუკუნით ათარიღებენ. ექსპოზიცია სვანური სახლის მთავარი სადგომიდან იწყება — აქ ხერგიანების ოჯახის ეთნოგრაფიული ნივთებია: კერასთან ჩამოკიდებული აკვანი, ნაკვეთი სკამი, სადილის მაგიდა და სკამ-გრძელები, სანათი, უბრალო ჭურჭელი. მიხეილის ოთახში სიცოცხლისდროინდელი ვითარებაა შენარჩუნებული: კარადა, საწოლი, რომლის თავზე მოსკოველი მხატვრის ალექსეი გაპონენკოს მეგობრული შარჟი — მიხეილი ვეფხვის სახით — ჰკიდია, მაგიდა და კედელზე ჰიმალაის ქედების სქემა-რუკა.

ცალკე დარბაზი საბჭოთა ალპინიზმის ისტორიას ეძღვნება — ძველი პრიმუსები, ყინულის ნაჯახები, ხის ტარიანი კლდის ჩაქუჩები, კომპასები — და აქვეა ხერგიანის სავარჯიშო ფორმა, ჯილდოები, მისი სამაშველო რაზმის სტენდი, საზღვარგარეთული ასვლებისა და მისი დაღუპვის აღწერა და მის სახელობის ადგილების ფოტოები. კოშკის შიგნით, კლდის მსგავს შვეულ კედელზე მაღლა, ის საბედისწერო წითელი თოკი ჰკიდია, რომელთან ერთადაც სვანეთის ლეგენდის სიცოცხლე გაწყდა — ქამართან ერთად, რომელიც მას სიცოცხლის ბოლო დღეს ეკეთა. სახლ-მუზეუმში სტუმრების წიგნია, კოშკის სახურავზე კი სათვალთვალო მოედანი მესტიისა და მისი მთების ხედით.

## ისტორია

მიხეილ ხერგიანი — დაბადებით ჭუმლიან ხერგიანი, რუსმა ინსტრუქტორებმა 1951 წელს მიხეილი უწოდეს — 1932 წლის 20 მარტს მესტიაში დაიბადა; მამამისი ვისარიონი ერთ-ერთი პირველი ცნობილი სვანი მთამსვლელი იყო და 1937 წელს უშბაზე ავიდა. 1952 წელს იალტაში შალიკო მარგიანთან ერთად სსრკ-ის ჩემპიონი გახდა კლდეზე ცოცვაში და სულ შვიდგზის ჩემპიონობა მოიპოვა; 1960 წელს ინგლისში ჯონ ჰანტის, ევერესტის 1953 წლის ექსპედიციის ხელმძღვანელის, მიწვევით „კლდის ვეფხვი“ შეარქვეს. 1963 წელს სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი გახდა, 1964 წელს უშბაზე ავიდა, 1967 წელს — საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. 1969 წლის 4 ივლისს იტალიის ალპებში, მონტე ჩივეტაზე სუ-ალტოს მარშრუტზე ქვათაცვენამ თოკი გაუწყვიტა და იგი დაახლოებით 600 მეტრიდან ჩამოვარდა; მესტიაში დაკრძალეს, სვანურმა სიმღერებმა მასზე მგლოვიარე ნადირობის ქალღმერთი დალი დახატეს, ვლადიმირ ვისოცკიმ და იური ვიზბორმა სიმღერები მიუძღვნეს, 1971 წელს კი სსრკ-ში ხერგიანის სახელობის პრიზი დაწესდა.

მუზეუმი ალპინისტის ნათესავებმა და მეგობრებმა დააარსეს; ერთ-ერთი ორგანიზატორი და მრავალი წლის დირექტორი იალტელი ალპინისტი იური ბურლაკოვი (1930–2016) იყო, ხერგიანის ბიოგრაფიული წიგნის „ამსვლელის“ ავტორი და მესტიის საპატიო მოქალაქე. 1979 წელს „მიშაობის“ დღესასწაულზე ნათესავების სახლში პატარა ერთდარბაზიანი მუზეუმი გაიხსნა, ოჯახისთვის ცალკე სახლი აშენდა და მთელი საბჭოთა კავშირიდან თაყვანისმცემლები წერილებსა და ნივთებს აგზავნიდნენ — ნაწილი მუდმივ ექსპოზიციაში შევიდა, ნაწილი „საჩუქრები მუზეუმს“ განყოფილებაში; 1985 წელს სტაციონარული ექსპოზიციის მონტაჟი დასრულდა და სახლ-მუზეუმი დამთვალიერებლებისთვის გაიხსნა. ზოგი ცნობით, მუზეუმი 1983 წელს დაარსდა.

## ვიზიტის ინფორმაცია

მუზეუმი ლაგამის უბანშია, მესტიის ცენტრიდან კილომეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მიხეილ ხერგიანის ქუჩა № 32; მესტიას დედოფალ თამარის სახელობის აეროპორტი ემსახურება, ზუგდიდიდან კი გზით დაახლოებით 145 კილომეტრია. ექსკურსიას ოჯახი ატარებს, ზოგი ცნობით — ალპინისტის სეხნია ნათესავი მიხეილი, თავადაც ალპინისტი; სამუშაო დღეები და შესვლის ფასი ადგილზე დააზუსტეთ. კოშკის სახურავზე ხედის მოედანია მოწყობილი.

## რჩევები

სიუჟეტი კოშკში მთავრდება — წითელი თოკი და ქამარი ზემოთ, შვეულ კედელზეა, თავი ასწიეთ. სვანეთის მუზეუმთან და მესტიის კოშკებთან ერთ ნახევარდღეში ჯდება; ბურლაკოვის „ამსვლელი“ წინასწარ წაიკითხეთ და ექსკურსიას სხვა თვალით ნახავთ.

## უსაფრთხოება

კოშკზე ნელა ადით და ბავშვებს ხელი ჩაჰკიდეთ; ჩანთა ქვემოთ დატოვეთ. ზამთარში ეზო შეიძლება მოყინული იყოს.

## წყაროები

- [მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/მიხეილ_ხერგიანის_სახლ-მუზეუმი)
- [მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Дом-музей_Михаила_Хергиани)
- [მიხეილ ხერგიანი — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Mikhail_Khergiani)
- [მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q55074566)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/khergiani-museum)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/dom-muzei-mikhaila-khergiani)