# მწვანე მონასტერი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/mtsvane-monasteri
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: სამცხე-ჯავახეთი
- კოორდინატები: 41.810799, 43.309732

მწვანე მონასტერი ბორჯომის ხეობაში, ქედის დამრეცი კალთის ძირში, ვიწრო ტყიან ხეობაში დგას. კომპლექსის მთავარი ნაგებობა სამნავიანი ბაზილიკაა, რომელსაც სტილით IX საუკუნის ბოლოთი ან X საუკუნით ათარიღებენ; ზოგი მკვლევარი მას IX საუკუნის შუა ხანებს მიაკუთვნებს. ეკლესია საკმაოდ დიდია — 14,5 მეტრი სიგანისა და 19,2 მეტრი სიგრძის. ის უხეშად დამუშავებული ქვითა და ნატეხი ქვითაა ნაგები, ხოლო სვეტები, პილასტრები და თაღები მომწვანო ელფერის კარგად გათლილი ქვისაა. შუა ნავს სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ერთიანი ორმხრივი გარშემოსავლელი ერტყმის; თავდაპირველი გადახურვა მხოლოდ შუა ნავზეა შემორჩენილი. ეკლესია ბნელია: სინათლე ძირითადად ორი სარკმლიდან შემოდის. კედლები შიგნითაც და გარეთაც სადაა, ყოველგვარ დეკორს მოკლებული, მაგრამ შუა ნავში, აფსიდსა და განსაკუთრებით დასავლეთ კედელზე შელესილობის ფრაგმენტები მხატვრობის მქრქალი ნაშთებით შემორჩა — სტილით XII–XIII საუკუნეებისა.

ეკლესიიდან რამდენიმე მეტრში, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ორსართულიანი სამრეკლო დგას, რომელსაც XV–XVI საუკუნეებით ათარიღებენ: პირველ სართულზე მცირე სამლოცველოა, მეორე სართული კი მდიდრულად მოჩუქურთმებული ფანჩატურია, რომლის თაღოვანი ღიობები მასიურ სვეტებს ეყრდნობა. მახლობლად ძველი სენაკებისა და დამხმარე ნაგებობების ნაშთებია. მთავარი ტაძარი წმინდა გიორგის სახელობისაა, მარჯვენა ნავი წმინდა სპირიდონ ტრიმიფუნტელის, მარცხენა კი წმინდა მეფე თამარის სახელზეა ნაკურთხი. სახელი „მწვანე“ ადგილობრივებმა მონასტერს მის გარშემო მდებარე მწვანე ტყის გამო შეარქვეს.

## ისტორია

მონასტრის ისტორია ბოლომდე ცნობილი არ არის. მეცნიერთა ნაწილის აზრით, იგი წმინდა გრიგოლ ხანძთელის მოწაფეებმა, ქრისტეფორემ და თევდორემ ააშენეს. XVI საუკუნეში, შაჰ-თამაზის შემოსევების დროს, მონასტერი დაარბიეს, ბერები კი აწამეს და დახოცეს; გადმოცემით, მახლობელი ნაკადულის ქვებმა ამ ხოცვა-ჟლეტის შემდეგ მოწითალო ელფერი მიიღო. XVIII საუკუნეში, როცა განუწყვეტელმა ომებმა და ყაჩაღობამ ბორჯომის ხეობა დააცარიელა, მონასტერი მიტოვებული დარჩა და ნელ-ნელა დაინგრა. XIX საუკუნის შუა ხანებში იგი არქიტექტორმა მ. შერვინსკიმ ნახა და ჩახატა.

1911 წლის ივნისში ახალციხელმა ფოსტალიონმა ვასილ ტაგანაშვილმა ექვთიმე თაყაიშვილს მისწერა, რომ ბორჯომის მმართველის, მიხეილ ნიკოლოზის ძის ბრძანებით ჩამოყვანილი ვიღაც არქეოლოგი სტრაჟნიკებთან ერთად მწვანე მონასტერში მივიდა და იქიდან ბატონიშვილების გამოსახულებიანი დიდი ქვა ასომთავრული წარწერებით ბორჯომის პარკში ჩამოიტანა, თან მისი მოსკოვში წაღება სურდათ. თაყაიშვილმა რომანოვს მისწერა, პასუხი კი ვინმე მუხრანსკის პირით მიიღო: თითქოს მან ამის შესახებ არაფერი იცოდა. ეს წარწერები დღეს დაკარგულად ითვლება.

1978 წელს მონასტერში აღდგენითი სამუშაოები ჩატარდა ა. ჭიკაიძის პროექტით: ტაძარი ნაყარი მიწისგან გაიწმინდა და შეძლებისდაგვარად პირვანდელი სახე დაუბრუნდა; 1988 წელს იგი აღადგინეს. 2003 წლის ნოემბრიდან, ბორჯომისა და ბაკურიანის მიტროპოლიტ სერაფიმეს (ჯოჯუა) ლოცვა-კურთხევით, მონასტერში სამონასტრო ცხოვრება აღდგა, რასაც მომლოცველთა ნაკადი მოჰყვა. 2006 წლის 7 ნოემბერს ეკლესიასა და სამრეკლოს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. 2012 წელს, გაწმენდითი სამუშაოებისას, მონასტრის მოწესეებმა ანტეფიქსის ქვა იპოვეს, რომელზეც კვარცხლბეკზე შემდგარი ჯვარია გამოსახული; ჯვარს სამი მხრიდან ორსტრიქონიანი, სარკისებურად შებრუნებული ასომთავრული წარწერა მიუყვება: „წ(მიდა)ჲ გ(იორ)გი“ — ეს ადასტურებს, რომ ეკლესია თავიდანვე წმინდა გიორგის სახელზე იყო აგებული.

## ვიზიტის ინფორმაცია

მონასტერი სოფელ ჩითახევშია, ბორჯომის ცენტრიდან გზით დაახლოებით 10 კილომეტრში (მანქანით დაახლოებით 19 წუთი). ბორჯომიდან ახალციხის მიმართულებით უნდა წახვიდეთ; ცენტრალური გზიდან მონასტრამდე 1 200 მეტრის გავლა ფეხით ან მსუბუქი ავტომობილით შეიძლება. ეს მოქმედი მამათა მონასტერია; ღვთისმსახურების დრო და ჩაცმის წესი ადგილზე დააზუსტეთ.

## რჩევები

მიაქციეთ ყურადღება სამრეკლოს მოჩუქურთმებულ ზედა სართულს და ეკლესიის სვეტებსა და თაღებს, რომლებიც მომწვანო ქვისგანაა გამოთლილი; დასავლეთ კედელზე მხატვრობის ნაშთები მოძებნეთ. მონასტერი მწვანე ტყით არის გარშემორტყმული, ამიტომ ფოტოაპარატი არ დაგავიწყდეთ. მწვანე მონასტერს ადვილად შეუთავსებთ ბორჯომსა და ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში ვიზიტს.

## უსაფრთხოება

მონასტერი მოქმედია: იქცეოდეთ თავშეკავებულად და პატივი ეცით ბერებსა და მლოცველებს. ეკლესიის შიგნით ბნელა, ამიტომ ფრთხილად იარეთ. ხეობაში მისასვლელი გზა ტყეში გადის; ამინდი და გზის მდგომარეობა ადგილზე დააზუსტეთ.

## წყაროები

- [მწვანე მონასტერი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/მწვანე_მონასტერი)
- [მწვანე მონასტერი — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Mtsvane_Monastery)
- [მწვანე მონასტერი — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Мцване_%28монастырь%29)
- [მწვანე მონასტერი — საქართველოს ეროვნული პარკები](https://nationalparks.ge/ka/site/borjomi-kharagaulinp/toSeeInner/22)
- [ბორჯომი — georgia.travel](https://georgia.travel/borjomi)
- [მწვანე მონასტერი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q16373030)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/green-monastery)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/zelenyi-monastyr)