# შხეფის ციხე
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/shkhefis-tsikhe
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: სამეგრელო-ზემო სვანეთი
- კოორდინატები: 42.292384, 42.11175

შხეფის ციხე სამეგრელოში, ქალაქ სენაკის მახლობლად დგას. ეს შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეა, რომელზეც ოთხი სამშენებლო ფენა გამოიყოფა — ყველაზე ადრეული IV საუკუნის დასაწყისისაა, ყველაზე გვიანდელი XVI–XVII საუკუნეებს განეკუთვნება, და შემდგომი გადაკეთებების კვალიც ეტყობა. ციხე გეგმაში მოგრძოა და აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზეა გაშლილი; იგი გალავნის აღმოსავლეთ მონაკვეთში გაჭრილი ორი ჭიშკრისგან, სამი კოშკისგან — სამხრეთ-დასავლეთის, ცენტრალურისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთის —, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩრდილოეთ გალავანზე მიშენებული მცირე დარბაზული ეკლესიის, წყლის რეზერვუარისა და გალავნისგან შედგება, და ხელოვნური თავდაცვითი თხრილი ერტყმის. კედლები კლდის ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე, რიგების დაცვითაა ნაგები. სამხრეთ-დასავლეთისა და ცენტრალური კოშკები ოთხკუთხაა — ცენტრალური წაკვეთილი პირამიდის მოყვანილობის ოთხსართულიანი ნაგებობაა, რომლის შესასვლელი სამხრეთიდან 4 მეტრის სიმაღლეზეა გაჭრილი; სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩართული მესამე კოშკი წრიული და სამსართულიანია, მიწის დონეზე დასავლეთიდან შესასვლელით, და მეცნიერთა ვარაუდით საცხოვრებელ ნაგებობას წარმოადგენდა. ეკლესიის აფსიდიანი დარბაზი გარე ოთხკუთხედშია მოქცეული, შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, აფსიდა — აღმოსავლეთ ბოლოში.

## ისტორია

გამოთქმულია მოსაზრება, რომ შხეფის ციხე იგივე ონოგურისია — ეგრისის სამეფოს ციხესიმაგრე, რომელიც VI საუკუნის ბიზანტიურ-სპარსული ომების ქრონიკებში იხსენიება და რომლის ადგილმდებარეობაზე მეცნიერები დღემდე კამათობენ: ონოღია, სეფიეთი და მარტვილის მუნიციპალიტეტის ხუნწისციხეც დასახელებულა. ციხის ყველაზე ადრეული ფენა IV საუკუნის დასაწყისისაა. XVI საუკუნის შუამდე შხეფი ჭილაძეების სათავადოში შედიოდა და ხშირად საპატიო პატიმართა საპყრობილედ იყენებდნენ — 1590 წელს აქ ტყვეობაში იმერეთის მეფე ლევანი გარდაიცვალა. ციხე XIX საუკუნის დასაწყისშიც მოქმედებდა.

1979 წელს ციხეზე არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა და ი. ადამიამ ძეგლი „ძეგლის მეგობარში“ გამოაქვეყნა; პარმენ ზაქარაია მას ქართული ციხესიმაგრეების კორპუსში აღწერს. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით შხეფის ციხეს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა (კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5154).

## ვიზიტის ინფორმაცია

ციხე სენაკის მახლობლად დგას. ნანგრევებამდე მისასვლელი გზა და დათვალიერების პირობები ადგილზე დააზუსტეთ.

## რჩევები

სამხრეთ-აღმოსავლეთის მრგვალი კოშკი და ცენტრალური კოშკის 4 მეტრზე გაჭრილი შესასვლელი მოძებნეთ, ასევე ჩრდილო გალავანზე მიშენებული მცირე დარბაზული ეკლესია.

## უსაფრთხოება

ციხის კედლებზე ნუ ახვალთ; ციხეს გარს თავდაცვითი თხრილი აკრავს, ამიტომ ფეხქვეშ დაიხედეთ.

## წყაროები

- [შხეფის ციხე — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/შხეფის_ციხე)
- [ონოგურისის დაკარგული ციხე? — Antiquity](https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/lost-fortress-of-onoguris-newly-discovered-sixthcentury-ad-fortifications-at-khuntsistsikhe-western-georgia/A486828DFDC196369825472DD1726180)
- [შხეფის ციხე — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q14916717)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/shkhepi-fortress)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/krepost-shkhepi)