# უბისის მონასტერი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/ubisis-monasteri
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: იმერეთი
- კოორდინატები: 42.0997, 43.2282

უბისის წმინდა გიორგის მონასტერი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ უბისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ძირულას ხეობაში დგას, ხარაგაულიდან 25 კილომეტრში და თბილისი-ქუთაისის მაგისტრალიდან 400 მეტრში. კომპლექსის ბირთვი გალავნის ცენტრში აღმართული დარბაზული ტიპის მთავარი ტაძარია სამხრეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მინაშენებით — ვახტანგ ბერიძე მას ორნავიან ბაზილიკად აღწერს; მის გვერდით ოთხსართულიანი სვეტი-კოშკია, რომელიც შირიმის ქვითაა ნაგები და ჩვენამდე გადაუკეთებლად მოაღწია: პირველ სართულზე 2,2-ზე 2,2 მეტრის საკუჭნაო ღრმა განჯინებით იყო, მეორეზე 2,55-ზე 3 მეტრის საცხოვრებელი ოთახი დიდი ბუხრით, განჯინებითა და საპირფარეშოთი, სამი სარკმლითა და ფართო კარით, ქვის კიბით ზემოთ 3,05-ზე 3,3 მეტრის სალოცავ-სამუშაო ოთახი სამი სარკმლით, ხელნაწერთა ღრმა ნიშებითა და მთავარ ტაძარზე გადმომზირალი ხის აივნით, ზედა, თავდასაცავი სართული კი სალოდეებით. სვეტის წარწერა ამბობს: „მე საწყალობელსა სულითა სიმონ ჭყონდიდელსა მომემადლა ღვთისგან აღშენებად მონასტერი ესე და სუეტიცა ესე მეფობასა დიმიტრი მეფეთა მეფისა ძის დიდისა მეფისა დავითისა, ქორონიკონი 361“ — 1141 წელი, და მეცნიერთა ვარაუდით სიმონ ჭყონდიდელმა სიცოცხლის ბოლო წლები ამ სვეტზე გაატარა; სვეტი ადრეულ მესვეტეთა სამყოფელს არ ჰგავს. ტაძრის ირგვლივ XII საუკუნის თავდაცვითი გალავნის ფრაგმენტები და სხვა ნაგებობებია, ხოლო ძირულას გაღმა, ყინყიბოურის გორაკზე, ნანგრევებია 100–200 ფუთის ტევადობის ქვევრებით, რომლებშიც, გადმოცემით, წყლისა და ღვინის მარაგი ინახებოდა.

ტაძარი XIV საუკუნეში, გიორგი ბრწყინვალის მეფობისას მოიხატა და მისი კედლის მხატვრობა საქართველოში პალეოლოგოსთა რენესანსის (1261–1453) სრულად შემორჩენილი ერთადერთი ციკლია: შალვა ამირანაშვილის კვლევით მხატვრობა მხატვარ დამიანეს ეკუთვნის, ვახტანგ ბერიძის აზრით კი მისი აღზრდილი და მოწაფე გერასიმესი. ტაძარში ყველა საუფლო დღესასწაულის კომპოზიციაა — ხარება, ბზობა, ჯვარცმა, აღდგომა, ნათლისღება —, და მათ შორის „უბისის წმინდა გიორგისა“ და „საიდუმლო სერობის“ ფრესკები გამოირჩევა; მონასტერში საუკუნეების განმავლობაში წიგნებს გადაწერდნენ და ჭედურობისა და ხატწერის სკოლები მოქმედებდა. დღეს უბისი მოქმედი მამათა მონასტერია, რომელიც ბერების თაფლითაა ცნობილი.

## ისტორია

უბისის სამონასტრო კომპლექსის საფუძველი IX საუკუნეში ჩაეყარა, როცა არაბთა ბატონობისგან განთავისუფლების შემდეგ საქართველოში სამონასტრო-საგანმანათლებლო კერების ფართო მშენებლობა მიმდინარეობდა: გიორგი მერჩულე მოგვითხრობს, რომ გრიგოლ ხანძთელმა აფხაზთა მეფე დემეტრეს სამფლობელოში, მარგვეთში, მოწაფეებთან — ქრისტეფორესა და თეოდორესთან — ერთად მონასტერი ააშენა, „უწოდა სახელი მისი უბე და ილარიონ ვინმე იერუსალიმით მოსრული, სარწმუნო მოხუცი დაადგინა მამასახლისად“. ტაძარი სხვადასხვა დროს მარი ბროსემ, სიმონ გორგაძემ (1911), ექვთიმე თაყაიშვილმა, შალვა ამირანაშვილმა, ვახტანგ ბერიძემ და რენე შმერლინგმა გამოიკვლიეს და თარიღზე აზრი ორად იყოფა: შმერლინგის 1954 წლის გამოკვლევით მთავარი ტაძარი IX–X საუკუნეთა მიჯნისაა, ამირანაშვილი კი სვეტის 1141 წლის წარწერის მიხედვით XII საუკუნით ათარიღებს. სვეტი 1141 წელს დემეტრე I-ის დროს სიმონ ჭყონდიდელმა ააგო, 1969 წელს ვახტანგ ცინცაძემ მას საგანგებო გამოკვლევა მიუძღვნა; XII საუკუნეშივე მონასტერს თავდაცვითი გალავანი შემოავლეს, ხალხური ლექსის თანახმად კი თამარ მეფეს უბისის მონასტერი დიდად ჰყვარებია და გაუმშვენიერებია.

XIV საუკუნეში, გიორგი V ბრწყინვალის მეფობისას, ტაძარი მოიხატა — ფრესკების ციკლი, რომელიც ბიზანტიის პალეოლოგოსთა რენესანსის გავლენით შესრულდა და საქართველოში ამ ეპოქის ერთადერთი სრული ძეგლია. საუკუნეების განმავლობაში უბისში ხელნაწერებს გადაწერდნენ და ჭედურობისა და ხატწერის სკოლები მოქმედებდა; საბჭოთა პერიოდში მონასტერი დაიხურა, დამოუკიდებლობის შემდეგ კი მამათა სავანე აღდგა.

## ვიზიტის ინფორმაცია

უბისი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, თბილისი-ქუთაისის მაგისტრალიდან 400 მეტრშია — ქუთაისიდან მანქანით დაახლოებით საათი, თბილისიდან სამი; პარკინგი გალავნის წინაა. მონასტერი მოქმედია და დღისით ღიაა, შესვლა უფასოა, ჩაცმულობის წესები მოქმედებს; ტაძარში ფოტოს გადაღებამდე ბერებს ჰკითხეთ. სავანე ბერების თაფლითაა ცნობილი.

## რჩევები

ფრესკები თვალს უნდა მიეჩვიოს — შესვლის შემდეგ რამდენიმე წუთი დაელოდეთ. დამიანეს მოხატულობაში „საიდუმლო სერობა“ მოძებნეთ, სადაც სუფრაზე ბოსტნეული და ქართული პური აწყვია და ოსტატის სახელი სუფრის კუთხეზეა წარწერილი; აქვეა წმინდა გიორგის ცხოვრების სცენები. სვეტი-კოშკი გარედანაც შემოიარეთ. თბილისი-ქუთაისის გზაზე ეს ერთ-ერთი ყველაზე ღირებული გაჩერებაა.

## უსაფრთხოება

მოქმედ მონასტერშია — ჩაცმულობის წესებს იცავენ, ფრესკებს ხელს არ ახლებენ და წირვის დროს ფოტოს არ იღებენ. მაგისტრალის გადაკვეთა ფეხით სახიფათოა — გადასახვევი გამოიყენეთ; სვეტ-კოშკში ასვლა არ შეიძლება.

## წყაროები

- [უბისის მონასტერი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/უბისის_მონასტერი)
- [უბისი — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Ubisi)
- [უბისი — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Убиси)
- [უბისის მონასტერი — Wikidata](https://www.wikidata.org/wiki/Q7876563)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/ubisa-monastery)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/monastyr-ubisi)