# ვარძია
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/adgilebi/vardzia
- ტიპი: სანახაობა
- რეგიონი: სამცხე-ჯავახეთი
- კოორდინატები: 41.381051, 43.284247

ვარძია ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ერუშეთის ქედის აღმოსავლეთ მონაკვეთზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1 300 მეტრზეა ნაკვეთი. ასპინძიდან მანძილი 30 კილომეტრია.

კომპლექსი კლდის პირზე 500 მეტრამდე იწელება. დადასტურებულია 641 კლდეში ნაკვეთი სათავსო და 15 შემორჩენილი კლდის ეკლესია. მარნებისთვის 28 სათავსოა გამოყოფილი — 6 დარბაზი და 22 ოთახი — სადაც დაახლოებით 235 ქვევრი იდგა.

წყალი ზედა ვარძიიდან 3,5 კილომეტრიანი წყალსადენით მოჰყავდათ; მისი დაახლოებით მესამედი კლდეში გამოკვეთილ გვირაბებზე გადის. დასავლეთ ნაწილში წყალსაცავი იყო, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის გვერდით კი დღესაც 11 გრადუსის მუდმივი ტემპერატურის წყარო მოდის.

## ისტორია

კომპლექსი გიორგი III-ის დროს დაიგეგმა — ის 1156 წლიდან 1184 წლამდე მეფობდა — და მაშინ გამოიკვეთა პირველი სენაკები.

თამარმა თავდაპირველი გეგმა შეცვალა და ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი გამოკვეთა. ტაძრის მოხატვა ქართლის ერისთავმა რატი სურამელმა დააფინანსა. დასახლება 1185 წლის 15 აგვისტოს ეკურთხა, მშენებლობა კი XIII საუკუნის დასაწყისამდე გაგრძელდა.

მიძინების ტაძრის კედლის მხატვრობა 1184–1186 წლებით თარიღდება. მასშია გიორგი III-ის, თამარისა და რატი სურამელის პორტრეტები; თამარის გამოსახულება მისი უძველესი შემორჩენილი პორტრეტია.

1283 წლის მიწისძვრამ კომპლექსი მძიმედ დააზიანა. ათაბაგ ბექა I ჯაყელის დროს — 1285 წლიდან 1306 წლამდე — ეკვდერი ორმაგი თაღით გაამაგრეს და ორსართულიანი სამრეკლო აშენდა.

1551 წელს შაჰ თამაზ I-მა მონასტერი დაარბია და საგანძური წაიღო. 1578 წელს ოსმალებმა მესხეთი აიღეს და მონასტერი საბოლოოდ დაცარიელდა; ისლამიზაცია დაახლოებით 250 წელი გაგრძელდა.

1828–1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ვარძია ქართულ ხელში დაბრუნდა, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1857 წლიდან 1928 წლამდე აქ მამათა მონასტერი მოქმედებდა, 1938 წელს კი ვარძია მუზეუმ-ნაკრძალად გამოცხადდა.

2006 წლის 7 ნოემბრის პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულებით ვარძიას ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. 2007 წლის 24 ოქტომბერს ის ხერთვისის ციხესთან ერთად იუნესკოს წინასწარ სიაში შევიდა.

## ვიზიტის ინფორმაცია

ვარძია მუზეუმ-ნაკრძალია; შესვლა ფასიანია. მოქმედი საათები და ფასი ადგილზე შეამოწმეთ.

კომპლექსი მრავალ იარუსად არის ნაკვეთი, რომლებსაც კიბეები და გვირაბები აკავშირებს. მიძინების ტაძარი მოქმედი მონასტრის ნაწილია — ჩაიცვით ისე, როგორც წირვაზე წასასვლელად ჩაიცმევდით.

## რჩევები

კედლის მხატვრობის დათვალიერებას დრო დაუთმეთ: მიძინების ტაძარი კომპლექსის მთავარი ნაწილია. ახლოს ხერთვისის ციხეც დგას.

## უსაფრთხოება

კომპლექსი მრავალ იარუსად არის ნაკვეთი; სიმაღლეზე ფრთხილად იმოძრავეთ და ბავშვს ხელი არ გაუშვათ. წვიმის შემდეგ ქვის კიბეები სრიალაა.

## წყაროები

- [ვარძია — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/ვარძია)
- [UNESCO — წინასწარი სია](https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5236/)
- [ვარძია — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Vardzia)
- [ვარძია — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Вардзиа)
- [ვარძია — ებრაული ვიკიპედია](https://he.wikipedia.org/wiki/ורדזיה)

## ეს გვერდი სხვა ენებზე

- [English](https://explore-georgia.ge/en/places/vardzia)
- [Русский](https://explore-georgia.ge/ru/mesta/vardziya)