# აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/municipalitetebi/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti
- Type: municipality
- Region: აფხაზეთი
- Status: currently outside the control of the Georgian government

## ისტორია

აჟარის მუნიციპალიტეტი, 2006 წლიდან **ზემო აფხაზეთის** სახელით ცნობილი, საქართველოს **აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის** დე იურე მუნიციპალიტეტია, რომელიც მაღალი კავკასიონის **კოდორის ზემო ხეობას** მოიცავს. ხეობა დაახლოებით 1300 მ-ზე მდებარეობს და თითქმის 4000-მეტრიან მწვერვალებამდე მაღლდება, მათ შორის ჩხალთის ქედი და მარუხის უღელტეხილისკენ მიმავალი გზები. აქედან შავი ზღვისკენ მიედინება საკენისა და გვანდრას შეერთებით წარმოქმნილი **მდინარე კოდორი**. საქართველოს კანონმდებლობით, ტერიტორია ოკუპირებულია და საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმაა.

კოდორის ზემო წელში ტრადიციულად **სვანები** ცხოვრობდნენ, მთის სოფლები — აჟარა, ჩხალთა, საკენი — კი მეზობელ სვანეთთან მჭიდრო კავშირს ინარჩუნებდა. 2002 წელს ხეობაში დაახლოებით 2000 ადამიანი ცხოვრობდა, მათი აბსოლუტური უმრავლესობა ქართველი (სვანი) იყო. 1992–1993 წლების ომის შემდეგ კოდორის ზემო ხეობა აფხაზეთის ერთადერთი ნაწილი იყო, რომელიც საქართველოს კონტროლის ქვეშ დარჩა.

**2006 წლის** ივლისში ქართულმა პოლიციურმა ოპერაციამ ხეობაში ცენტრალური ხელისუფლების კონტროლი აღადგინა, 2006 წლის 27 სექტემბერს კი მხარეს **ზემო აფხაზეთი** ეწოდა. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ლეგიტიმური მთავრობა 2006–2008 წლებში **ჩხალთაში** იყო განთავსებული.

**2008 წლის აგვისტოს ომის** დროს, 9–12 აგვისტოს, აფხაზურმა და რუსულმა ძალებმა კოდორის ზემო ხეობა დაიკავეს და დაახლოებით 2000 მცხოვრები იძულებით დატოვა სახლები; მოგვიანებით მხოლოდ მცირე ნაწილი დაბრუნდა. მას შემდეგ ტერიტორია ოკუპირებულია, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა კი თბილისიდან მუშაობს. საერთაშორისო საზოგადოება, მათ შორის ევროკავშირი და გაეროს გენერალური ასამბლეა, მხარს უჭერს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და დევნილთა დაბრუნების უფლებას.

ვიზიტის შესახებ: კოდორის ზემო ხეობა ამჟამად საქართველოს მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიიდან მიუწვდომელია და ბევრი ქვეყანა რეგიონში მოგზაურობისგან თავის შეკავებას ურჩევს. ეს გვერდი ზემო აფხაზეთის ისტორიას საცნობაროდ წარმოგიდგენთ; მეზობელი სვანეთის (მესტიის მუნიციპალიტეტი) მაღალი მთები მსგავს ლანდშაფტებს გთავაზობთ და სტუმრებისთვის ღიაა.

## FAQ

**1) სად მდებარეობს ზემო აფხაზეთი?**
კავკასიონის კოდორის ზემო ხეობაში, საქართველოს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.

**2) რა სტატუსი აქვს ტერიტორიას?**
საქართველოს კანონმდებლობით ეს ოკუპირებული ტერიტორიაა, 2008 წლის აგვისტოდან საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმა.

**3) რატომ ჰქვია აჟარა?**
აჟარა დე იურე მუნიციპალიტეტის ისტორიული სახელია; 2006 წლის 27 სექტემბერს მას ზემო აფხაზეთი ეწოდა.

**4) ვინ ცხოვრობდა ტრადიციულად კოდორის ზემო ხეობაში?**
ძირითადად სვანები; 2002 წელს ხეობაში დაახლოებით 2000 ადამიანი ცხოვრობდა.

**5) რა მოხდა 2006 წელს?**
ქართულმა ოპერაციამ ხელისუფლების კონტროლი აღადგინა და ჩხალთა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის რეზიდენცია გახდა.

**6) რა მოხდა 2008 წელს?**
2008 წლის 9–12 აგვისტოს აფხაზურმა და რუსულმა ძალებმა ხეობა დაიკავეს და დაახლოებით 2000 მცხოვრები იძულებით გადაადგილდა.

**7) რა არის ჩხალთა?**
სოფელი კოდორის ზემო ხეობაში, 2006–2008 წლებში აფხაზეთის მთავრობის რეზიდენცია.

**8) რომელი მდინარე გადის ხეობაზე?**
კოდორი, რომელიც საკენისა და გვანდრას შეერთებით წარმოიქმნება.

**9) შეიძლება თუ არა ზემო აფხაზეთის მონახულება?**
ამჟამად საქართველოს მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიიდან მიუწვდომელია; ბევრი ქვეყანა მოგზაურობისგან თავის შეკავებას ურჩევს.

**10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?**
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ვებგვერდზე.

## წყაროები

- [Government of the Autonomous Republic of Abkhazia](https://abkhazia.gov.ge/)
- [Upper Abkhazia (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Upper_Abkhazia)
- [Kodori Valley (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Kodori_Valley)
- [Chkhalta (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Chkhalta)
- [2006 Kodori crisis (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/2006_Kodori_crisis)
- [Battle of the Kodori Valley (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Kodori_Valley)

## Settlements

- [აძგარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/adzgara): აძგარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბრამბა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/bramba): ბრამბა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბუჩუყური](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/buchuyuri): ბუჩუყური არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბუძუგური](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/budzuguri): ბუძუგური არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გვანდრა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/gvandra): გვანდრა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზემო აჟარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/zemo-azhara): ზემო აჟარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზემო ზიმა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/zemo-zima): ზემო ზიმა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზემო ომარიშარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/zemo-omarishara): ზემო ომარიშარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia...
- [მარცხენა გენწვიში](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/martskhena-gentsvishi): მარცხენა გენწვიში არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Geor...
- [მარცხენა პტიში](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/martskhena-ptishi): მარცხენა პტიში არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia...
- [მარჯვენა გენწვიში](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/marjvena-gentsvishi): მარჯვენა გენწვიში არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Geor...
- [მარჯვენა პტიში](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/marjvena-ptishi): მარჯვენა პტიში არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia...
- [ნაჰარი](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/nahari): ნაჰარი არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [საკენი](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/sakeni): საკენი არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ტვიბრაშერი](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/tvibrasheri): ტვიბრაშერი არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ქვაფჩარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/qvafchara): ქვაფჩარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ქვემო აჟარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/qvemo-azhara): ქვემო აჟარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე...
- [ქვემო ზიმა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/qvemo-zima): ქვემო ზიმა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ქვემო ომარიშარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/qvemo-omarishara): ქვემო ომარიშარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgi...
- [შაფათკვარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/shafatkvara): შაფათკვარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჩხალთა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/chkhalta): ჩხალთა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ცენტრალური აჟარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/tsentraluri-azhara): ცენტრალური აჟარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georg...
- [ხეცქვარა](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/khetsqvara): ხეცქვარა არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ხუტია](https://explore-georgia.ge/ka/afkhazeti/azharis-zemo-afkhazetis-municipaliteti/khutia): ხუტია არის სოფელი აჟარის (ზემო აფხაზეთის) მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/municipalities/azhara-upper-abkhazia-municipality)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/municipalitety/azharskii-municipalitet-verkhnyaya-abkhaziya)