# დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/municipalitetebi/dedoplistskaros-municipaliteti
- Type: municipality
- Region: კახეთი
- Official website: https://dedoplistskaro.gov.ge

## ისტორია

დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი **კახეთის** სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეს იკავებს და რეგიონის უდიდესი მუნიციპალიტეტია, დაახლოებით 2529 კმ² ფართობით. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი **დედოფლისწყარო** — ზღვის დონიდან დაახლოებით 800 მ-ზე, **შირაქის ველზე** მდებარეობს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი **ივრის ზეგანს** ეკუთვნის: სამხრეთით ნახევრად უდაბნო ლანდშაფტებია, ჩრდილოეთით კი უფრო ნოტიო კლიმატი; **ალაზანი** და **იორი** მის ბუნებრივ საზღვრებს ქმნის. დედოფლისწყარო ესაზღვრება სიღნაღის მუნიციპალიტეტს დასავლეთით და ჩრდილოეთით, **აზერბაიჯანს** კი აღმოსავლეთით და სამხრეთით.

ქალაქი პირველად XII საუკუნის დასაწყისში, მეფე **დავით IV აღმაშენებლის** სამხედრო პუნქტად მოიხსენიება; გადმოცემით, სახელი — „დედოფლის წყარო“ — თამარ მეფეს უკავშირდება. ქალაქის თავზე **ხორნაბუჯის ციხე** აღმართულა, რომელიც სავარაუდოდ ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს აიგო; V საუკუნისთვის, ვახტანგ გორგასლის დროს, ის დიდი დასახლების ცენტრი იყო და შემდგომ საუკუნეებში, მათ შორის ერეკლე II-ის დროს, აღადგინეს. კიდევ ერთი გამორჩეული ძეგლია IX საუკუნის **ოზაანის ამაღლების ეკლესია**.

რუსეთის მიერ შეერთების შემდეგ, 1803 წელს აქ ციხესიმაგრე აშენდა და დასახლებას **ცარსკიე კოლოდცი** („მეფის ჭები“) ეწოდა; 1869 წელს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა გაიხსნა. ქალაქის სტატუსი მან 1963 წელს წითელწყაროს სახელით მიიღო, ისტორიული სახელი კი **1991 წელს** დაუბრუნდა. მუნიციპალიტეტის სოფელი **მირზაანი** მხატვარ **ნიკო ფიროსმანის** (1862–1918) დაბადების ადგილია, სადაც მისი სახლ-მუზეუმი მოქმედებს.

დედოფლისწყარო **ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების** კარიბჭეა, რომლებიც **1935 წელს** დაარსდა და დღეს მოიცავს სახელმწიფო ნაკრძალს, ეროვნულ პარკსა და ბუნების ძეგლებს. მშრალი კანიონების, ბედლენდების, საკმლის ხის ნათელი ტყეებისა და სტეპის ლანდშაფტი საქართველოში უნიკალურია. გამორჩეულია **არწივის ხეობა**, მოქმედი **თახტი-თეფას ტალახის ვულკანები** და ალაზნის ჭალის ტყეები; 2003–2004 წლებში აქ ლეოპარდის არსებობა დადასტურდა.

მოგზაურისთვის დედოფლისწყარო ველური ბუნებისა და ფართო ჰორიზონტების მიმართულებაა: ჯიპით მოგზაურობა ვაშლოვანში, სეირნობა არწივის ხეობაში, ტალახის ვულკანები და ხორნაბუჯზე ასვლა ერთ-ორ დაუვიწყარ დღეს შეადგენს. შეუთავსეთ ისინი ფიროსმანის მუზეუმს მირზაანში და ახლომდებარე სიღნაღის ღვინის სოფლებს.

## FAQ

**1) სად მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი?**
კახეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში, აზერბაიჯანის საზღვარზე.

**2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?**
ქალაქი დედოფლისწყარო, დაახლოებით 800 მ სიმაღლეზე, შირაქის ველზე.

**3) რა ფართობი აქვს მუნიციპალიტეტს?**
დაახლოებით 2529 კმ² — კახეთის უდიდესი მუნიციპალიტეტია.

**4) რას ნიშნავს სახელი დედოფლისწყარო?**
„დედოფლის წყარო“; გადმოცემა მას თამარ მეფეს უკავშირებს.

**5) რა არის ხორნაბუჯი?**
ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარე ციხე, რომელიც V საუკუნისთვის დიდი დასახლების ცენტრი იყო.

**6) რა არის ვაშლოვანი?**
1935 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორია მშრალი კანიონებით, ბედლენდებითა და სტეპით, ეროვნული პარკის ჩათვლით.

**7) სად არის თახტი-თეფას ტალახის ვულკანები?**
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე.

**8) სად დაიბადა ნიკო ფიროსმანი?**
სოფელ მირზაანში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, სადაც მისი სახლ-მუზეუმია.

**9) რა ერქვა ქალაქს საბჭოთა პერიოდში?**
წითელწყარო; ისტორიული სახელი 1991 წელს აღდგა.

**10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?**
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

## წყაროები

- [Dedoplistskaro Municipality — official website](https://dedoplistskaro.gov.ge)
- [Dedoplistskaro Municipality (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Dedoplistskaro_Municipality)
- [Dedoplistsqaro (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Dedoplistsqaro)
- [Khornabuji Castle (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Khornabuji_Castle)
- [Vashlovani Protected Areas — Agency of Protected Areas](https://apa.gov.ge/en/protected-areas/cattestone/vashlovanis-daculi-teritoriebis-administracia)
- [Vashlovani National Park (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Vashlovani_National_Park)
- [Niko Pirosmani (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Niko_Pirosmani)

## Settlements

- [არბოშიკი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/arboshiki): არბოშიკი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [არხილოსკალო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/arkhiloskalo): არხილოსკალო არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გამარჯვება](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/gamarjveba): გამარჯვება არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზემო მაჩხაანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/zemo-machkhaani): ზემო მაჩხაანი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზემო ქედი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/zemo-kedi): ზემო ქედი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [თავწყარო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/tavtsqaro): თავწყარო არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [მირზაანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/mirzaani): მირზაანი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ოზაანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/ozaani): ოზაანი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [პატარა შირაქი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/patara-shiraki): პატარა შირაქი არის ნასოფლარი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [საბათლო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/sabatlo): საბათლო არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [სამთაწყარო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/samtatsqaro): სამთაწყარო არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [სამრეკლო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/samreklo): სამრეკლო არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ფიროსმანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/pirosmani): ფიროსმანი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ქვემო ქედი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/kvemo-kedi): ქვემო ქედი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჭოეთი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/choeti): ჭოეთი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ხორნაბუჯი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/dedoplistskaros-municipaliteti/khornabuji): ხორნაბუჯი არის სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/municipalitetebi/dedoplistskaros-municipaliteti)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/municipalitetebi/dedoplistskaros-municipaliteti)