# ტყიბულის მუნიციპალიტეტი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/municipalitetebi/tkibulis-municipaliteti
- Type: municipality
- Region: იმერეთი
- Official website: https://tkibuli.gov.ge

## ისტორია

ტყიბულის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ საქართველოში, **იმერეთის** რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ისტორიულ **ოკრიბაში** მდებარეობს; ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი **ტყიბული**. ქალაქი ზღვის დონიდან დაახლოებით 600–700 მ-ზე, **მდინარე ტყიბულაზე** დგას. მუნიციპალიტეტი დაახლოებით 470–480 კმ²-ს მოიცავს ტყიან ბორცვებსა და მთებზე, რომლებიც ჩრდილოეთით რაჭის საზღვარზე **ნაქერალას ქედის** კირქვის კედლამდე მაღლდება. ის ესაზღვრება ამბროლაურს ჩრდილოეთით, ჭიათურას სამხრეთ-აღმოსავლეთით, თერჯოლას სამხრეთით, ქუთაისს სამხრეთ-დასავლეთით და წყალტუბოს დასავლეთით. ტყეებში რელიქტური სახეობებიც გვხვდება — ბზა, პონტოური შქერი და წაბლი.

ისტორიული სახელი **ოკრიბა** პირველად ნიკორწმინდის ეკლესიის **1071 წლის** დოკუმენტებში ჩნდება, სახელი **ტყიბული** კი გელათის მონასტრის XIII საუკუნის მეორე ნახევრის ჩანაწერებშია მოხსენიებული. მუნიციპალიტეტის ყველაზე ცნობილი ძეგლია **გელათის მონასტერი**, რომელიც **1106 წელს** მეფე **დავით IV აღმაშენებელმა** ქუთაისიდან რამდენიმე კილომეტრში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით დააარსა; ის UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი და შუასაუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრებისა და განათლების ერთ-ერთი შედევრია.

გელათის მახლობლად, მდინარე წყალწითელას ზემოთ კლდეზე დგას **მოწამეთის მონასტერი**, რომელიც VIII საუკუნის მოწამეებს — **დავით და კონსტანტინე მხეიძეებს** უკავშირდება; ეკლესია აქ XI საუკუნეში, ბაგრატ IV-ის მეფობისას აიგო. რეგიონული ადმინისტრაცია ასევე ასახელებს ნაქალაქარის, წუწხვათის, ჯვარისისა და საწირის ციხეებს და X–XII საუკუნეების არაერთ ეკლესიას მუნიციპალიტეტის მასშტაბით.

ტყიბულის თანამედროვე ისტორია **ქვანახშირს** უკავშირდება. საბადო აქ **1825 წელს** აღმოაჩინეს, მოპოვება **1846 წლიდან** მიმდინარეობს და ტყიბული „მეშახტეების ქალაქად“ იქცა. ქალაქის სტატუსი მან **1939 წელს** მიიღო. ქვანახშირის გარდა მხარე ცნობილია ჩაით, მევენახეობით და მოსაპირკეთებელი ქვებით — ქალცედონითა და მარმარილოთი. მნიშვნელოვანია ჰიდროენერგეტიკაც: ქალაქი წყალსაცავებს შორის მდებარეობს, რომელთაგან უდიდესია **ტყიბულის წყალსაცავი** (დაახლოებით 12 კმ²).

მოგზაურისთვის ტყიბული ისტორიასაც და ბუნებასაც გთავაზობს. გელათი და მოწამეთა ქუთაისიდან კლასიკური ნახევარდღიანი მარშრუტია, ჩრდილოეთით კი **ტყიბულის წყალსაცავი** თევზაობის, პიკნიკისა და კემპინგისთვის არის პოპულარული. **ნაქერალას** ქედიდან და **ცხრაჯვარის მთიდან** (1569 მ), რომლის თავზე წმინდა გიორგის სალოცავია, ფართო ხედები იშლება კავკასიონისა და შავიზღვისპირა დაბლობისკენ; ბუნების მოყვარულებს შეუძლიათ ინახულონ მრავალსართულიანი **წუწხვათის მღვიმე** და **მუხურის ჩანჩქერი**.

## FAQ

**1) სად მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტი?**
იმერეთის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ისტორიულ ოკრიბაში.

**2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?**
ქალაქი ტყიბული, მდინარე ტყიბულაზე, დაახლოებით 600–700 მ სიმაღლეზე.

**3) გელათის მონასტერი ტყიბულის მუნიციპალიტეტშია?**
დიახ, გელათის მონასტერი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, ქუთაისიდან რამდენიმე კილომეტრში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

**4) როდის დაარსდა გელათი?**
1106 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა; ის UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.

**5) რა არის მოწამეთა?**
მონასტერი მდინარე წყალწითელას ზემოთ კლდეზე, რომელიც VIII საუკუნის მოწამეებს — დავით და კონსტანტინე მხეიძეებს უკავშირდება.

**6) რით არის ცნობილი ტყიბული?**
ქვანახშირის მოპოვებით 1846 წლიდან — მას „მეშახტეების ქალაქს“ უწოდებენ.

**7) როდის მიიღო ტყიბულმა ქალაქის სტატუსი?**
1939 წელს.

**8) რა არის ტყიბულის წყალსაცავი?**
დაახლოებით 12 კმ² ფართობის ხელოვნური ტბა, პოპულარული თევზაობისა და კემპინგისთვის.

**9) რა არის ნაქერალა?**
კირქვის ქედი რაჭის საზღვარზე, ხედების წერტილებით, მათ შორის ცხრაჯვარის მთით (1569 მ).

**10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?**
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე — tkibuli.gov.ge.

## წყაროები

- [Tkibuli Municipality — official website](https://tkibuli.gov.ge)
- [Tkibuli Municipality — Imereti regional administration](https://imereti.gov.ge/eng/static/51/)
- [Tkibuli Municipality (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Tkibuli_Municipality)
- [Tkibuli (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Tkibuli)
- [Gelati Monastery — UNESCO World Heritage Centre](https://whc.unesco.org/en/list/710)
- [Motsameta Monastery (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Motsameta_Monastery)
- [Tkibuli — Georgia Travel](https://georgia.travel/cities-towns/tkibuli)
- [Tkibuli Reservoir — Kutaisi Travel](https://kutaisi.travel/en/5465/tkibuli-reservoir-ka/)

## Settlements

- [ანტორია](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/antoria): ანტორია არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ახალდაბა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/akhaldaba): ახალდაბა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ახალსოფელი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/akhalsopeli): ახალსოფელი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბზიაური](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/bziauri): ბზიაური არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბობოთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/boboti): ბობოთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბუეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/bueti): ბუეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გადაღმა წყალწითელა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/gadaghma-tsqaltsitela): გადაღმა წყალწითელა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გადმოღმა წყალწითელა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/gadmoghma-tsqaltsitela): გადმოღმა წყალწითელა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გელათი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/gelati): გელათი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გურნა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/gurna): გურნა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [დაბაძველი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/dabadzveli): დაბაძველი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზედა ჭყეპი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/zeda-chqepi): ზედა ჭყეპი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზედუბანი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/zedubani): ზედუბანი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ივანეული](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/ivaneuli): ივანეული არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კითხიჯი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/kitkhiji): კითხიჯი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კისორეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/kisoreti): კისორეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კოკა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/koka): კოკა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კორეეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/koreeti): კორეეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კურსები](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/kursebi): კურსები არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ლაფეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/lapeti): ლაფეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ლაშია](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/lashia): ლაშია არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ლეღვა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/leghva): ლეღვა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ლეყერეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/leqereti): ლეყერეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [მანდიკორი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/mandikori): მანდიკორი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [მოწამეთა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/motsameta): მოწამეთა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [მუხურა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/mukhura): მუხურა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ნაბოსლევი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/naboslevi): ნაბოსლევი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ნაძვა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/nadzva): ნაძვა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ორპირი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/orpiri): ორპირი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ოხომირა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/okhomira): ოხომირა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ოჯოლა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/ojola): ოჯოლა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [სამტრედია](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/samtredia): სამტრედია არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [საწირე](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/satsire): საწირე არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [სოჩხეთი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/sochkheti): სოჩხეთი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ქვედა ჭყეპი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/kveda-chqepi): ქვედა ჭყეპი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [შუყერი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/shuqeri): შუყერი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ციხია](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/tsikhia): ციხია არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ცუცხვათი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/tsutskhvati): ცუცხვათი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ძიროვანი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/dzirovani): ძიროვანი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ძმუისი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/dzmuisi): ძმუისი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ძუყნური](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/dzuqnuri): ძუყნური არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [წყნორი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/tsqnori): წყნორი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ხორჩანა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/khorchana): ხორჩანა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ხრესილი](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/khresili): ხრესილი არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჯვარისა](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/jvarisa): ჯვარისა არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჯონია](https://explore-georgia.ge/ka/imereti/tkibulis-municipaliteti/jonia): ჯონია არის სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, იმერეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/municipalitetebi/tkibulis-municipaliteti)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/municipalitetebi/tkibulis-municipaliteti)