# ყვარლის მუნიციპალიტეტი
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/municipalitetebi/yvarlis-municipaliteti
- Type: municipality
- Region: კახეთი
- Official website: https://kvareli.gov.ge

## ისტორია

ყვარლის მუნიციპალიტეტი **კახეთის** ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, **ალაზნის ველის** მარცხენა მხარეს, **კავკასიონის** ძირას მდებარეობს; ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი **ყვარელი**, ზღვის დონიდან დაახლოებით 450 მ-ზე. მუნიციპალიტეტი დაახლოებით 1000 კმ²-ს მოიცავს და ველიდან 1800 მ-ზე მაღალ მთებამდე მაღლდება; ტყე ტერიტორიის მეოთხედზე მეტს ფარავს. ქალაქზე მდინარე დურუჯი გადის. ყვარელი ესაზღვრება თელავის, გურჯაანისა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტებს, კავკასიონის ქედს იქით კი დაღესტანს (რუსეთი).

მხარე ბრინჯაოს ხანიდან არის დასახლებული. მისი ყველაზე ცნობილი ისტორიული ძეგლია **გრემი** — სამეფო ქალაქი და **კახეთის სამეფოს** დედაქალაქი XVI–XVII საუკუნეებში; მისი **მთავარანგელოზთა ეკლესია**, რომელიც მეფე ლევანმა **1565 წელს** ააგო, დღესაც დგას დანგრეული ქალაქის თავზე — ქალაქი სპარსელებმა **1615 წელს** გაანადგურეს. გრემი UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ ნუსხაშია. კიდევ ერთი ღირსშესანიშნაობაა **ნეკრესი**: მატიანის მიხედვით ქალაქი მეფე ფარნაჯომმა დააარსა, მთაზე მდგარი მონასტერი კი VI საუკუნეში ასურელმა მამამ **წმინდა აბიბოსმა** დააფუძნა; გათხრებმა ადრეული ბაზილიკები და ზოროასტრული ცეცხლის ტაძარი გამოავლინა.

თავად ყვარელი ქართულ კულტურასთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. **1755 წელს** მისმა ციხემ ყვარლის ბრძოლაში დაღესტნელთა თავდასხმას გაუძლო. ქალაქში დაიბადა მწერალი და საზოგადო მოღვაწე **ილია ჭავჭავაძე** (1837–1907), რომლის საოჯახო სახლიც დღეს მუზეუმია, ასევე თეატრის რეჟისორი **კოტე მარჯანიშვილი**. ქალაქის სტატუსი ყვარელმა **1964 წელს** მიიღო.

მუნიციპალიტეტი კახეთის ერთ-ერთი წამყვანი მეღვინეობის მხარეა. მასში შედის დაცული ადგილწარმოშობის დასახელებები — **ქინძმარაული**, საფერავისგან დამზადებული ბუნებრივად ნახევრადტკბილი წითელი ღვინო, და **ყვარელი**. ღვინის ტურიზმი მარნებსა და ღვინის ქარხნებს უკავშირდება, მათ შორის XX საუკუნის 50-იან წლებში მთაში გაჭრილ გვირაბს, რომელიც დღეს ღვინის დასავარგებლად გამოიყენება. მდინარე დურუჯზე მოწყობილი ხელოვნური **ილიას ტბა**, რომელსაც სახელი 2011 წელს ეწოდა, დასვენების პოპულარული ადგილია.

მოგზაურისთვის ყვარელი ისტორიისა და ღვინის მდიდარ ნაზავს გთავაზობს: შეუთავსეთ გრემი და ნეკრესი ჭავჭავაძეების სახლ-მუზეუმს, ქინძმარაულის დეგუსტაციას და ილიას ტბის გარშემო სეირნობას კავკასიონის ფონზე. ქალაქი თელავიდან მოკლე გზაზეა და ალაზნის ველის ჩრდილოეთი მხარის დასათვალიერებლად კარგი ბაზაა.

## FAQ

**1) სად მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტი?**
კახეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ალაზნის ველის მარცხენა მხარეს, კავკასიონის ძირას.

**2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?**
ქალაქი ყვარელი, ზღვის დონიდან დაახლოებით 450 მ-ზე.

**3) გრემი ყვარლის მუნიციპალიტეტშია?**
დიახ. გრემი XVI–XVII საუკუნეებში კახეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო.

**4) როდის აიგო გრემის მთავარანგელოზთა ეკლესია?**
1565 წელს, მეფე ლევანის მიერ.

**5) რა არის ნეკრესი?**
VI საუკუნეში წმინდა აბიბოსის მიერ დაარსებული მონასტერი ძველი ქალაქის ადგილას.

**6) ვინ დაიბადა ყვარელში?**
ილია ჭავჭავაძე (1837–1907); მისი საოჯახო სახლი დღეს მუზეუმია.

**7) რომელი დაცული ღვინოებია ყვარელში?**
ქინძმარაული და ყვარელი.

**8) რა არის ქინძმარაული?**
საფერავისგან დამზადებული ბუნებრივად ნახევრადტკბილი წითელი ღვინო.

**9) რა არის ილიას ტბა?**
ხელოვნური ტბა მდინარე დურუჯზე, ყვარელთან; სახელი 2011 წელს ეწოდა.

**10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?**
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

## წყაროები

- [Kvareli Municipality — official website](https://kvareli.gov.ge)
- [Kvareli Municipality (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Kvareli_Municipality)
- [Kvareli (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Kvareli)
- [Gremi (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Gremi)
- [Nekresi (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Nekresi)
- [Kvareli — Georgia Travel](https://georgia.travel/en/cities-towns/kvareli)
- [Ilia’s Lake — Georgia Travel](https://georgia.travel/ilias-lake-in-kvareli)
- [Kindzmarauli (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Kindzmarauli)

## Settlements

- [ალმატი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/almati): ალმატი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ახალსოფელი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/akhalsofeli): ახალსოფელი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ბალღოჯიანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/balghojiani): ბალღოჯიანი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გავაზი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/gavazi): გავაზი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გრემი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/gremi): გრემი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [გრძელი ჭალა](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/grdzeli-chala): გრძელი ჭალა არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ენისელი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/eniseli): ენისელი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ზინობიანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/zinobiani): ზინობიანი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [თივი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/tivi): თივი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [თხილისწყარო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/tkhilistsyaro): თხილისწყარო არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [კუჭატანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/kuchatani): კუჭატანი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [მთისძირი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/mtisdziri): მთისძირი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [საბუე](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/sabue): საბუე არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [სანავარდო](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/sanavardo): სანავარდო არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [საცხენე](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/satskhene): საცხენე არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [შაქრიანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/shaqriani): შაქრიანი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [შილდა](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/shilda): შილდა არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [შოროხი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/shorokhi): შოროხი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჩანტლისყურე](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/chantlisyure): ჩანტლისყურე არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [წიწკანაანთსერი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/tsitskanaantseri): წიწკანაანთსერი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.
- [ჭიკაანი](https://explore-georgia.ge/ka/kakheti/yvarlis-municipaliteti/chikaani): ჭიკაანი არის სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იხილე მდებარეობა, ძირითადი ინფორმაცია და რუკა Explore Georgia-ზე.

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/municipalities/kvareli-municipality)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/municipalitety/kvarelskii-municipalitet)