# სამტრედია
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/qalaqebi/samtredia
- Type: city
- Region: იმერეთი
- Coordinates: 42.1625, 42.341667

## სამტრედია — ისტორია და ქალაქის განვითარება

სამტრედია არის **იმერეთის ქალაქი** და **სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი**. მდებარეობს **კოლხეთის დაბლობზე**, ისეთ სივრცეში, სადაც დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივი რელიეფი (ფართო ვაკეები და მდინარეთა ქსელი) ისტორიულად ქმნიდა გადაადგილებისთვის ხელსაყრელ დერეფნებს. ქალაქის იდენტობა თავიდანვე „გზის ქალაქის“ ლოგიკით ჩამოყალიბდა: სამტრედიის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გამოკვეთილია როგორც **საავტომობილო და სარკინიგზო გზების კვანძის**, რაც მის ეკონომიკასა და ურბანულ ზრდაზეც პირდაპირ აისახა.

---

### ადრეული ხსენებები: სოფელი სამტრედია

სანამ სამტრედია ქალაქი გახდებოდა, ის **სოფლის ტიპის დასახლება** იყო. რეგიონული მიმოხილვები და ტურისტული-ისტორიული წყაროები აღნიშნავს, რომ ადგილი **XVIII საუკუნის II ნახევრიდან** უკვე გვხვდება წერილობით კონტექსტში როგორც **„სოფელი სამტრედია“**.

იმ გარემოში, სადაც კოლხეთის დაბლობზე ჭარბტენიანობა და ტყე-ჭაობიანი მასივები ფართოდ იყო გავრცელებული, დიდი ურბანული ზრდა ადრეულ ეტაპზე ბუნებრივად ფერხდებოდა. სწორედ ამიტომ სამტრედიას „უძველესი ქალაქის“ ტიპის ბირთვი ნაკლებად აქვს — მისი ქალაქური ისტორია უფრო მკაფიოდ იწყება **ინფრასტრუქტურული ეპოქით**.

---

### რკინიგზის ეპოქა: „ახალი დასაწყისი“ და დაბა სამტრედია

სამტრედიის ურბანული გარდაქმნის მთავარი ბიძგი გახდა **ფოთი–თბილისის სარკინიგზო ხაზის ამოქმედება**. რეგიონული წყაროები პირდაპირ აღნიშნავს, რომ **1872 წლიდან**, მას შემდეგ რაც ფოთი–თბილისის რკინიგზა ამოქმედდა, სამტრედია უკვე მოიხსენიება როგორც **„დაბა სამტრედია“**.

რკინიგზა ქალაქებს მხოლოდ გადაადგილებას არ მატებს — ის ქმნის ახალ ეკონომიკას:

- ჩნდება სადგურის მომსახურება, საწყობები, მცირე ვაჭრობა;
- იზრდება სამუშაო ადგილები და მოსახლეობის მოზიდვა;
- დასახლება ფართოვდება სადგურის გარშემო და იქმნება ახალი უბნები.

ამ პროცესს კოლხეთის დაბლობზე ჰქონდა დამატებითი „ეფექტიც“: წყაროები მიუთითებს, რომ ინფრასტრუქტურული განვითარება თანდათან უკავშირდება **ჭაობების დაშრობასა** და მიწის ათვისებას, რაც დასახლებისთვის უფრო კომფორტულ გარემოს ქმნიდა.

---

### დასავლეთ საქართველოს კვანძის ლოგიკა: რატომ „მოერგო“ სამტრედია ქსელს

რკინიგზის ისტორიის ზოგად ქრონიკაში ჩანს, რომ ოპერაციები დასავლეთის მონაკვეთზე **1871 წლიდან** დაიწყო (ფოთი–ყვირილა/ზესტაფონი), ხოლო **პირველი სამგზავრო მატარებელი 1872 წლის 10 ოქტომბერს** ფოთიდან თბილისისკენ გაეშვა.
ამ ცენტრალური „ხერხემლის“ გაფართოებამ დასავლეთში შექმნა ისეთი ქალაქების ზრდის წინაპირობა, რომელთაც შეეძლოთ ქსელში კვანძური როლის შესრულება — სამტრედიის შემთხვევაშიც სწორედ ეს ლოგიკა მუშაობს: ქალაქის მნიშვნელობა გაიზარდა იქ, სადაც მარშრუტები ერთმანეთს „ეკვეთა“ და მგზავრ/ტვირთს გადანაწილება სჭირდებოდა.

---

### 1921: ქალაქის სტატუსი და ურბანული სტაბილიზაცია

საბოლოოდ, სამტრედიამ **ქალაქის სტატუსი 1921 წელს** მიიღო. ეს ეტაპი მნიშვნელოვანია იმიტომ, რომ „სადგურის დასახლება“ უკვე ოფიციალურად გარდაიქმნა ადმინისტრაციულ-ურბანულ ცენტრად, რასაც ჩვეულებრივ მოჰყვება:

- მუნიციპალური ფუნქციების გაძლიერება;
- ინფრასტრუქტურის, განათლებისა და სერვისების გაფართოება;
- ქალაქის სივრცის უფრო გეგმიური მოწყობა.

---

### გზების ეპოქა: ს1, ს12 და თანამედროვე ტრანსპორტის როლი

სამტრედიას „კვანძის“ სტატუსი დღესაც მკაფიოა: ქართული წყაროები პირდაპირ ამბობს, რომ სამტრედია არის **საავტომობილო და სარკინიგზო გზების კვანძი**. ასევე აღნიშნულია, რომ **ქალაქის სამხრეთით გადის ავტომაგისტრალი S1**, ხოლო **ქალაქიდან იწყება ავტომაგისტრალი S12**.

ეს ნიშნავს, რომ სამტრედია პრაქტიკაში რჩება დასავლეთის მარშრუტების ბუნებრივ „გადასაჯდომ ადგილად“ — განსაკუთრებით ქუთაისის, გურიის, სამეგრელოსა და ზღვისპირეთის მიმართულებების კონტექსტში. ამას ემატება ისიც, რომ **ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი** ქალაქიდან დაახლოებით **10 კმ**-შია, რაც ქალაქის ლოკაციურ მნიშვნელობას კიდევ უფრო აძლიერებს (ტრანსპორტი + ლოგისტიკა + გადაადგილების სერვისები).

---

### ქალაქის ეკონომიკა და ურბანული ცხოვრება: ტრანსპორტზე აწყობილი ყოველდღიურობა

სამტრედიის ზრდა ისტორიულად კარგად ჯდება იმ მოდელში, სადაც ქალაქის „საქმე“ ტრანსპორტის გარშემო ტრიალებს:

- სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა ქმნის მუდმივ სამუშაო ეკოსისტემას;
- სადგურისა და გზების სიახლოვე აძლიერებს მცირე ბიზნესს (სერვისი, ვაჭრობა, ტრანსპორტი);
- ქალაქი ბუნებრივად ხდება რეგიონული გადაადგილების „ჰაბი“, სადაც ადამიანები ხშირად ჩერდებიან გზად, ან გადაადგილებას აქედან აგრძელებენ.

ასეთი ქალაქების კულტურა ხშირად „რიტმულია“ — განრიგით, მოძრაობით, სეზონური ტრაფიკით, სადგურისა და გზის ენერგიით. სამტრედიაც ამ ტიპის ქალაქად ჩამოყალიბდა: **ქალაქი, რომელიც მოძრაობას ემსახურება, მაგრამ ამავე დროს თავადაც არის საცხოვრებელი და ადმინისტრაციული ცენტრი**.

---

### FAQ

**Q: როდის იწყება სამტრედიის ქალაქური განვითარების მთავარი ეტაპი?**
A: როცა ამოქმედდა **ფოთი–თბილისის რკინიგზა** და სამტრედია **1872 წლიდან** უკვე მოიხსენიება როგორც **დაბა**.

**Q: როდის მიიღო სამტრედიამ ქალაქის სტატუსი?**
A: **1921 წელს**.

**Q: რატომ ითვლება სამტრედია სატრანსპორტო კვანძად?**
A: ის არის **საავტომობილო და სარკინიგზო გზების კვანძი**; სამხრეთით გადის **S1**, ხოლო ქალაქიდან იწყება **S12**.

### **Q: როგორ უკავშირდება ქალაქის განვითარება გარემოს ცვლილებებს (დაბლობი/ჭაობები)?**
A: რეგიონული წყაროების მიხედვით, ინფრასტრუქტურის განვითარებას თან ახლდა **ჭაობების დაშრობა** და მიწის ათვისება, რაც დასახლებას ხელს უწყობდა.

წყაროები

**ენციკლოპედიური და ზოგადი მიმოხილვა**

- ქართ. ვიკიპედია — სამტრედია [https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია)
- Wikipedia — Samtredia [https://en.wikipedia.org/wiki/Samtredia](https://en.wikipedia.org/wiki/Samtredia)

**ადრეული ხსენებები / სოფლის ფენა (XVIII ს. II ნახევარი)**

- Georgian Travel Guide — Samtredia (ადრეული ხსენებები) [https://georgiantravelguide.com/ka/samtredia](https://georgiantravelguide.com/ka/samtredia)
- Samtredia Municipality (Official) — Samtredia Today (ადრეული ხსენებები) [https://samtredia.gov.ge/en/municipality/samtrediatoday.html](https://samtredia.gov.ge/en/municipality/samtrediatoday.html)

**რკინიგზის ეპოქა (1871–1872) / ქალაქის ზრდის ბიძგი**

- Samtredia Municipality (Official) — railway built 1871–1872; junction context [https://samtredia.gov.ge/en/municipality/samtrediatoday.html](https://samtredia.gov.ge/en/municipality/samtrediatoday.html)
- Georgian Travel Guide — Poti–Tbilisi railway era; “დაბა” კონტექსტი [https://georgiantravelguide.com/ka/samtredia](https://georgiantravelguide.com/ka/samtredia)
- Wikipedia — Georgian Railway (1871–1872 ქრონოლოგიური კონტექსტი) [https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_Railway](https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_Railway)

**ქალაქის სტატუსი / ადმინისტრაციული განვითარება (1921)**

- ქართ. ვიკიპედია — სამტრედია (ქალაქის სტატუსი) [https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია)
- Wikipedia — Samtredia (established/city status) [https://en.wikipedia.org/wiki/Samtredia](https://en.wikipedia.org/wiki/Samtredia)

**ტრანსპორტის კვანძი დღეს (გზები/რკინიგზა)**

- ქართ. ვიკიპედია — სამტრედია (S1/S12; კვანძის აღწერა) [https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/სამტრედია)

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/qalaqebi/samtredia)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/qalaqebi/samtredia)