# ავჭალის ქუჩა
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/avchalis-qucha
- Type: street
- Microdistrict: ზაჰესი
- District: გლდანი
- City: თბილისი
- Coordinates: 41.8269, 44.7581

## მიმოხილვა

**გრიგოლ ხანძთელის ქუჩა** (2024 წლამდე — **ავჭალის ქუჩა**) — ქუჩა თბილისის **გლდანის რაიონში**, **ზაჰესის** დასახლებაში (ავჭალა). თბილისის საკრებულოს 2024 წლის 24 მაისის №270 განკარგულებით, ზაჰესის დასახლებაში ავჭალის ქუჩას **გრიგოლ ხანძთელის** სახელი მიენიჭა. OpenStreetMap-ში (OSM) ქუჩა ჯერ კიდევ ძველი სახელით — „ავჭალას ქუჩა“ (Avchala Street) — არის აღნიშნული, ასევე ძველ სახელს ატარებს მასზე არსებული ავტობუსის გაჩერებები.

ქუჩა **თბილისის შემოსავლელი გზის** მონაკვეთია: OSM-ში იგი მაგისტრალურ (trunk) გზად არის აღნიშნული, შიდასახელმწიფოებრივი ნომრით **ს 9** და საერთაშორისო ნომრით **E60**. OSM-ის მონაცემებით, ძველი სახელით მონიშნული მონაკვეთის სიგრძე დაახლოებით **1,9 კმ**-ია. ქუჩა მიუყვება მდინარე **მტკვრის** მარცხენა ნაპირის ტერასას, ავჭალისა და ზაჰესის საცხოვრებელ კვარტლებს შორის.

## მდებარეობა

OSM-ის მიხედვით, ქუჩის დასავლეთი ბოლო (დაახლოებით 41,8260° ჩ. გ., 44,7469° ა. გ.) **გიორგი მაყაშვილის ქუჩის** შესაყარზეა, სადაც გზა თბილისის შემოსავლელი გზის სახელით გრძელდება. იქიდან ქუჩა აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მიდის. დასავლეთი ნაწილი (დაახლოებით 1,6 კმ) ორმხრივი, ოთხზოლიანი გზაა; შემდეგ გზა ორ ცალმხრივ სავალ ნაწილად იყოფა და დაახლოებით 41,8287° ჩ. გ., 44,7697° ა. გ.-ზე, **ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩის** კვანძთან სრულდება, საიდანაც შემოსავლელი გზა გრძელდება. ქუჩის შუა წერტილი დაახლოებით 41,8269° ჩ. გ., 44,7581° ა. გ.-ზეა.

დასავლეთი ბოლოდან ქუჩას უერთდება (დაახლოებითი მანძილები, OSM): **მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩა** (≈0,5 კმ), **ცოტნე მირცხულავას ქუჩა** (≈0,65 კმ), **არსენ ოქროჯანაშვილის ქუჩა** (≈0,7 კმ), **გიორგი და ზვიად უგრეხელიძეების ქუჩა** (≈1,2 კმ) და **სვიმეონ შოთაძის ქუჩა** (≈1,3 კმ). ოქროჯანაშვილისა და მირცხულავას ქუჩების სახელდების დოკუმენტებში ისინი „ავჭალის ქუჩასთან მდებარე“ ქუჩებად მოიხსენიება.

Nominatim-ის მისამართების მონაცემებით, ქუჩის უდიდესი ნაწილი **ზაჰესს** მიეკუთვნება, უკიდურესი დასავლეთი ბოლო — **ავჭალას**; ორივე გლდანის რაიონის ნაწილია, საფოსტო ინდექსი — 0178. მეტროსადგური ახლოს არ არის: უახლოესი, **„ახმეტელის თეატრი“**, ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან დაახლოებით 5,7 კმ-შია, პირდაპირი ხაზით.

## სახელწოდება

ქუჩის ძველი სახელი, **ავჭალა**, ძველი სოფლის და ამჟამინდელი უბნის სახელია. ავჭალა მტკვრის მარცხენა ნაპირის ტერასაზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 440 მ სიმაღლეზე მდებარეობს. სოფელი ისტორიულ ქრონიკებში ხშირად მოიხსენიება; 1939 წლის 20 სექტემბერს ზემო და ქვემო ავჭალა დაბა ავჭალად გაერთიანდა, 1962 წელს კი ავჭალა თბილისის შემადგენლობაში შევიდა. ფართოდ ცნობილი ზემო ავჭალის ჰიდროელექტროსადგურის (**ზაჰესი**) მშენებლობის შემდეგ გახდა — ჰესის პირველი რიგი 1927 წლის 9 აპრილს გადაეცა ექსპლუატაციაში.

ახალი სახელი ეძღვნება **გრიგოლ ხანძთელს** (759–861) — ქართველ სასულიერო მოღვაწესა და მწერალს, ტაო-კლარჯეთის სამონასტრო მშენებლობის ორგანიზატორს, ხანძთის მონასტრის დამაარსებელს. იგი საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანია; მისი ცხოვრება გიორგი მერჩულემ აღწერა.

იმავე დღეს (2024 წლის 24 მაისს) საკრებულომ ზაჰესის დასახლებაში მანამდე არსებული გრიგოლ ხანძთელის ქუჩის მონაკვეთებს სხვა სახელები მიანიჭა: ერთ მონაკვეთს — ალექსანდრე მანაგაძის (№268 განკარგულება), მეორეს და გრიგოლ ხანძთელის I ჩიხს — სხვიტორის I შესახვევის (№269 განკარგულება).

## ახლომდებარე ადგილები

- **წმ. გრიგოლ ხანძთელის სახელობის ეკლესია** — დაახლოებით 30 მ.
- **წმ. ნექტარიოს პენტაპოლელის ეკლესია** — დაახლოებით 50 მ.
- **წმ. პანტანასას ღვთისმშობლის სახელობის დედათა მონასტერი** — დაახლოებით 230 მ.
- **№208 საჯარო სკოლა** — დაახლოებით 290 მ.
- **რკინიგზის გაჩერება „ზაჰესი“** — აღმოსავლეთი ბოლოდან დაახლოებით 380 მ.
- **მდინარე მტკვარი** და OSM-ში „ზაჰესად“ მონიშნული ჰიდროტექნიკური ნაგებობა — დაახლოებით 440–490 მ.

მანძილები გამოთვლილია OSM-ის კოორდინატებით, ქუჩის უახლოესი წერტილიდან, პირდაპირი ხაზით.

## ხშირად დასმული კითხვები

**1) სად მდებარეობს გრიგოლ ხანძთელის (ყოფილი ავჭალის) ქუჩა?**
თბილისის გლდანის რაიონში, ზაჰესის დასახლებაში (ავჭალა), მტკვრის მარცხენა ნაპირზე: გიორგი მაყაშვილის ქუჩიდან ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩის კვანძამდე.

**2) როდის და რატომ შეიცვალა ქუჩის სახელი?**
თბილისის საკრებულოს 2024 წლის 24 მაისის №270 განკარგულებით, ზაჰესის დასახლებაში ავჭალის ქუჩას გრიგოლ ხანძთელის სახელი მიენიჭა. დოკუმენტი სახელის შეცვლის მიზეზს არ მიუთითებს.

**3) ვინ იყო გრიგოლ ხანძთელი?**
ქართველი სასულიერო მოღვაწე და მწერალი (759–861), ტაო-კლარჯეთის სამონასტრო მშენებლობის ორგანიზატორი და ხანძთის მონასტრის დამაარსებელი, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი.

**4) რა სიგრძისაა ქუჩა?**
OSM-ის მონაცემებით, ძველი სახელით მონიშნული მონაკვეთი დაახლოებით 1,9 კმ-ია; აქედან დაახლოებით 1,6 კმ ორმხრივი ოთხზოლიანი გზაა.

**5) ქუჩა შემოსავლელი გზის ნაწილია?**
დიახ. OSM-ში ქუჩა თბილისის შემოსავლელი გზის მონაკვეთად, ს 9 (E60) ნომრით არის აღნიშნული.

**6) რომელ ქუჩებს უკავშირდება?**
გიორგი მაყაშვილის, მიხეილ წინამძღვრიშვილის, ცოტნე მირცხულავას, არსენ ოქროჯანაშვილის, გიორგი და ზვიად უგრეხელიძეების, სვიმეონ შოთაძისა და ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩებს.

**7) რომელია უახლოესი მეტროსადგური?**
„ახმეტელის თეატრი“ — ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან დაახლოებით 5,7 კმ, პირდაპირი ხაზით.

**8) რა არის ახლოს?**
წმ. გრიგოლ ხანძთელისა და წმ. ნექტარიოს პენტაპოლელის ეკლესიები, პანტანასას ღვთისმშობლის დედათა მონასტერი, №208 საჯარო სკოლა, რკინიგზის გაჩერება „ზაჰესი“ და მდინარე მტკვარი.

**9) რა არის ავჭალა?**
ძველი სოფელი და ამჟამად თბილისის უბანი გლდანის რაიონში; 1939 წელს ზემო და ქვემო ავჭალა დაბად გაერთიანდა, 1962 წელს კი თბილისის შემადგენლობაში შევიდა.

**10) რატომ წერია რუკებზე ჯერ კიდევ „ავჭალას ქუჩა“?**
OSM-სა და ავტობუსის გაჩერებების სახელებში ქუჩა ძველი სახელით არის შემორჩენილი; ოფიციალური სახელი 2024 წლიდან გრიგოლ ხანძთელის ქუჩაა.

## წყაროები

- [ავჭალის ქუჩისთვის გრიგოლ ხანძთელის სახელის მინიჭების შესახებ — თბილისის საკრებულოს 2024 წლის 24 მაისის №270 განკარგულება, matsne.gov.ge](https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6185546)
- [გრიგოლ ხანძთელის ქუჩის მონაკვეთისთვის ალექსანდრე მანაგაძის სახელის მინიჭების შესახებ — №268 განკარგულება, matsne.gov.ge](https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6185658)
- [გრიგოლ ხანძთელის ქუჩის მონაკვეთისთვის და I ჩიხისთვის სხვიტორის I შესახვევის სახელის მინიჭების შესახებ — №269 განკარგულება, matsne.gov.ge](https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6185612)
- [ავჭალის ქუჩასთან მდებარე უსახელო ქუჩისთვის არსენ ოქროჯანაშვილის სახელის მინიჭების შესახებ — 2019 წლის №260 განკარგულება, matsne.gov.ge](https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4639641)
- [ავჭალის ქუჩასთან მდებარე უსახელო ქუჩისთვის ცოტნე მირცხულავას სახელის მინიჭების შესახებ — matsne.gov.ge](https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3205180)
- [ავჭალას ქუჩა (ცენტრალური მონაკვეთი) — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/632463105)
- [ავჭალას ქუჩა (დასავლეთი ბოლო) — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/1484945944)
- [ავჭალას ქუჩა (აღმოსავლეთი, ცალმხრივი მონაკვეთი) — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/20649797)
- [ზაჰესი — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/relation/18237478)
- [მეტროსადგური „ახმეტელის თეატრი“ — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/node/437955651)
- [№208 საჯარო სკოლა — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/1249580284)
- [ავჭალა — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/ავჭალა)
- [ზემო ავჭალის ჰიდროელექტროსადგური — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/ზემო_ავჭალის_ჰიდროელექტროსადგური)
- [გრიგოლ ხანძთელი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/გრიგოლ_ხანძთელი)

## Other streets of ზაჰესი

- [გ. მაყაშვილის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/g-makashvilis-qucha)
- [ენერგეტიკის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/energetikis-qucha)
- [ზაჰესი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/zahesi)
- [ზაჰესის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/zahesis-qucha)
- [თავისუფლების ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/tavisuplebis-qucha)
- [კასკადის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/kaskadis-qucha)
- [კეცხოველის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/ketskhovelis-qucha): კეცხოველის ქუჩა — ქუჩა თბილისის გლდანის რაიონში, ზაჰესის დასახლებაში: მდებარეობა, სიგრძე, დამაკავშირებელი ქუჩები, ნიკო კეცხოველის ბიოგრაფია...
- [მ. წინამძღვრიშვილის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/m-tsinamdzghvrishvilis-qucha)
- [პლატინის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/platinis-qucha)
- [ს. შოთაძის I შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/s-shotadzis-i-shesakhvevi)
- [ს. შოთაძის I ჩიხი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/s-shotadzis-i-chikhi)
- [ს. შოთაძის II შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/s-shotadzis-ii-shesakhvevi)
- [ს. შოთაძის II ჩიხი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/s-shotadzis-ii-chikhi)
- [ს. შოთაძის III შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/s-shotadzis-iii-shesakhvevi)
- [სხვიტორის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/skhvitoris-qucha)
- [ყაზბეგის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/kazbegis-qucha)
- [შ. აფხაიძის I შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/sh-apkhaidzis-i-shesakhvevi)
- [შ. აფხაიძის II შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/sh-apkhaidzis-ii-shesakhvevi)
- [შ. აფხაიძის III შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/sh-apkhaidzis-iii-shesakhvevi)
- [შ. აფხაიძის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/sh-apkhaidzis-qucha)
- [შალვა აფხაიძის III შესახვევი](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/shalva-apkhaidzis-iii-shesakhvevi)
- [შოთაძის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/shotadzis-qucha)
- [ჭიჭინაძის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/chichinadzis-qucha)
- [ხანძთელის ქუჩა](https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/gldani/zahesi/khandztelis-qucha)

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/tbilisi/gldani/zahesi/avchalis-qucha)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/tbilisi/gldani/zahesi/avchalis-qucha)