# კრისტიან სტივენის ქუჩა
- URL: https://explore-georgia.ge/ka/tbilisi/saburtalo/didi-dighomi/kristian-stivenis-qucha
- Type: street
- City: საბურთალო
- Coordinates: 41.7862, 44.7368

## მიმოხილვა

**კრისტიან სტივენის ქუჩა** — საცხოვრებელი ქუჩა თბილისის **საბურთალოს რაიონში**, ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, დიდ დიღომში. OpenStreetMap-ის (OSM) მიხედვით ის აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ, **ნიკო ბურის ქუჩიდან** **ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩამდე** მიემართება და **დაახლოებით 1,8 კმ** სიგრძისაა.

ქუჩის სახელი შეესაბამება **კრისტიან სტევენს** (Christian von Steven, 1781–1863) — ფინეთში დაბადებულ რუსეთის იმპერიის ბოტანიკოსსა და ენტომოლოგს. 1804–1805 წლებში ის საქართველოში მეაბრეშუმეობის ინსპექტორის თანაშემწედ მუშაობდა და ამიერკავკასიის ფლორას სწავლობდა. მოგვიანებით ყირიმის ნიკიტის ბოტანიკური ბაღის პირველი დირექტორი გახდა.

## მდებარეობა

OSM-ის მიხედვით ქუჩა ორი მონაკვეთისგან შედგება, ჯამში 1811 მ. აღმოსავლეთი ბოლო ნიკო ბურის ქუჩასთანაა (დაახლოებით 41.7849° ჩ. გ., 44.7476° ა. გ.), დასავლეთი — ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩასთან (დაახლოებით 41.7877° ჩ. გ., 44.7261° ა. გ.). ქუჩა თითქმის სწორია და ოდნავ ჩრდილო-დასავლეთისკენ იხრება; ბოლოებს შორის პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 1,8 კმ-ია. შუა წერტილი დაახლოებით 41.7862° ჩ. გ., 44.7368° ა. გ.-ზეა. ქუჩის საფოსტო ინდექსია 0159 (OSM).

აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ქუჩას კვეთს ან უერთდება:

- **ნიკო ბურის ქუჩა** (აღმოსავლეთი ბოლო)
- რაფიელ დანიბეგაშვილის ქუჩა
- იან ჰომერის ქუჩა
- ტიმოთე ბელოის ქუჩა
- ოსკარ შმერლინგის ქუჩა
- მაქს ტილკეს ქუჩა
- მაქს ტილკეს I ჩიხი
- **ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩა** (დასავლეთი ბოლო)

OSM-ში მთელი ქუჩა საცხოვრებელ ქუჩადაა აღნიშნული. დასავლეთი, დაახლოებით 0,21 კმ სიგრძის მონაკვეთი მაქს ტილკესა და ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩებს შორის მოუკირწყლავია.

სამხრეთით, დაახლოებით 0,5–0,6 კმ-ში, თითქმის პარალელურად მიდის შერმადინის ქუჩა. ამ ორ ქუჩას ექვსი ქუჩა აერთებს: ნიკო ბურის, რაფიელ დანიბეგაშვილის, იან ჰომერის, ტიმოთე ბელოის, ოსკარ შმერლინგისა და მაქს ტილკეს.

## ტრანსპორტი

ქუჩასთან ახლოს მეტრო არ არის. OSM-ის კოორდინატებით უახლოესი სადგურები — **გურამიშვილი** და **ღრმაღელე** — ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 4,1–4,2 კმ-შია. OSM-ში აღნიშნული უახლოესი ავტობუსის გაჩერებები — ორივე „იან ჰომერის ქუჩა“ (№3850 და №3851) — ქუჩიდან დაახლოებით 0,16 კმ-შია.

## სახელი: კრისტიან სტევენი

ქუჩის სახელდების ოფიციალური გადაწყვეტილება საკანონმდებლო მაცნეზე ვერ მოვიძიეთ, ამიტომ მისი თარიღი უცნობია. OSM-ში ქუჩის ინგლისური სახელია „Christian Steven Street“. ქუჩის ქართულ სახელში გვარი „სტივენის“ ფორმითაა დაწერილი, ქართულ ვიკიპედიაში კი ბოტანიკოსის სახელი ასეა გადმოცემული: „კრისტიან ფონ სტევენი“.

რუსული და ინგლისური ვიკიპედიის მიხედვით, კრისტიან სტევენი დაიბადა **1781 წლის 19 (30) იანვარს** ფრიდრიხსჰამში (ახლანდელი ჰამინა, ფინეთი) და გარდაიცვალა **1863 წლის 18 (30) აპრილს** სიმფეროპოლში. სწავლობდა აბოს (ტურკუს) აკადემიასა და სანქტ-პეტერბურგში; 1799 წელს მედიცინის დოქტორის ხარისხი მიიღო.

1800 წელს ის კავკასიაში მეაბრეშუმეობის მთავარი ინსპექტორის, **ფრიდრიხ აუგუსტ მარშალ ფონ ბიბერშტაინის** თანაშემწე გახდა და მასთან ერთად ჩრდილოეთ კავკასიაში იმოგზაურა. რუსული ვიკიპედიის მიხედვით, 1803 წლის 15 ივნისს იგი **საქართველოში** მეაბრეშუმეობის ინსპექტორის თანაშემწედ დაინიშნა და 1804 წლის აპრილში აქ ჩამოვიდა. ბევრს მოგზაურობდა ამიერკავკასიაში და სწავლობდა მის მდიდარ, იმ დროისთვის თითქმის შეუსწავლელ ფლორას. მისი მასალები ბიბერშტაინის ნაშრომში „Flora Taurico-Caucasica“ იქნა გამოყენებული. 1805 წლის ბოლოს პეტერბურგში გაემგზავრა, 1810 წელს კი კვლავ ეწვია ტფილისს.

1812 წელს სტევენი ყირიმში **ნიკიტის ბოტანიკური ბაღის** დაარსებაში მონაწილეობდა და მას 1827 წლამდე ხელმძღვანელობდა. 1815 წლიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი იყო, 1849 წლიდან — საპატიო წევრი. მის ნაშრომებს შორისაა „Monographia Pedicularis“ და ყირიმის ნახევარკუნძულის ველური მცენარეების ნუსხა (1856–1857). ბოტანიკურ სახელებში მისი ავტორის შემოკლებაა „Steven“.

## ხშირად დასმული კითხვები

**1) სად მდებარეობს კრისტიან სტივენის ქუჩა?**
თბილისის საბურთალოს რაიონში, დიდ დიღომში. ქუჩა აღმოსავლეთით ნიკო ბურის ქუჩიდან დასავლეთით ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩამდე მიემართება.

**2) რა სიგრძისაა ქუჩა?**
OpenStreetMap-ის მიხედვით დაახლოებით 1,8 კმ (ორი მონაკვეთი, ჯამში 1811 მ).

**3) ვის სახელს ატარებს ქუჩა?**
ქუჩის სახელი შეესაბამება კრისტიან სტევენს (Christian von Steven, 1781–1863) — რუსეთის იმპერიის ბოტანიკოსსა და ენტომოლოგს, რომელიც 1804–1805 წლებში საქართველოში მუშაობდა. სახელდების ოფიციალური გადაწყვეტილება ვერ მოვიძიეთ.

**4) რა კავშირი აქვს კრისტიან სტევენს საქართველოსთან?**
რუსული ვიკიპედიის მიხედვით, 1803 წელს ის საქართველოში მეაბრეშუმეობის ინსპექტორის თანაშემწედ დაინიშნა, 1804 წელს ჩამოვიდა, ბევრს მოგზაურობდა ამიერკავკასიაში და მის ფლორას სწავლობდა. 1810 წელს კვლავ ეწვია ტფილისს.

**5) კიდევ რით არის ცნობილი?**
1812 წელს ყირიმში ნიკიტის ბოტანიკური ბაღის დაარსებაში მონაწილეობდა და 1827 წლამდე ხელმძღვანელობდა. იყო პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1815) და საპატიო წევრი (1849).

**6) რატომ წერია ქუჩის სახელში „სტივენი“?**
ქუჩის სახელში გვარი „სტივენის“ ფორმითაა, ქართულ ვიკიპედიაში კი — „სტევენი“. ორივე ერთსა და იმავე გვარს, Steven-ს გადმოსცემს.

**7) რომელ ქუჩებს კვეთს?**
აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ: ნიკო ბურის, რაფიელ დანიბეგაშვილის, იან ჰომერის, ტიმოთე ბელოის, ოსკარ შმერლინგის, მაქს ტილკესა და ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩებს.

**8) მთელი ქუჩა მოასფალტებულია?**
არა. OpenStreetMap-ის მიხედვით დასავლეთი, დაახლოებით 0,21 კმ სიგრძის მონაკვეთი მაქს ტილკესა და ჰენრიკ ჰრინევსკის ქუჩებს შორის მოუკირწყლავია.

**9) რომელია უახლოესი მეტროსადგური?**
ახლოს მეტრო არ არის. გურამიშვილისა და ღრმაღელის სადგურები ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 4,1–4,2 კმ-შია.

## წყაროები

- [კრისტიან სტივენის ქუჩა (მთავარი მონაკვეთი) — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/61737919)
- [კრისტიან სტივენის ქუჩა (დასავლეთი მონაკვეთი) — OpenStreetMap](https://www.openstreetmap.org/way/556800409)
- [კრისტიან ფონ სტევენი — ქართული ვიკიპედია](https://ka.wikipedia.org/wiki/კრისტიან_ფონ_სტევენი)
- [Стевен, Христиан Христианович — რუსული ვიკიპედია](https://ru.wikipedia.org/wiki/Стевен,_Христиан_Христианович)
- [Christian von Steven — ინგლისური ვიკიპედია](https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_von_Steven)

## This page in other languages

- [English](https://explore-georgia.ge/en/tbilisi/saburtalo/didi-dighomi/kristian-stivenis-qucha)
- [Russian](https://explore-georgia.ge/ru/tbilisi/saburtalo/didi-dighomi/kristian-stivenis-qucha)