ოფრეთი

მიმოხილვა

ოფრეთი — მცირე მთის სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის ზემო წელზე, საქართველო-სომხეთის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1040–1070 მეტრზე.

ოფრეთი ოფრეთის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრია; ერთეულში შედის მეზობელი სოფელი ხოხმელიც. 2024 წლის საყოველთაო აღწერით სოფელში 101 ადამიანი ცხოვრობდა, მთელ ადმინისტრაციულ ერთეულში — 148. სოფელში საჯარო სკოლაა, მიდამოებში კი შუა საუკუნეების ოფრეთის ციხე და გორულის ნაგებობათა ანსამბლი მდებარეობს.

მდებარეობა

სოფლის ცენტრის კოორდინატებია დაახლოებით 41.2490° ჩ. გ., 44.6315° ა. გ. (OpenStreetMap). ქართულენოვანი ვიკიპედია სოფლის სიმაღლედ 1070 მ-ს მიუთითებს, რუსულენოვანი ვიკიპედია (GeoNames-ის მიხედვით) — 1041 მ-ს.

ოფრეთი შულავრის ხეობაშია; შულავერი მდინარე ხრამის მარჯვენა შენაკადია. სოფელი სახელმწიფო საზღვართან ახლოსაა: სომხეთის სოფელი ჯილიზა მისგან სამხრეთით დაახლოებით 2.3 კმ-ზეა (პირდაპირი ხაზით).

მუნიციპალიტეტის ცენტრამდე, ქალაქ მარნეულამდე, პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 29 კმ-ია (ჩრდილო-აღმოსავლეთით). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მონაცემებზე დაფუძნებული სტატია მარნეულამდე მანძილად 50 კმ-ს ასახელებს.

მეზობელი სოფლები

• ხოხმელი — დაახლოებით 1.7 კმ აღმოსავლეთით (პირდაპირი ხაზით); იმავე ადმინისტრაციულ ერთეულშია, 2024 წელს — 47 მცხოვრები.

• ჩანახჩი — დაახლოებით 2.8 კმ დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთით.

• ხოჯორნი — დაახლოებით 5.4 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

• წერაქვი — დაახლოებით 5.5 კმ ჩრდილოეთით.

• ჯილიზა (სომხეთი) — დაახლოებით 2.3 კმ სამხრეთით, საზღვრის მეორე მხარეს.

ადმინისტრაციული სტატუსი

საქსტატის 2024 წლის აღწერის ცხრილებში ოფრეთი ოფრეთის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრადაა მითითებული; ერთეული ორ სოფელს — ოფრეთსა და ხოხმელს — აერთიანებს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებშიც ოფრეთის თემი ამავე ორი სოფლისგან შედგებოდა და მისი მოსახლეობა 139 ადამიანი იყო.

მოსახლეობა

საქართველოს მოსახლეობის აღწერების მონაცემები:

• 2002 — 158 მცხოვრები (71 კაცი, 87 ქალი)

• 2014 — 80 მცხოვრები (39 კაცი, 41 ქალი)

• 2024 — 101 მცხოვრები (54 კაცი, 47 ქალი)

2002–2014 წლებში მოსახლეობა თითქმის განახევრდა, 2014–2024 წლებში კი დაახლოებით მეოთხედით გაიზარდა. 2014 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდნენ ქართველები (37 ადამიანი, დაახლ. 46%), ბერძნები (33, დაახლ. 41%), სომხები (9, დაახლ. 11%) და ერთი აზერბაიჯანელი. მეზობელ ხოხმელში იმავე წელს 59 ადამიანი ცხოვრობდა — 55 სომეხი და 4 ბერძენი.

განათლება

სოფელში მოქმედებს სსიპ მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფრეთის საჯარო სკოლა; მისი 2015 და 2017 წლების ანგარიშები საკანონმდებლო მაცნეშია გამოქვეყნებული. OpenStreetMap-ზე სკოლის შენობა სოფლის ცენტრშია დატანილი.

ისტორია

სოფელს ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მე-7 ტომში (1984, გვ. 608) ცალკე სტატია ეძღვნება. სოფლის სახელს ატარებს შუა საუკუნეების ოფრეთის ციხე, რომელიც ქართულენოვანი ვიკიპედიის მიხედვით წყაროებში პირველად X საუკუნეში მოიხსენიება. ციხე ოთხი ხეობის გზაგასაყარზე იდგა, საიდანაც გზა მგლისკარის უღელტეხილით ტაშირში გადადიოდა. დღეს ციხე სომხეთის ტერიტორიაზეა.

ღირსშესანიშნაობები ახლოს

• ოფრეთის ციხე — ადრინდელი ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, შულავრის მარჯვენა ნაპირზე, სომხეთის ტერიტორიაზე. ნაგებია საშუალო ზომის კვადრებით, შემოზღუდულია მრგვალკოშკებიანი გალავნით; შიგნით ნაგებობათა ნაშთები და ნალისებრაფსიდიანი მცირე ეკლესიაა.

• გორული — გვიანი შუა საუკუნეების საცხოვრებელი ანსამბლი ოფრეთის ახლოს: ხუთსართულიანი კოშკი (სავარაუდოდ XVII ს.) და ორი ერთნავიანი ეკლესია. OpenStreetMap-ის მიხედვით კოშკი სოფლიდან დაახლოებით 3.3 კმ-ზეა ჩრდილო-ჩრდილო-აღმოსავლეთით (პირდაპირი ხაზით).

ხშირად დასმული კითხვები

1) სად მდებარეობს ოფრეთი?
ქვემო ქართლში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, მდინარე შულავრის ზემო წელზე, სომხეთის საზღვართან ახლოს. მარნეულამდე პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 29 კმ-ია.

2) რა სიმაღლეზეა სოფელი?
ზღვის დონიდან დაახლოებით 1040–1070 მეტრზე (წყაროები 1041 და 1070 მ-ს ასახელებენ).

3) რამდენი ადამიანი ცხოვრობს ოფრეთში?
2024 წლის აღწერით — 101, 2014 წლის აღწერით — 80, 2002 წელს — 158.

4) რომელ ადმინისტრაციულ ერთეულს მიეკუთვნება?
ოფრეთის ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომლის ცენტრიც თავად ოფრეთია; ერთეულში ხოხმელიც შედის (2024 წელს ერთეულში 148 ადამიანი ცხოვრობდა).

5) რომელია უახლოესი სოფლები?
ხოხმელი (დაახლ. 1.7 კმ აღმოსავლეთით) და ჩანახჩი (დაახლ. 2.8 კმ დასავლეთით); საზღვრის მეორე მხარეს — სომხეთის სოფელი ჯილიზა (დაახლ. 2.3 კმ სამხრეთით). მანძილები პირდაპირი ხაზითაა.

6) რომელ მდინარეზეა სოფელი?
შულავერზე — მდინარე ხრამის მარჯვენა შენაკადზე.

7) ვინ ცხოვრობს სოფელში?
2014 წლის აღწერით მოსახლეობის დაახლ. 46% ქართველი იყო, 41% — ბერძენი, 11% — სომეხი.

8) არის თუ არა სოფელში სკოლა?
დიახ — სსიპ მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფრეთის საჯარო სკოლა.

9) სად არის ოფრეთის ციხე?
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, შულავრის მარჯვენა ნაპირზე; დღეს ციხე სომხეთის ტერიტორიაზეა.

10) ოფრეთი თუ ოპრეთი?
ქართულად — ოფრეთი. ლათინურად ეროვნული სისტემით Ofreti იწერება; სტატისტიკურ ცხრილებსა და რუკებზე გვხვდება Opreti, რუსულად — Опрети.

წყაროები

• მოსახლეობის რიცხოვნობა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების და სქესის მიხედვით (2024 წლის აღწერა) — საქსტატი

• 2014 წლის აღწერა — ეროვნული შემადგენლობა დასახლებების მიხედვით (საქსტატის მონაცემები)

• სსიპ მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფრეთის საჯარო სკოლის 2017 წლის ანგარიში — საკანონმდებლო მაცნე

• ოფრეთი — ვიკიპედია

• Опрети — რუსულენოვანი ვიკიპედია

• ოფრეთის ციხე — ვიკიპედია

• გორული — ვიკიპედია

• ოფრეთი — OpenStreetMap

• ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ., 1984, გვ. 608.