ქარელის მუნიციპალიტეტი
ქარელი შიდა ქართლში: ძველი ურბნისი და მისი სიონი, რუისის ტაძარი, რუის-ურბნისის კრება და ბატეთის ტბა.
ქარელის მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
ქარელის მუნიციპალიტეტი შიდა ქართლის რეგიონის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის ხეობაში მდებარეობს; ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქარელი, ზღვის დონიდან დაახლოებით 620 მ-ზე, მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, თბილისიდან დაახლოებით 94 კმ-ში, დასავლეთით. მუნიციპალიტეტი დაახლოებით 688 კმ² მდინარის ვაკეებსა და მთისწინეთს მოიცავს; ის ესაზღვრება გორს აღმოსავლეთით, ხაშურს დასავლეთით და ბორჯომს სამხრეთით, ჩრდილოეთ ტერიტორიის ნაწილი კი 1992 წლიდან საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს გარეთაა. მთისწინეთში პატარა ბატეთის ტბაა (დაახლოებით 1313 მ).
მუნიციპალიტეტში მდებარეობს ქართლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძველი ქალაქი — ურბნისი, მტკვრის მაღალ მარცხენა ნაპირზე. ძვ. წ. III ათასწლეულიდან დასახლებული და ძვ. წ. IV საუკუნისთვის უკვე ქალაქი, ის VIII საუკუნის 30-იან წლებში არაბმა სარდალმა მურვან ყრუმ აიღო. მისი დიდი სამნავიანი სიონის ბაზილიკა — ადრეული შუა საუკუნეების ტაძარი, შემდგომ საუკუნეებში განახლებული — დღესაც დგას სოფელში. ახლოს მდებარე რუისის ტაძარი, პირველად VIII–IX საუკუნეებში აგებული და X–XI საუკუნეებში გადაკეთებული, 1400 წელს თემურლენგმა დაანგრია, XV საუკუნეში კი მეფე ალექსანდრე I-მა აღადგინა.
1103 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა აქ ცნობილი რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება მოიწვია, რომელმაც ქართული სახელმწიფოსა და ეკლესიის ერთიანობა განამტკიცა. მოგვიანებით, 1483 წელს, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ქართულ სამეფოებს შორის ბრძოლების დროს არადეთის ბრძოლა გაიმართა.
ქალაქი ქარელი შედარებით ახალგაზრდაა: პირველად სოფლად 1715 წელს მოიხსენიება, როცა ციციშვილებს ეკუთვნოდა; 1939 წელს რაიონული ცენტრი გახდა, 1962 წელს დაბა, 1981 წელს კი ქალაქი. მუნიციპალიტეტში შედის ქალაქი აგარა და ძველი ეკლესიების მქონე სოფლები, როგორიცაა ბრეთი, სადაც VI საუკუნეში ერთ-ერთმა ასურელმა მამამ მონასტერი დააარსა.
მოგზაურისთვის ქარელი თბილისისა და დასავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელ მაგისტრალზე მარტივი გაჩერებაა: ინახულეთ ურბნისის სიონი და რუისის ტაძარი, დაათვალიერეთ მტკვრის ხეობის მდინარისპირა სოფლები და შეუთავსეთ ისინი ახლომდებარე გორსა და უფლისციხეს.
FAQ
1) სად მდებარეობს ქარელის მუნიციპალიტეტი?
შიდა ქართლის დასავლეთით, მტკვრის ხეობაში.
2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?
ქალაქი ქარელი, მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, თბილისიდან დაახლოებით 94 კმ-ში, დასავლეთით.
3) რა არის ურბნისი?
ქართლის ძველი ქალაქი, დასახლებული ძვ. წ. III ათასწლეულიდან, ადრეული შუა საუკუნეების სიონის ბაზილიკით.
4) რა არის რუისის ტაძარი?
VIII–IX საუკუნეებში პირველად აგებული ტაძარი, თემურლენგის მიერ განადგურების შემდეგ მეფე ალექსანდრე I-ის მიერ აღდგენილი.
5) რა იყო რუის-ურბნისის კრება?
საეკლესიო კრება, რომელიც დავით IV აღმაშენებელმა 1103 წელს მოიწვია.
6) როდის მიიღო ქარელმა ქალაქის სტატუსი?
1981 წელს; სოფლად პირველად 1715 წელს მოიხსენიება.
7) რა მოხდა არადეთში 1483 წელს?
არადეთის ბრძოლა, ქართულ სამეფოებს შორის ბრძოლების დროს.
8) რა არის ბატეთის ტბა?
პატარა ტბა მთისწინეთში, დაახლოებით 1313 მ-ზე.
9) რომელ მუნიციპალიტეტებს ესაზღვრება ქარელი?
გორს, ხაშურსა და ბორჯომს.
10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე.