ქუთაისის მუნიციპალიტეტი
ქუთაისი იმერეთში: ბაგრატის ტაძარი, კოლხეთის შადრევანი, რიონის ხიდები და ახლოს გელათი. ისტორია, რჩევები და მარშრუტები.
ქუთაისის მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
ქუთაისის მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ქალაქი ქუთაისი — დასავლეთ საქართველოში მდებარე იმერეთის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. საქართველოს მუნიციპალიტეტების უმეტესობისგან განსხვავებით, ის მხოლოდ ქალაქისგან შედგება და დაახლოებით 67,7 კმ² ფართობს მოიცავს მდინარე რიონის ორივე ნაპირზე — იქ, სადაც მდინარე ცენტრალური იმერეთის მთისწინეთიდან კოლხეთის დაბლობზე გადის. მთასა და ბარს შორის ამ მდებარეობამ ქუთაისი ათასწლეულების განმავლობაში დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივ გზაჯვარედინად აქცია და დღესაც ის რეგიონის მთავარი ურბანული, საგანმანათლებლო და სატრანსპორტო ცენტრია.
ქუთაისი რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი უწყვეტად დასახლებული ქალაქია. არქეოლოგიური მონაცემებით, ძვ. წ. VI–V საუკუნეებში ის კოლხეთის ერთ-ერთი დედაქალაქი იყო, ხოლო ქალაქს ხშირად აკავშირებენ აიასთან — მეფე აიეტის რეზიდენციასთან არგონავტების ბერძნულ მითში. დაახლოებით 786 წელს აფხაზთა მეფე ლეონ II-მ დედაქალაქი ქუთაისში გადმოიტანა, ხოლო 1008–1122 წლებში ქუთაისი გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს დედაქალაქი იყო, სანამ დავით IV აღმაშენებელმა დედაქალაქი თბილისში არ გადაიტანა.
ამ ეპოქის მთავარი სიმბოლოა ბაგრატის ტაძარი, რომელიც უქიმერიონის გორაზე ბაგრატ III-ის მეფობისას აიგო; წარწერის მიხედვით, მისი იატაკი 1003 წელს დაიგო. 1692 წელს ოსმალთა ჯარმა ტაძარი დააზიანა — ჩამოინგრა გუმბათი და გადახურვა. რესტავრაცია 1950-იან წლებში დაიწყო; 1994 წელს ბაგრატი გელათის მონასტერთან ერთად UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა, თუმცა 2017 წელს ეს სტატუსი მოეხსნა, რადგან შემდგომი რეკონსტრუქცია ძეგლის ავთენტურობისთვის საზიანოდ შეფასდა.
XV საუკუნიდან 1810 წლამდე ქუთაისი იმერეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო, სანამ სამეფო რუსეთის იმპერიამ არ შეიერთა. XIX და XX საუკუნის დასაწყისში ქალაქი ქუთაისის გუბერნიის ცენტრი იყო, რომელიც დასავლეთ საქართველოს დიდ ნაწილს მოიცავდა; ამ პერიოდში ქუთაისი კულტურულ ცენტრად ჩამოყალიბდა თეატრებით, სასწავლებლებითა და ბულვარით, რომელსაც აკაკი წერეთელმა „ქუთაისის პარლამენტი“ უწოდა. უახლეს ისტორიაში საქართველოს პარლამენტი ქუთაისში 2012 წლიდან 2019 წლამდე იყო განთავსებული, შემდეგ კი თბილისში დაბრუნდა.
მოგზაურისთვის ქუთაისი დასავლეთ საქართველოს კარიბჭეა. დავით აღმაშენებლის სახელობის ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქიდან დაახლოებით 14 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს. ცენტრში, მთავარ მოედანზე, დგას კოლხეთის შადრევანი ვანში აღმოჩენილი ოქროს ნივთების მიხედვით შექმნილი გადიდებული ფიგურებით, ხოლო რიონზე გადებული ისტორიული ხიდები, მათ შორის თეთრი ხიდი, ძველ ქალაქს ბაგრატის გორასთან აკავშირებს. ქალაქში ასევე არის ბოტანიკური ბაღი, დრამატული თეატრი და ოპერისა და ბალეტის თეატრი. ქალაქის გარეთ, რამდენიმე კილომეტრში აღმოსავლეთით, მდებარეობს გელათის მონასტერი, რომელიც დავით IV-მ 1106 წელს დააარსა და დღესაც UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია, ხოლო სათაფლია და პრომეთეს მღვიმე მეზობელ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტშია — ამიტომ ქუთაისი ერთდღიანი მარშრუტებისთვის იდეალური ბაზაა.
FAQ
1) სად მდებარეობს ქუთაისის მუნიციპალიტეტი?
იმერეთის რეგიონში, დასავლეთ საქართველოში, მდინარე რიონის ორივე ნაპირზე.
2) რას მოიცავს მუნიციპალიტეტი?
ეს თვითმმართველი ქალაქია — მუნიციპალიტეტი თავად ქალაქ ქუთაისს მოიცავს (დაახლოებით 67,7 კმ²).
3) არის თუ არა ქუთაისი იმერეთის ცენტრი?
დიახ, ქუთაისი იმერეთის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.
4) რამდენად ძველია ქუთაისი?
არქეოლოგიური მონაცემებით, ძვ. წ. VI–V საუკუნეებში ის კოლხეთის ერთ-ერთი დედაქალაქი იყო.
5) როდის იყო ქუთაისი საქართველოს დედაქალაქი?
გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს დედაქალაქი 1008–1122 წლებში იყო.
6) როდის აიგო ბაგრატის ტაძარი?
ბაგრატ III-ის მეფობისას; წარწერის მიხედვით, იატაკი 1003 წელს დაიგო.
7) არის თუ არა ბაგრატის ტაძარი UNESCO-ს ძეგლი?
1994 წელს გელათთან ერთად შევიდა ნუსხაში, თუმცა 2017 წელს სტატუსი მოეხსნა. გელათის მონასტერი ნუსხაში რჩება.
8) რა მანძილზეა გელათის მონასტერი?
გელათი ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში, აღმოსავლეთით მდებარეობს — მარტივი ნახევარდღიანი მარშრუტია.
9) სად არის ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი?
დავით აღმაშენებლის სახელობის აეროპორტი ქალაქიდან დაახლოებით 14 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს.
10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?
ქუთაისის მერიის ოფიციალურ ვებგვერდზე.