დემეტრე თავდადებულის ქუჩა

მიმოხილვა

დემეტრე თავდადებულის ქუჩა — ქუჩა თბილისის საბურთალოს რაიონში, დიდ დიღომში. ქართული ვიკიპედია მას დიდი დიღმის ქუჩებს შორის ასახელებს, იოანე პეტრიწის, გიორგი ბრწყინვალეს, მეფე არჩილის, ფარნავაზის, პეტრე იბერის და მირიან მეფის ქუჩებთან ერთად. OpenStreetMap-ის (OSM) მიხედვით ქუჩა დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, მირიან მეფის ქუჩიდან ფარნავაზ მეფის გამზირამდე მიემართება. მისი მთავარი ხაზი დაახლოებით 2,7 კმ-ია.

ქუჩის სახელი — „დემეტრე თავდადებული“ — საქართველოს მეფის, დემეტრე II-ის (1259–1289) ზედწოდებაა. ის 1289 წელს მონღოლმა ილხანებმა სიკვდილით დასაჯეს.

მდებარეობა

OSM-ის მიხედვით ქუჩის დასავლეთი ბოლო მირიან მეფის ქუჩასთანაა (დაახლოებით 41.7932° ჩ. გ., 44.7346° ა. გ.), აღმოსავლეთი — ფარნავაზ მეფის გამზირთან (დაახლოებით 41.7963° ჩ. გ., 44.7646° ა. გ.). ბოლოებს შორის პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 2,5 კმ-ია. აღმოსავლეთ ნაწილში, მთავარი გზის ჩრდილოეთით, იმავე სახელს დაახლოებით 0,75 კმ სიგრძის პარალელური საცხოვრებელი სავალი ნაწილიც ატარებს. OSM-ში ქუჩის ყველა მონაკვეთის ჯამური სიგრძე 3456 მ-ია. სიგრძის შუა წერტილი დაახლოებით 41.7959° ჩ. გ., 44.7504° ა. გ.-ზეა.

დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ ქუჩას კვეთს ან უერთდება:

• მირიან მეფის ქუჩა (დასავლეთი ბოლო)

• იასე შაქარიშვილის ქუჩა

• სერგი ცხაკაიას ქუჩა

• ალექსანდრე ჯავახიშვილის ქუჩა

• არჩილ მეფის ქუჩა

• ვახტანგ ქარსელაძის ქუჩა

• სანდრო მირიანაშვილის ქუჩა

• თეიმურაზ I-ის ქუჩა

• პეტრე იბერის ქუჩა

• ნაქულბაქევის ქუჩა (პარალელურ სავალ ნაწილთან)

• ფარნავაზ მეფის გამზირი (აღმოსავლეთი ბოლო)

OSM-ში ქუჩის აღმოსავლეთი ნაწილი მეორადი მნიშვნელობის (secondary) გზადაა აღნიშნული, ნაწილობრივ ოთხი ზოლით და 40 კმ/სთ სიჩქარის ლიმიტით. ცენტრალური ნაწილი ადგილობრივი მნიშვნელობის (tertiary) გზაა, დასავლეთი კი საცხოვრებელი ქუჩა. OSM-ის მისამართის მონაცემები ქუჩის დიდ ნაწილს „დიღომი, ვაშლიჯვრის“ ზონაში ათავსებს, დასავლეთ მონაკვეთს კი — დიდ დიღომში.

ქუჩასთან ახლოს მეტრო არ არის. OSM-ის კოორდინატებით უახლოესი სადგური სარაჯიშვილი ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 3,2 კმ-შია.

სახელი: დემეტრე II თავდადებული

ქუჩის სახელდების ოფიციალური გადაწყვეტილება საკანონმდებლო მაცნეზე ვერ მოვიძიეთ. „დემეტრე თავდადებული“ ის სახელი და ზედწოდებაა, რომლითაც ისტორიაში ცნობილია საქართველოს მეფე დემეტრე II.

ინგლისური ვიკიპედიის მიხედვით, დემეტრე II ბაგრატიონთა დინასტიიდან იყო, დავით VII-ის ძე. დაიბადა 1259 წელს და 1270–1289 წლებში მეფობდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე 11 წლისა ავიდა. მისი მმართველობა ფაქტობრივად აღმოსავლეთ საქართველოს მოიცავდა; ქვეყანა მონღოლ ილხანთა უზენაესობის ქვეშ იყო.

ქართული ვიკიპედიის მიხედვით, 1288 წელს ყაენ არღუნის წინააღმდეგ შეთქმულება გამოაშკარავდა. ყაენმა დემეტრე, როგორც შეთქმულების ბრალდებული ვაზირის, ბუღას მეგობარი, ურდოში დაიბარა. დარბაზმა მეფეს ურჩია, მთებში გახიზნულიყო, მაგრამ დემეტრემ უარი თქვა: მისი წაუსვლელობის შემთხვევაში მონღოლები უბრალო ხალხს ამოხოცავდნენ და ქვეყანას ააოხრებდნენ. 1289 წლის 12 მარტს, მოვაკანში, მტკვრის პირას, ყაენის ბრძანებით მეფეს თავი მოჰკვეთეს. დაკრძალულია მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ტაძარში. საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ ის წმინდანად შერაცხა; ხსენების დღეა 12 მარტი.

მიმდებარე ქუჩების სახელდება

საკანონმდებლო მაცნეზე გამოქვეყნებული თბილისის საკრებულოს განკარგულებები დემეტრე თავდადებულის ქუჩას ორიენტირად ასახელებს:

• 2016 წლის 13 სექტემბრის №311 — დემეტრე თავდადებულის ქუჩასთან მდებარე ორ უსახელო ქუჩას მიენიჭა კომპოზიტორის, საქართველოს სახალხო არტისტის სანდრო მირიანაშვილის (მის თექვსმეტ ჩიხთან ერთად) და ინჟინერ ნიკოლოზ სვანიშვილის (გასასვლელთან ერთად) სახელები.

• 2017 წლის 3 თებერვლის №35 — ფარნავაზ მეფის გამზირისა და დემეტრე თავდადებულის ქუჩასთან მდებარე უსახელო ქუჩას კათოლიკოს აბრაჰამ I-ის სახელი მიენიჭა.

დიდი დიღომი

ქართული ვიკიპედიის მიხედვით, დიდი დიღომი საბურთალოს რაიონის უბანია ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დიღმის მასივისგან მას დავით აღმაშენებლის ხეივანი ჰყოფს. უბანი XX საუკუნის 70-იან წლებში დაიგეგმა და 1985–1991 წლებში აშენდა. მანამდე აქ დიღმის საბჭოთა მეურნეობის სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთები იყო.

ახლომდებარე ადგილები

• №198 საბავშვო ბაგა-ბაღი — ქუჩიდან დაახლოებით 0,23 კმ-ში (პირდაპირი ხაზით, OSM-ის კოორდინატებით).

ხშირად დასმული კითხვები

1) სად მდებარეობს დემეტრე თავდადებულის ქუჩა?
თბილისის საბურთალოს რაიონში, დიდ დიღომში. ქართული ვიკიპედია მას დიდი დიღმის ქუჩებს შორის ასახელებს. ქუჩა დასავლეთით მირიან მეფის ქუჩიდან აღმოსავლეთით ფარნავაზ მეფის გამზირამდე მიემართება.

2) რამდენად გრძელია ქუჩა?
OpenStreetMap-ის მიხედვით მთავარი ხაზი დაახლოებით 2,7 კმ-ია. აღმოსავლეთ ნაწილში იმავე სახელს დაახლოებით 0,75 კმ სიგრძის პარალელური საცხოვრებელი სავალი ნაწილიც ატარებს.

3) რომელ ქუჩებს კვეთს?
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, მათ შორის: მირიან მეფის, იასე შაქარიშვილის, სერგი ცხაკაიას, ალექსანდრე ჯავახიშვილის, არჩილ მეფის, ვახტანგ ქარსელაძის, სანდრო მირიანაშვილის, თეიმურაზ I-ის და პეტრე იბერის ქუჩებს და ფარნავაზ მეფის გამზირს.

4) ვისი სახელი ჰქვია ქუჩას?
„დემეტრე თავდადებული“ საქართველოს მეფე დემეტრე II-ის (1259–1289) ზედწოდებაა. ქუჩის სახელდების ოფიციალური გადაწყვეტილება ვერ მოვიძიეთ, თუმცა ამ სახელითა და ზედწოდებით ისტორიაში ის ცნობილია.

5) ვინ იყო დემეტრე II თავდადებული?
ბაგრატიონთა დინასტიის მეფე, რომელიც 1270–1289 წლებში მეფობდა. 1289 წლის 12 მარტს ილხანთა ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს მოვაკანში. დაკრძალულია მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ტაძარში.

6) რატომ ეწოდა მას „თავდადებული“?
ქართული ვიკიპედიის მიხედვით, დემეტრე II-ს დარბაზმა ურჩია, ყაენთან ურდოში არ წასულიყო. მეფემ უარი თქვა, რადგან მისი წაუსვლელობის შემთხვევაში მონღოლები ხალხს ამოხოცავდნენ და ქვეყანას ააოხრებდნენ.

7) რომელი ქუჩები დაერქვა მის მახლობლად ბოლო წლებში?
2016 წელს დემეტრე თავდადებულის ქუჩასთან ორ უსახელო ქუჩას კომპოზიტორ სანდრო მირიანაშვილისა და ინჟინერ ნიკოლოზ სვანიშვილის სახელები მიენიჭა. 2017 წელს ფარნავაზ მეფის გამზირისა და ამ ქუჩის მახლობლად მდებარე ქუჩას კათოლიკოს აბრაჰამ I-ის სახელი ეწოდა.

8) რა ტიპის გზაა?
OSM-ში აღმოსავლეთი ნაწილი მეორადი მნიშვნელობის (secondary) გზაა, ნაწილობრივ ოთხზოლიანი, ცენტრალური ნაწილი — ადგილობრივი (tertiary) გზა, დასავლეთი ნაწილი კი საცხოვრებელი ქუჩა.

9) რომელია უახლოესი მეტროსადგური?
ახლოს მეტრო არ არის. უახლოესი, სარაჯიშვილი, ქუჩის აღმოსავლეთი ბოლოდან პირდაპირი ხაზით დაახლოებით 3,2 კმ-შია.

წყაროები

• დემეტრე თავდადებულის ქუჩა (ცენტრალური მონაკვეთი) — OpenStreetMap (სულ 14 მონაკვეთი, მათ შორის 637530807, 1137034960, 58779883)

• დემეტრე თავდადებულის ქუჩა (პარალელური სავალი ნაწილი) — OpenStreetMap

• დიდი დიღომი — ვიკიპედია

• დემეტრე II თავდადებული — ვიკიპედია

• Demetrius II of Georgia — ინგლისური ვიკიპედია

• თბილისის საკრებულოს 2016 წლის 13 სექტემბრის №311 განკარგულება (სანდრო მირიანაშვილისა და ნიკოლოზ სვანიშვილის ქუჩები) — საკანონმდებლო მაცნე

• თბილისის საკრებულოს 2017 წლის 3 თებერვლის №35 განკარგულება (კათოლიკოს აბრაჰამ I-ის ქუჩა) — საკანონმდებლო მაცნე