დიდი დიღომი

მიმოხილვა

დიდი დიღომი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, საბურთალოს რაიონში. დიღმის მასივისგან მას დავით აღმაშენებლის ხეივანი ჰყოფს. უბანი XX საუკუნის 70-იან წლებში დაიგეგმა, მშენებლობა 1985 წელს დაიწყო; იყოფა ოთხ მიკრორაიონად.

საბჭოთა გეგმით აქ შვიდი საცხოვრებელი რაიონი უნდა აშენებულიყო დაახლოებით 250 ათასი მცხოვრებისთვის, თუმცა საბჭოთა კავშირის დაშლის გამო მხოლოდ პირველი და ნაწილობრივ მეორე რაიონი აშენდა. დანარჩენი ხუთი რაიონის ტერიტორია 2000-იანი წლებიდან ქაოსურად, ერთიანი გეგმის გარეშე განაშენიანდა.

მდებარეობა

უბნის ცენტრის კოორდინატებია დაახლოებით 41,7884° ჩ. გ. და 44,7528° ა. გ. (OpenStreetMap). საბჭოთა გეგმით ახალი უბანი სოფელ დიღომს, მდინარე მტკვარსა და დღევანდელ ასი ათასი მოწამის ქუჩას შორის უნდა გავრცობილიყო; დღევანდელი მირიან მეფის ქუჩა მას ორ ნაწილად ჰყოფდა.

აღმოსავლეთით, დავით აღმაშენებლის ხეივნის გასწვრივ, საბურთალოს რაიონი დიდუბის რაიონის №25 ერთეულს — დიღმის მასივს ესაზღვრება: 2014 წლის დადგენილების მიხედვით, დიღმის მასივის საზღვარი ხეივნის გამყოფი ღერძის გასწვრივ გადის. III და IV მიკრორაიონებს შორის წოწორას ხევი გადის, რომელიც პროექტის ავტორებმა ორი მიკრორაიონის საერთო საჯარო, სარეკრეაციო სივრცედ გამოყვეს.

ისტორია

• 1930-იანი წლები — ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით გაფართოების იდეა გაჩნდა, როცა თბილისმა განვითარებისა და რეკონსტრუქციის პირველი გენერალური გეგმა მიიღო.

• 1970-იანი წლები — დიდი დიღმის გაშენება 1970 წლის გენერალური გეგმის მოქმედების პერიოდში გადაწყდა. მანამდე აქ დიღმის საბჭოთა მეურნეობის სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთები იყო, სადაც ბოსტნეულს მოჰყავდათ.

• დაგეგმარება — სქემა „თბილქალაქპროექტში“ შოთა ყავლაშვილისა და ბიძინა მამინაიშვილის ავტორობით დამუშავდა: მირიან მეფის ქუჩის გასწვრივ 7 საცხოვრებელი რაიონი, მათი ცენტრები და სამრეწველო არეალები; დავით აღმაშენებლის ხეივანსა და მტკვარს შორის — საავადმყოფოების კომპლექსი და სპორტული ზონები.

• 1980-იანი წლები — ცალკეული რაიონებისთვის დეტალური პროექტები მომზადდა; მშენებლობა 1985 წელს დაიწყო და 1991 წლამდე გაგრძელდა.

• 1990-იანი წლები — საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დაწყებული საბინაო მშენებლობების დასრულების რესურსიც არ აღმოჩნდა; 1990-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო მიწისა და საჯარო ინფრასტრუქტურის პრივატიზაცია.

• 2000-იანი წლებიდან — დაუსრულებელი და დაუგეგმავი ტერიტორიები, მათ შორის რაიონული ცენტრებისთვის განკუთვნილი ადგილები, მაღალსართულიანი შენობებით სწრაფად შეივსო.

ადმინისტრაციული კუთვნილება

დიდი დიღომი საბურთალოს რაიონის ნაწილია. რაიონში ასევე შედის ქვემო საბურთალო, ვეძისი, ლისი, ვაშლიჯვარი, პატარა დიღომი, სოფელი დიღომი, ზურგოვანა, თელოვანი და დიდგორი. თბილისის საკრებულოს 2014 წლის 5 დეკემბრის №16-35 დადგენილებით საბურთალოს რაიონი სამ ტერიტორიულ ერთეულად დაიყო; მათგან ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს მოიცავს უბანი №9 „დიღომი, ვაშლიჯვარი“, რომლის საზღვარი სამხრეთით თბილისი–ქვემო ლისის გზიდან (ონკოლოგიური საავადმყოფოს გადასახვევიდან) მტკვრამდე გადის, აღმოსავლეთით დიდუბისა და გლდანის რაიონებს, ჩრდილოეთით კი მცხეთის მუნიციპალიტეტს მიჰყვება.

ქუჩები და განათლება

დიდ დიღომში არის იოანე პეტრიწის, გიორგი ბრწყინვალის, მეფე არჩილის, დემეტრე თავდადებულის, ფარნავაზის, პეტრე იბერის და მირიან მეფის ქუჩები.

უბანში სამი საჯარო სკოლაა: №186, №192 და №211 („მეგა სკოლა“). აქვე მდებარეობდა ყოფილი №187 საჯარო სკოლა.

ხშირად დასმული კითხვები

1) სად მდებარეობს დიდი დიღომი?
თბილისის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, საბურთალოს რაიონში. დიღმის მასივისგან მას დავით აღმაშენებლის ხეივანი ჰყოფს.

2) რომელ რაიონს ეკუთვნის?
საბურთალოს რაიონს. 2014 წლის დაყოფით რაიონის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი შედის ტერიტორიულ ერთეულში — უბანი №9 „დიღომი, ვაშლიჯვარი“.

3) როდის აშენდა დიდი დიღომი?
უბანი 1970-იან წლებში დაიგეგმა, მშენებლობა 1985 წელს დაიწყო; საბჭოთა პერიოდის მშენებლობა 1985–1991 წლებში მიმდინარეობდა.

4) ვინ დააგეგმარა უბანი?
დაგეგმარების სქემა საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“ შოთა ყავლაშვილისა და ბიძინა მამინაიშვილის ავტორობით დამუშავდა.

5) რამდენი მცხოვრებისთვის იყო გათვლილი?
გეგმით 7 საცხოვრებელი რაიონი უნდა აშენებულიყო, ჯამში დაახლოებით 250 ათასი მცხოვრებისთვის.

6) რა აშენდა გეგმიდან?
მეტ-ნაკლებად დასრულებული სახით მხოლოდ პირველი რაიონი (I და II მიკრორაიონები), მეორე (III და IV მიკრორაიონები) — ნაწილობრივ. დანარჩენი ხუთი რაიონის ტერიტორია 2000-იანი წლებიდან ქაოსურად განაშენიანდა.

7) რამდენ მიკრორაიონად იყოფა?
ოთხ მიკრორაიონად.

8) რა იყო აქ მშენებლობამდე?
დიღმის საბჭოთა მეურნეობის სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთები, სადაც ბოსტნეულს მოჰყავდათ.

9) რომელი სკოლებია უბანში?
საჯარო სკოლები №186, №192 და №211 („მეგა სკოლა“); აქვე იყო ყოფილი №187 საჯარო სკოლა.

10) რომელია მთავარი ქუჩები?
მირიან მეფის ქუჩა, რომელიც გეგმით უბანს ორ ნაწილად ჰყოფს, ასევე იოანე პეტრიწის, გიორგი ბრწყინვალის, მეფე არჩილის, დემეტრე თავდადებულის, ფარნავაზისა და პეტრე იბერის ქუჩები.

წყაროები

• დიდი დიღომი — ვიკიპედია

• ნ. ზაზანაშვილი, „დიდი დიღმის ურბანული გამოწვევები | პირველი ნაწილი“ — Indigo, 02.12.2022

• თბილისის საკრებულოს 2014 წლის 5 დეკემბრის №16-35 დადგენილება (რაიონების უბნებად დაყოფა) — საკანონმდებლო მაცნე

• Saburtalo District — ინგლისურენოვანი ვიკიპედია

• დიდი დიღომი (relation 18183807) — OpenStreetMap