დერჩი

დერჩი მექვენის ადმინისტრაციულ ერთეულში შედის და ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთში, მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს დგას, ზღვის დონიდან ექვსას მეტრზე, წყალტუბოდან ორმოცდათხუთმეტ კილომეტრში. სოფელში ბარიტის საბადოა.

დერჩი პირველად XII საუკუნის საბუთში იხსენიება, საიდანაც ჩანს, რომ მეფე გიორგი მესამემ იგი გელათის სამეფო სამწირველოს შესწირა. გვიანფეოდალურ ხანაში სოფელი ლეჩხუმის შემადგენლობაში იყო.

სოფლის შუაგულში, შემაღლებულ ადგილას, იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია დგას — სავარაუდოდ XIV საუკუნეში აგებული და დღესაც მოქმედი. მისი საბოლოო სახე რამდენიმე ეტაპად მიმდინარე მშენებლობამ ჩამოაყალიბა: ცენტრალური სივრცე აღმოსავლეთით ღრმა, ნალისებრი აფსიდით მთავრდება, რომელიც გარედან შვერილია; გვერდის მინაშენებს კედლებში გახსნილი თითო ფართო თაღი აკავშირებს, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ნავებიც აფსიდით სრულდება. ძირითადი სივრცეც და მინაშენებიც კამარითაა გადახურული, შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა, დასავლეთ მხარეს კი ნართექსია, სამივე ნავთან დაკავშირებული.

ეკლესია ორსაფეხურიან ბაქანზე დგას და მოყვითალო-მომწვანო ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის თლილი კვადრებითაა ნაგები, კარნიზით დაგვირგვინებული. ფასადები სადაა — მხოლოდ დასავლეთ სარკმლის თავზეა ცხოველთა რელიეფური გამოსახულება. შიგნით კედლები მთლიანად მოხატული იყო, ნაწილობრივ ჩამონგრეული; საკურთხევლის წინ XVII საუკუნის კანკელი დგას, იმავე ხანისაა საკურთხევლის ზედა ნაწილის ვრცელი ორსტრიქონიანი წარწერაც.

2014 წლის აღწერით დერჩში 159 კაცი ცხოვრობდა.