დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი
დედოფლისწყარო კახეთში: ვაშლოვანის ეროვნული პარკი, თახტი-თეფას ტალახის ვულკანები, ხორნაბუჯი და ფიროსმანის მირზაანი. ისტორია და მარშრუტები.
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი კახეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეს იკავებს და რეგიონის უდიდესი მუნიციპალიტეტია, დაახლოებით 2529 კმ² ფართობით. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დედოფლისწყარო — ზღვის დონიდან დაახლოებით 800 მ-ზე, შირაქის ველზე მდებარეობს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ივრის ზეგანს ეკუთვნის: სამხრეთით ნახევრად უდაბნო ლანდშაფტებია, ჩრდილოეთით კი უფრო ნოტიო კლიმატი; ალაზანი და იორი მის ბუნებრივ საზღვრებს ქმნის. დედოფლისწყარო ესაზღვრება სიღნაღის მუნიციპალიტეტს დასავლეთით და ჩრდილოეთით, აზერბაიჯანს კი აღმოსავლეთით და სამხრეთით.
ქალაქი პირველად XII საუკუნის დასაწყისში, მეფე დავით IV აღმაშენებლის სამხედრო პუნქტად მოიხსენიება; გადმოცემით, სახელი — „დედოფლის წყარო“ — თამარ მეფეს უკავშირდება. ქალაქის თავზე ხორნაბუჯის ციხე აღმართულა, რომელიც სავარაუდოდ ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს აიგო; V საუკუნისთვის, ვახტანგ გორგასლის დროს, ის დიდი დასახლების ცენტრი იყო და შემდგომ საუკუნეებში, მათ შორის ერეკლე II-ის დროს, აღადგინეს. კიდევ ერთი გამორჩეული ძეგლია IX საუკუნის ოზაანის ამაღლების ეკლესია.
რუსეთის მიერ შეერთების შემდეგ, 1803 წელს აქ ციხესიმაგრე აშენდა და დასახლებას ცარსკიე კოლოდცი („მეფის ჭები“) ეწოდა; 1869 წელს ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა გაიხსნა. ქალაქის სტატუსი მან 1963 წელს წითელწყაროს სახელით მიიღო, ისტორიული სახელი კი 1991 წელს დაუბრუნდა. მუნიციპალიტეტის სოფელი მირზაანი მხატვარ ნიკო ფიროსმანის (1862–1918) დაბადების ადგილია, სადაც მისი სახლ-მუზეუმი მოქმედებს.
დედოფლისწყარო ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების კარიბჭეა, რომლებიც 1935 წელს დაარსდა და დღეს მოიცავს სახელმწიფო ნაკრძალს, ეროვნულ პარკსა და ბუნების ძეგლებს. მშრალი კანიონების, ბედლენდების, საკმლის ხის ნათელი ტყეებისა და სტეპის ლანდშაფტი საქართველოში უნიკალურია. გამორჩეულია არწივის ხეობა, მოქმედი თახტი-თეფას ტალახის ვულკანები და ალაზნის ჭალის ტყეები; 2003–2004 წლებში აქ ლეოპარდის არსებობა დადასტურდა.
მოგზაურისთვის დედოფლისწყარო ველური ბუნებისა და ფართო ჰორიზონტების მიმართულებაა: ჯიპით მოგზაურობა ვაშლოვანში, სეირნობა არწივის ხეობაში, ტალახის ვულკანები და ხორნაბუჯზე ასვლა ერთ-ორ დაუვიწყარ დღეს შეადგენს. შეუთავსეთ ისინი ფიროსმანის მუზეუმს მირზაანში და ახლომდებარე სიღნაღის ღვინის სოფლებს.
FAQ
1) სად მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი?
კახეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში, აზერბაიჯანის საზღვარზე.
2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?
ქალაქი დედოფლისწყარო, დაახლოებით 800 მ სიმაღლეზე, შირაქის ველზე.
3) რა ფართობი აქვს მუნიციპალიტეტს?
დაახლოებით 2529 კმ² — კახეთის უდიდესი მუნიციპალიტეტია.
4) რას ნიშნავს სახელი დედოფლისწყარო?
„დედოფლის წყარო“; გადმოცემა მას თამარ მეფეს უკავშირებს.
5) რა არის ხორნაბუჯი?
ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარე ციხე, რომელიც V საუკუნისთვის დიდი დასახლების ცენტრი იყო.
6) რა არის ვაშლოვანი?
1935 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორია მშრალი კანიონებით, ბედლენდებითა და სტეპით, ეროვნული პარკის ჩათვლით.
7) სად არის თახტი-თეფას ტალახის ვულკანები?
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე.
8) სად დაიბადა ნიკო ფიროსმანი?
სოფელ მირზაანში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, სადაც მისი სახლ-მუზეუმია.
9) რა ერქვა ქალაქს საბჭოთა პერიოდში?
წითელწყარო; ისტორიული სახელი 1991 წელს აღდგა.
10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე.