ქურთის მუნიციპალიტეტი
ქურთა დიდი ლიახვის ხეობაში: აჩაბეთის ციხე, ხეითის წმინდა საბა და 2008 წელს დანგრეული და ოკუპირებული ქართული სოფლები — ისტორია და მემკვიდრეობა.
ქურთის მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
ქურთის მუნიციპალიტეტი საქართველოს დროებითი ადმინისტრაციული ერთეულია შიდა ქართლის რეგიონში, დიდი ლიახვის ხეობაში, ცხინვალის უშუალოდ ჩრდილოეთით, ნომინალური ცენტრით სოფელ ქურთაში, რომელიც ცხინვალიდან დაახლოებით 9 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2010 წლის გადაწყვეტილების მიხედვით, მასში შედიოდა სოფლები: ქურთა, კეხვი, ზემო და ქვემო აჩაბეთი, თამარაშენი, ქემერტი, ძარწემი, სვერი და ხეითი. „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, მხარე ოკუპირებული ცხინვალის რეგიონის ნაწილია; მუნიციპალიტეტის ორგანოები თბილისიდან მუშაობს.
საბჭოთა პერიოდში ეს სოფლები სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონს ეკუთვნოდა. დროებითი ქურთის მუნიციპალიტეტი 2006 წელს შეიქმნა დიდი ლიახვის ხეობის, ძირითადად ქართული მოსახლეობის მქონე სოფლებისთვის, რომლებიც საქართველოს კონტროლქვეშ იყო. 2007–2008 წლებში ქურთაში იყო დიმიტრი სანაკოევის ხელმძღვანელობით მოქმედი სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციის რეზიდენცია, ხოლო საქართველოს მთავრობამ სოფლის რეაბილიტაცია დააფინანსა.
ხეობის მემკვიდრეობას განეკუთვნება აჩაბეთის ციხე (XVI საუკუნე) ზემო აჩაბეთში და ხეითის წმინდა საბას ეკლესია (X საუკუნე), ორივე ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლია. სხვა ძეგლებს შორისაა ზემო აჩაბეთის წმინდა ევსტათის ეკლესია, ძარწემის წმინდა გიორგის ეკლესია, ქვემო აჩაბეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, კეხვის კოშკი და ქემერტის შუა საუკუნეების კოშკები. თამარაშენში 1854 წელს დაიბადა მწერალი და მთარგმნელი ივანე მაჩაბელი.
2008 წლის აგვისტოში სოფლები ოკუპირებული იქნა, მოსახლეობა კი იძულებით გადაადგილდა. Human Rights Watch-ის სატელიტური ანალიზის მიხედვით, თამარაშენში, ქურთაში, კეხვში, ქვემო და ზემო აჩაბეთში, ქემერტსა და ძარწემში ასობით სახლი დაინგრა ან მძიმედ დაზიანდა, ხანძრები კი საომარი მოქმედებების დასრულების შემდეგაც გრძელდებოდა. ქურთა დღემდე მიტოვებულია, თამარაშენის ადგილზე კი მოგვიანებით ახალი შენობები აშენდა. საერთაშორისო საზოგადოება, მათ შორის ევროკავშირი და გაეროს გენერალური ასამბლეა, მხარს უჭერს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და დევნილთა დაბრუნების უფლებას.
ვიზიტის შესახებ: მხარე ამჟამად საქართველოს მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიიდან მიუწვდომელია და ბევრი ქვეყანა ცხინვალის რეგიონში ნებისმიერი მოგზაურობისგან თავის შეკავებას ურჩევს. ეს გვერდი ქურთის ისტორიასა და მემკვიდრეობას საცნობაროდ წარმოგიდგენთ; ახლომდებარე გორის მუნიციპალიტეტი თავისუფლად შეგიძლიათ ინახულოთ.
FAQ
1) სად მდებარეობს ქურთის მუნიციპალიტეტი?
შიდა ქართლში, დიდი ლიახვის ხეობაში, ცხინვალის უშუალოდ ჩრდილოეთით.
2) რა სტატუსი აქვს ტერიტორიას?
საქართველოს კანონმდებლობით ის ოკუპირებული ცხინვალის რეგიონის ნაწილია; მუნიციპალიტეტის ორგანოები თბილისიდან მუშაობს.
3) რომელია ცენტრი?
სოფელი ქურთა, ცხინვალიდან დაახლოებით 9 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
4) რომელ სოფლებს მოიცავდა მუნიციპალიტეტი?
ქურთას, კეხვს, ზემო და ქვემო აჩაბეთს, თამარაშენს, ქემერტს, ძარწემს, სვერსა და ხეითს.
5) როდის შეიქმნა მუნიციპალიტეტი?
2006 წელს, როგორც დროებითი ადმინისტრაციული ერთეული.
6) რა როლი ჰქონდა ქურთას 2007–2008 წლებში?
აქ იყო დიმიტრი სანაკოევის ხელმძღვანელობით მოქმედი სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციის რეზიდენცია.
7) რომელი ძეგლებია მხარეში?
აჩაბეთის ციხე (XVI ს.), ხეითის წმინდა საბას ეკლესია (X ს.), ზემო და ქვემო აჩაბეთისა და ძარწემის ეკლესიები, კეხვისა და ქემერტის კოშკები.
8) ვინ დაიბადა თამარაშენში?
მწერალი და მთარგმნელი ივანე მაჩაბელი, 1854 წელს.
9) რა მოხდა 2008 წელს?
2008 წლის აგვისტოში სოფლები ოკუპირებული იქნა, მოსახლეობა იძულებით გადაადგილდა და ასობით სახლი დაინგრა.
10) შეიძლება თუ არა ქურთის მონახულება?
ამჟამად საქართველოს მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიიდან მიუწვდომელია; ახლომდებარე გორის მუნიციპალიტეტი თავისუფლად შეგიძლიათ ინახულოთ.