ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი
ყაზბეგი: გერგეტის სამება მყინვარწვერის ძირას, გუდაური, დარიალის ხეობა, ჯუთა და თრუსო. ისტორია, რჩევები და მარშრუტები.
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი მცხეთა-მთიანეთის რეგიონის უკიდურეს ჩრდილოეთში, მდინარე თერგის მაღალ ხეობაში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარეობს. ადმინისტრაციული ცენტრია სტეფანწმინდა, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1740 მ-ზე, მყინვარწვერის ძირას. მუნიციპალიტეტი დაახლოებით 1082 კმ² მაღალ მთებს, მყინვარებსა და ალპურ ხეობებს მოიცავს. ის ესაზღვრება რუსეთს ჩრდილოეთით, დუშეთის მუნიციპალიტეტს კი დასავლეთით და სამხრეთით; მას საქართველოს სამხედრო გზა კვეთს ჯვრის უღელტეხილიდან ლარსის სასაზღვრო პუნქტამდე, რომელიც სტეფანწმინდიდან დაახლოებით 12 კმ-შია, ჩრდილოეთით.
სტეფანწმინდამ სახელი ბერ სტეფანეს სავანეს უნდა უმადლოდეს. 1925 წელს მას მწერალ ალექსანდრე ყაზბეგის (1848–1890) პატივსაცემად ყაზბეგი ეწოდა — მწერალი აქ დაიბადა და მისი სახლი დღეს მუზეუმია; ისტორიული სახელი 2006 წელს აღდგა. დაბის თავზე, დაახლოებით 2170 მ-ზე, დგას XIV საუკუნის გერგეტის სამების ეკლესია, რომელიც თოვლიან მყინვარწვერთან (5054 მ), მიძინებულ ვულკანთან ერთად საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე ცნობად ხატად იქცა. მყინვარწვერზე პირველი დაფიქსირებული ასვლა 1868 წელს მოხდა.
სტეფანწმინდის ჩრდილოეთით თერგი შთამბეჭდავ დარიალის ხეობას კვეთს, რომლის კედლები დაახლოებით 1800 მ-მდე აღწევს — კავკასიონზე გამავალი ისტორიული კარიბჭე. ახლოსაა გველეთის ჩანჩქერი, სტეფანწმინდიდან დაახლოებით 7 კმ-ში. გვერდითი ხეობები ლაშქრობის საუკეთესო ადგილებია: ჯუთა (დაახლოებით 2200 მ) — მუნიციპალიტეტის ყველაზე მაღლა მდებარე დასახლებული სოფელი ჭაუხის მასივის ძირას; თრუსოს ხეობა ტრავერტინებით, მინერალური წყაროებითა და მიტოვებული კოშკებით; და სნოს ხეობა.
მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს გუდაური — საქართველოს უდიდესი სათხილამურო კურორტი, დაახლოებით 2196 მ-ზე, საბაგიროებით 3200 მ-ზე მაღლა. მის ზემოთ ჯვრის უღელტეხილი (2379 მ) საქართველოს სამხედრო გზის უმაღლესი წერტილია, 1983 წელს აგებულ რუსეთ-საქართველოს მეგობრობის მონუმენტთან ახლოს. მთის ლანდშაფტის დიდი ნაწილი 1976 წელს დაარსებული ყაზბეგის ეროვნული პარკით არის დაცული.
მოგზაურისთვის ყაზბეგი საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი მთის მიმართულებაა ნებისმიერ სეზონზე: ზამთარში — თხილამურები და ფრირაიდი გუდაურში; ზაფხულში — ლაშქრობა გერგეტის სამებამდე, ჯუთა, თრუსო და გველეთი და ასვლა გერგეტის მყინვარისა და მყინვარწვერისკენ. სტეფანწმინდაში მრავალი სასტუმრო სახლია, თბილისიდან კი საქართველოს სამხედრო გზით დაახლოებით სამი საათის სავალზეა.
FAQ
1) სად მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი?
მცხეთა-მთიანეთის უკიდურეს ჩრდილოეთში, თერგის ხეობაში, რუსეთის საზღვართან.
2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?
სტეფანწმინდა, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1740 მ-ზე.
3) რატომ ერქვა დაბას ყაზბეგი?
1925 წელს მწერალ ალექსანდრე ყაზბეგის პატივსაცემად ეწოდა; სახელი სტეფანწმინდა 2006 წელს აღდგა.
4) როდის აიგო გერგეტის სამება?
XIV საუკუნეში; ის სტეფანწმინდის თავზე, დაახლოებით 2170 მ-ზე დგას.
5) რა სიმაღლისაა მყინვარწვერი?
5054 მ; ის მიძინებული ვულკანია.
6) გუდაური ყაზბეგის მუნიციპალიტეტშია?
დიახ, საქართველოს უდიდესი სათხილამურო კურორტი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტშია.
7) რა არის ჯვრის უღელტეხილი?
საქართველოს სამხედრო გზის უმაღლესი წერტილი, 2379 მ.
8) როდის დაარსდა ყაზბეგის ეროვნული პარკი?
1976 წელს.
9) რომელი გვერდითი ხეობებია კარგი ლაშქრობისთვის?
ჯუთა, თრუსო და სნო, ასევე დარიალის ხეობა და გველეთის ჩანჩქერი.
10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე.