ტყიბულის მუნიციპალიტეტი
ტყიბული იმერეთში: გელათისა და მოწამეთის მონასტრები, ოკრიბა, ნაქერალა და ტყიბულის წყალსაცავი. ისტორია, რჩევები და მარშრუტები.
ტყიბულის მუნიციპალიტეტი — აღწერა
მუნიციპალიტეტიისტორია
ტყიბულის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ისტორიულ ოკრიბაში მდებარეობს; ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტყიბული. ქალაქი ზღვის დონიდან დაახლოებით 600–700 მ-ზე, მდინარე ტყიბულაზე დგას. მუნიციპალიტეტი დაახლოებით 470–480 კმ²-ს მოიცავს ტყიან ბორცვებსა და მთებზე, რომლებიც ჩრდილოეთით რაჭის საზღვარზე ნაქერალას ქედის კირქვის კედლამდე მაღლდება. ის ესაზღვრება ამბროლაურს ჩრდილოეთით, ჭიათურას სამხრეთ-აღმოსავლეთით, თერჯოლას სამხრეთით, ქუთაისს სამხრეთ-დასავლეთით და წყალტუბოს დასავლეთით. ტყეებში რელიქტური სახეობებიც გვხვდება — ბზა, პონტოური შქერი და წაბლი.
ისტორიული სახელი ოკრიბა პირველად ნიკორწმინდის ეკლესიის 1071 წლის დოკუმენტებში ჩნდება, სახელი ტყიბული კი გელათის მონასტრის XIII საუკუნის მეორე ნახევრის ჩანაწერებშია მოხსენიებული. მუნიციპალიტეტის ყველაზე ცნობილი ძეგლია გელათის მონასტერი, რომელიც 1106 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა ქუთაისიდან რამდენიმე კილომეტრში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით დააარსა; ის UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი და შუასაუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრებისა და განათლების ერთ-ერთი შედევრია.
გელათის მახლობლად, მდინარე წყალწითელას ზემოთ კლდეზე დგას მოწამეთის მონასტერი, რომელიც VIII საუკუნის მოწამეებს — დავით და კონსტანტინე მხეიძეებს უკავშირდება; ეკლესია აქ XI საუკუნეში, ბაგრატ IV-ის მეფობისას აიგო. რეგიონული ადმინისტრაცია ასევე ასახელებს ნაქალაქარის, წუწხვათის, ჯვარისისა და საწირის ციხეებს და X–XII საუკუნეების არაერთ ეკლესიას მუნიციპალიტეტის მასშტაბით.
ტყიბულის თანამედროვე ისტორია ქვანახშირს უკავშირდება. საბადო აქ 1825 წელს აღმოაჩინეს, მოპოვება 1846 წლიდან მიმდინარეობს და ტყიბული „მეშახტეების ქალაქად“ იქცა. ქალაქის სტატუსი მან 1939 წელს მიიღო. ქვანახშირის გარდა მხარე ცნობილია ჩაით, მევენახეობით და მოსაპირკეთებელი ქვებით — ქალცედონითა და მარმარილოთი. მნიშვნელოვანია ჰიდროენერგეტიკაც: ქალაქი წყალსაცავებს შორის მდებარეობს, რომელთაგან უდიდესია ტყიბულის წყალსაცავი (დაახლოებით 12 კმ²).
მოგზაურისთვის ტყიბული ისტორიასაც და ბუნებასაც გთავაზობს. გელათი და მოწამეთა ქუთაისიდან კლასიკური ნახევარდღიანი მარშრუტია, ჩრდილოეთით კი ტყიბულის წყალსაცავი თევზაობის, პიკნიკისა და კემპინგისთვის არის პოპულარული. ნაქერალას ქედიდან და ცხრაჯვარის მთიდან (1569 მ), რომლის თავზე წმინდა გიორგის სალოცავია, ფართო ხედები იშლება კავკასიონისა და შავიზღვისპირა დაბლობისკენ; ბუნების მოყვარულებს შეუძლიათ ინახულონ მრავალსართულიანი წუწხვათის მღვიმე და მუხურის ჩანჩქერი.
FAQ
1) სად მდებარეობს ტყიბულის მუნიციპალიტეტი?
იმერეთის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ისტორიულ ოკრიბაში.
2) რომელია ადმინისტრაციული ცენტრი?
ქალაქი ტყიბული, მდინარე ტყიბულაზე, დაახლოებით 600–700 მ სიმაღლეზე.
3) გელათის მონასტერი ტყიბულის მუნიციპალიტეტშია?
დიახ, გელათის მონასტერი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, ქუთაისიდან რამდენიმე კილომეტრში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
4) როდის დაარსდა გელათი?
1106 წელს მეფე დავით IV აღმაშენებელმა; ის UNESCO-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.
5) რა არის მოწამეთა?
მონასტერი მდინარე წყალწითელას ზემოთ კლდეზე, რომელიც VIII საუკუნის მოწამეებს — დავით და კონსტანტინე მხეიძეებს უკავშირდება.
6) რით არის ცნობილი ტყიბული?
ქვანახშირის მოპოვებით 1846 წლიდან — მას „მეშახტეების ქალაქს“ უწოდებენ.
7) როდის მიიღო ტყიბულმა ქალაქის სტატუსი?
1939 წელს.
8) რა არის ტყიბულის წყალსაცავი?
დაახლოებით 12 კმ² ფართობის ხელოვნური ტბა, პოპულარული თევზაობისა და კემპინგისთვის.
9) რა არის ნაქერალა?
კირქვის ქედი რაჭის საზღვარზე, ხედების წერტილებით, მათ შორის ცხრაჯვარის მთით (1569 მ).
10) სად ვნახო ოფიციალური ინფორმაცია?
მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე — tkibuli.gov.ge.