უფლისციხე

უფლისციხე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, გორიდან 10 კილომეტრით აღმოსავლეთით, კლდოვან მასივშია ნაკვეთი. შიდა ქალაქი დაახლოებით 4 ჰექტარს იკავებს.

კომპლექსის ნაგებობებს შორისაა დიდი კლდეში ნაკვეთი დარბაზი ნახევარწრიული კამარით და რვაკუთხა კესონებით, სამნავიანი აგურის ბაზილიკა, მტკვრისკენ ჩამავალი დიდი გვირაბი და მცირე კლდეკარი. შიდა ქალაქიდან 700–800 მეტრით ჩრდილოეთით დიდი კლდეკარი იწყება, რომლის სიგრძე დაახლოებით 150 მეტრია.

სახელი უფალს უკავშირდება: ტრადიცია ადგილს ტომთა კავშირის სათავეში მდგომ წინამძღოლს უკავშირებს.

კომპლექსის კვეთა ძვ. წ. I ათასწლეულის პირველ ნახევარში დაიწყო; მიდამოებში გვიანი ბრონზის ხანის ნამოსახლარიც დასტურდება.

ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებში აქ ქალაქური დასახლება იყო, ელინისტურ ხანაში — ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოდან III საუკუნემდე — კი მსხვილ ქალაქურ ცენტრად იქცა.

IV საუკუნიდან უფლისციხე კარგავს ძველ მნიშვნელობას. IX–X საუკუნეებში ის ბრძოლის საგანია, 970-იან წლებში ქვეყნის გაერთიანების შემდეგ კი მისი წონა თანდათან მცირდება; ეს პროცესი 1122 წელს დავით აღმაშენებლის მიერ თბილისის განთავისუფლებით დასრულდა.

სამხედრო-სტრატეგიული როლი XIII საუკუნის მონღოლთა შემოსევებთან ერთად დასრულდა; შემდეგ მიმდებარე მოსახლეობა მას მხოლოდ დროებით თავშესაფრად იყენებდა.

2006 წლის 7 ნოემბრის პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულებით უფლისციხეს ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა. 2007 წლის 24 ოქტომბერს ის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ სიაში შევიდა.

უფლისციხე ღია ცის ქვეშაა და მუზეუმ-ნაკრძალის რეჟიმით მუშაობს. სამუშაო საათები და შესვლის პირობები ადგილზე გადაამოწმეთ.

ავტოსადგომიდან და შესასვლელიდან ზემოთ ვიწრო ბილიკები და კიბეები ადის, მოაჯირი მათ მხოლოდ ნაწილს აქვს, ამიტომ მყარი ფეხსაცმელი საჭიროა.