ბათუმის ბოტანიკური ბაღი

ბათუმის ბოტანიკური ბაღი აჭარაში, ბათუმის ცენტრიდან 9 კილომეტრში, მწვანე კონცხზე მდებარეობს. ის მდინარე ჩაქვისწყლის შესართავსა და მწვანე კონცხს შორის სანაპირო ზოლის დაახლოებით ერთკილომეტრიან სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთს იკავებს და ზღვის დონიდან 220 მეტრამდე ადის; ბორცვები ერთმანეთისგან ღრმა ხევებით გამოიყოფა, ზღვისგან კი ბაღს ციცაბო ფლატე გამოყოფს. ბაღის ფართობი 108,7 ჰექტარია; სხვა ცნობებით — 111 ჰექტარი. რელიეფი ბორცვიანია, ნიადაგი — უმეტესად წითელმიწა.

ბაღი ლანდშაფტურ-გეოგრაფიული პრინციპითაა დაგეგმილი: აქ სამი დენდროპარკი, კოლხური ტყის ნაკრძალი და ცხრა ფლორისტული განყოფილებაა — ამიერკავკასიის ტენიანი სუბტროპიკების, ავსტრალიის, ახალი ზელანდიის, ჰიმალაის, აღმოსავლეთ აზიის, ჩრდილოეთ ამერიკის, სამხრეთ ამერიკის, მექსიკისა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებისა. კოლექციაში 5 000-ზე მეტი სახეობა, სახესხვაობა, ფორმა და ჯიშია, მათ შორის ხე-მცენარეების 2 037 ტაქსონი, აქედან 104 კავკასიური. აქ იაპონური კამელიის 80-ზე მეტი ჯიში, მაგნოლიები, იელები, ბამბუკი, სექვოიები, მექსიკური ფიჭვები და კოლხეთის მესამეული რელიქტებია — უნგერნისა და პონტოური შქერი და პონტოური მუხა.

ბაღში სამი პარკია — ზედა, ქვედა და გიორგი გაბრიჩიძის სახელობის ზღვისპირა პარკი; ქვედა პარკში დ’ალფონსის სახლია, ზედა პარკში გორდეზიანისა და ილია II-ის სახელობის მოედნები. ბაღში ანდრეი კრასნოვის საფლავი და ძეგლია. ბაღი სამეცნიერო დაწესებულებაცაა ჰერბარიუმითა და აკლიმატიზაციის საცდელი ნაკვეთებით, 1998 წლიდან კი ბოტანიკური ბაღების საერთაშორისო ორგანიზაციის (BGCI) წევრია.

ბაღის ისტორია 1881 წლიდან იწყება, როცა ერთ-ერთმა პირველმა მოაგარაკემ, მეჩესლავ დ’ალფონსმა, ჩაქვის მახლობლად საკუთარ ბაღში მცენარეების ინტროდუქცია დაიწყო. 1892 წელს გეოგრაფმა და ბოტანიკოსმა პავლე ტატარინოვმა 10 ჰექტარზე საკლიმატიზაციო ბაღი გააშენა, რომელიც დღეს ბოტანიკური ბაღის „ზედა პარკის“ სახელითაა ცნობილი. 1890-იან წლებში ხარკოვის უნივერსიტეტის პროფესორის ანდრეი კრასნოვის ხელმძღვანელობით სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ორი დიდი ბოტანიკური ექსპედიცია მოეწყო, საიდანაც ჩაი და სხვა ღირებული მცენარეები ჩამოიტანეს და ჩაქვის სანერგეში დარგეს.

ბაღის დაარსების ნებართვა კრასნოვმა 1912 წელს მიიღო და დირექტორად დაინიშნა; ბაღი ოფიციალურად 1912 წლის 3 ნოემბერს გაიხსნა. მაშინ გამოყოფილი ტერიტორია მწვანე კონცხიდან ჩაქვამდე წიფლის, წაბლისა და რცხილის ხელუხლებელი ტყე იყო. მძიმედ დაავადებული კრასნოვი ტერიტორიის დაგეგმვაში აქტიურად მონაწილეობდა და ლანდშაფტურ-გეოგრაფიული პრინციპით სხვადასხვა სუბტროპიკული რეგიონის ფრაგმენტების შექმნა გადაწყვიტა; მას ორი ოსტატი მებაღე ეხმარებოდა — ფრანგი დ’ალფონსი და ქართველი იასონ გორდეზიანი. კრასნოვი 1914 წლის ბოლოს გარდაიცვალა და ბაღში დაკრძალეს.

საბჭოთა ხანაში, 1925 წლიდან, ბაღი გაფართოვდა და კავკასიის ზღვისპირა სუბტროპიკული კულტურების შესწავლის მთავარ დაწესებულებად იქცა; იგი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში შედიოდა. 1998 წლიდან ბაღი BGCI-ის წევრია, 2006 წლიდან კი დამოუკიდებელი დაწესებულებაა.

ბაღი ბათუმის ცენტრიდან 9 კილომეტრშია, მწვანე კონცხის რკინიგზის სადგურთან ახლოს. მიკროავტობუსი №40 ყოველდღე, ყოველ 15 წუთში გადის ბათუმის სავაჭრო ცენტრიდან (აღმაშენებლის ქუჩა) და ჭავჭავაძის ქუჩაზე მიდის; ჩაქვის შესასვლელის გაჩერებიდან მე-3 სალარომდე 300 მეტრია, მგზავრობა 50 თეთრი ღირს. ავტობუსი №10 ყოველდღე, ყოველ 40 წუთში გადის ზედა გელეს ქუჩიდან და მე-2 სალაროდან 100 მეტრში ჩერდება. შესვლა ფასიანია: ბილეთი 25 ლარი ღირს, საქართველოს მოქალაქეებისა და მუდმივი ბინადრობის მქონე პირებისთვის — 10 ლარი, საქართველოს მოქალაქე სტუდენტებისა და პენსიონერებისთვის (პენსიონერებში მუდმივი ბინადრობის მქონე პირებიც იგულისხმებიან) — 5 ლარი, საქართველოს მოქალაქე სკოლის მოსწავლეებისთვის — 2 ლარი; შეღავათის მისაღებად პირადობის დამადასტურებელი მოწმობაა საჭირო. ზოგიერთ კატეგორიას შესვლა უფასოდ შეუძლია. ბაღში გიდის მომსახურება, ელექტრომობილით გადაადგილება და კემპინგია. სამუშაო საათები ბაღის ოფიციალურ საიტზე გადაამოწმეთ.