მტირალას ეროვნული პარკი

მტირალას ეროვნული პარკი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქობულეთის, ხელვაჩაურისა და ქედის მუნიციპალიტეტებს შორის, ქობულეთ-ჩაქვის ქედზეა გაშლილი; მისი ფართობი დაახლოებით 15 698 ჰექტარია და ის კინტრიშის დაცულ ტერიტორიებს ესაზღვრება. პარკი ბათუმიდან 25 და ქობულეთიდან 27 კილომეტრშია, ადმინისტრაცია დაბა ჩაქვშია. მტირალას მთა შავ ზღვასა და აჭარის მთებს შორის, ჩაქვისწყლისა და ყოროლისწყლის წყალგამყოფზე დგას, აგებულია შუა ეოცენის ვულკანურ-დანალექი ქანებით და ზღვის ტენიან ჰაერს აკავებს: აქ წელიწადში 4 520 მილიმეტრი ნალექი მოდის, რაც მას ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე სველ ადგილად აქცევს. სახელიც ამიტომ შეერქვა — „მტირალა“ ტირილს ნიშნავს.

პარკი კოლხური ტყითაა დაფარული — წაბლნარებით, წიფლნარებითა და კოლხური ტიპის შერეული ტყით, რომლის ქვეტყეს შქერი, წყავი, კოლხური ჭყორი, კოლხური ბზა და ლიანები ქმნის; აქ აჭარა-ლაზეთის ენდემური და „წითელი ნუსხის“ სახეობებიც გვხვდება. ცხოველთა სამყაროს მურა დათვი, ფოცხვერი, მგელი, შველი, გარეული ღორი, კავკასიური სალამანდრა და კავკასიური გველგესლა წარმოადგენს. პარკი „ბათუმის ყელის“ ზოლში მდებარეობს — მტაცებელი ფრინველების მიგრაციის ერთ-ერთ მთავარ დერეფანში, სადაც შემოდგომაზე 35 სახეობის მილიონზე მეტი მტაცებელი ფრინველი გადაიფრენს, მათ შორის ჩია არწივისა და ჩვეულებრივი კრაზანაჭამიას მსოფლიო პოპულაციის ნახევარზე მეტი.

ვიზიტორებისთვის პარკში მარკირებული ერთ- და ორდღიანი ბილიკები, საპიკნიკე და საკემპინგე ადგილები, კოცონის დასანთები, 220-მეტრიანი ზიპლაინი და „თოკების პარკი“ საოჯახო და მოზრდილების ზონებითაა მოწყობილი; ფრინველებზე დაკვირვების კოშკურა სოფელ ყოროლისთავშია. 2021 წლიდან პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის „კოლხეთის ტროპიკული ტყეები და ჭარბტენიანი ტერიტორიები“ ნაწილია.

მტირალას ეროვნული პარკი ადრე ცისკარას ნაკრძალის სახელით იყო ცნობილი. მისი მიზანი კოლხური ტიპის რელიქტური ტყისა და ბიომრავალფეროვნების დაცვაა, რომელიც აქ უხვი ნალექისა და რელიეფის მრავალფეროვნების წყალობით შემორჩა. პარკი კინტრიშის დაცულ ტერიტორიებს ემიჯნება.

პარკში ეკოტურისტული ინფრასტრუქტურაა მოწყობილი: ვიზიტორთა ცენტრი ჩაქვისთავში, მარკირებული ბილიკები, ტურისტული თავშესაფარი და კოტეჯები, ზიპლაინი და „თოკების პარკი“. 2021 წელს მტირალა, კოლხეთის სხვა ტყეებთან და ჭაობებთან ერთად, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა „კოლხეთის ტროპიკული ტყეებისა და ჭარბტენიანი ტერიტორიების“ სახელით — რელიქტური ტყეების, ჭარბტენიანი ეკოსისტემებისა და ბიომრავალფეროვნების გამორჩეული ღირებულებისთვის.

ბათუმიდან ჩაქვამდე 10 კილომეტრია (15 წუთი მანქანით), ჩაქვიდან ჩაქვისთავის ვიზიტორთა ცენტრამდე კი 15 კილომეტრი ვიწრო ასფალტიანი გზით (45 წუთი). ბათუმიდან ჩაქვამდე სამარშრუტო ტაქსი №40 დადის სავაჭრო ცენტრ „ბათუმის“ მიმდებარე ტერიტორიიდან (აღმაშენებლის ქუჩა) ყოველ 6 წუთში, ავტობუსი №13 — ყოველ 30 წუთში. ადმინისტრაცია დაბა ჩაქვში, მეგენეიშვილის ქუჩა №13-შია, პარკის შესასვლელი სოფელ ხალადან 2 კილომეტრში. სამუშაო საათები მთელი წლის განმავლობაში 09:00–18:00-ია. ღამისთევა კოტეჯებში ერთ ადამიანზე დღეში 30 ლარია (მოსწავლეებისა და სტუდენტებისთვის 10 ლარი), საკარვე ადგილი — 10 ლარი, ზიპლაინი — 20 ლარი. ბილიკები: წაბლნარას ბილიკი (1 დღე, 7 კმ, ზღვის დონიდან 265–442 მეტრზე, მარტივი) ვიზიტორთა ცენტრიდან ჩაქვისწყლის ხეობას მიუყვება, 3 კილომეტრში 28 მეტრზე მაღალ ჩანჩქერამდე და ტბამდე; ცივწყაროს ბილიკი (2 დღე, 16 კმ, 260–1 250 მეტრზე, საშუალო) კოლხური ტყით წიფლნარამდე ადის, მე-9 კილომეტრზე 8-კაციანი თავშესაფრით.