ბიჭვინთა-მიუსერის ნაკრძალი

ბიჭვინთა-მიუსერის სახელმწიფო ნაკრძალი აფხაზეთის ჩრდილო-დასავლეთ შავიზღვისპირეთზე, გაგრისა და გუდაუთის მუნიციპალიტეტებშია: იგი ბიჭვინთის ნახევარკუნძულის ნაწილსა და მის გარშემო მიუსერის მაღლობის ფერდობებს მოიცავს და აფხაზეთის ერთადერთი ნაკრძალია ზღვის სანაპირო ზოლში. ნაკრძალის ფართობი 3 761 ჰექტარია და სამი მონაკვეთისგან შედგება — ბიჭვინთის კონცხის ფიჭვნარი (165 ჰექტარი), ლიძავის მუხნარი (1 296 ჰექტარი) და მიუსერის ტყიანი მთისწინეთი, ყველაზე ვრცელი. ნაკრძალის დანიშნულება ბიჭვინთის რელიქტური ფიჭვნარისა და კოლხეთის ფართოფოთლოვანი ტყეების დაცვაა; მას საქართველოს დაცული ტერიტორიების სააგენტო განაგებს, ტერიტორია კი ოკუპირებულია.

ნაკრძალის მთავარი მშვენება ბიჭვინთის ფიჭვია (Pinus brutia var. pityusa) — რელიქტი, რომლის კორომი ბიჭვინთის კონცხზე 295 ჰექტარზეა შემორჩენილი. აქვე იზრდება კოლხური ბზა, ხემარწყვა, ხისმაგვარი მანანა, იბერიული მუხა, ლაფანი, ურთხელი, კოლხური ლეღვი და კავკასიური ხურმა — ხმელთაშუაზღვისპირეთისთვის დამახასიათებელი სახეობები, რომელთაგან მრავალი საქართველოს წითელ ნუსხაშია; ბალახოვანთაგან აღსანიშნავია კავკასიური ხარისძირა, კოლხური თაგვისარა და სამეფო გვიმრა. სულ ნაკრძალში 800-ზე მეტი მცენარის სახეობაა, მათგან ოცი წითელ წიგნშია. ჰავა თბილი და ნოტიო სუბტროპიკულია: წლის საშუალო ტემპერატურა 14,9 გრადუსია, იანვრისა 5, აგვისტოსი 24, ნალექები წელიწადში 1 400 მილიმეტრი.

ბიჭვინთის ფიჭვნარის დაცვა XX საუკუნის პირველ ათწლეულებში დაიწყო, როცა ბიჭვინთის ფიჭვის კორომები ნაკრძალად გამოცხადდა; მიუსერის ღირებული ტყის მასივები 1934 წელს გამოცხადდა ნაკრძალად. 1966 წელს ორივე ტერიტორია გაერთიანდა და ბიჭვინთა-მიუსერის სახელმწიფო ნაკრძალი ჩამოყალიბდა. კონცხის ფიჭვების მხოლოდ ნაწილია ნაკრძალის ტერიტორიაზე: იქ აღრიცხული 25 440 ხიდან 8 982 ნაკრძალში იზრდება, დანარჩენი კი საკურორტო ზონაში.

1992–1993 წლების ომის შემდეგ ნაკრძალის ტერიტორია ოკუპირებულია და საქართველოს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მისი მართვა არ შეუძლია. ქართული ენციკლოპედიის მიხედვით, ნაკრძალის მეცნიერ-თანამშრომლებმა ამ ძნელად გასამრავლებელი ფიჭვის აღდგენისა და მოზრდილი ნერგების გადარგვის მეთოდი შეიმუშავეს და ბიჭვინთის კონცხზე 61 000-ზე მეტი 20 წლის და უფროსი ასაკის ნერგი გაახარეს.

ბიჭვინთის მონაკვეთი ქალაქ ბიჭვინთასთან, კონცხზე მდებარე ფიჭვნარია; მიუსერის მონაკვეთი, სამიდან ყველაზე ვრცელი, აღმოსავლეთით, გუდაუთის მხარესაა და ძირითადად ტყიანი მაღლობია. ნაკრძალის მონახულების წესები ადგილზე გადაამოწმეთ.

აფხაზეთი ოკუპირებული ტერიტორიაა. საქართველოს კანონმდებლობით რეგიონში შესვლა მხოლოდ ენგურის გამშვები პუნქტიდან არის კანონიერი; რუსეთის მხრიდან შესვლა კანონდარღვევაა. მგზავრობამდე გადაადგილების მიმდინარე პირობები გადაამოწმეთ.