კინტრიშის დაცული ტერიტორიები

კინტრიშის დაცული ტერიტორიები ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე კინტრიშის ხეობაშია, სოფელ ცხემვანსა და მესხეთის ქედზე მდებარე ხინოს მთას შორის, ზღვის დონიდან 300-დან 2 500 მეტრამდე. ისინი ორ ნაწილს მოიცავს: კინტრიშის სახელმწიფო ნაკრძალს და კინტრიშის დაცულ ლანდშაფტს. მდინარე კინტრიში ხინოს მთაზე იწყება და ზღვას ქობულეთთან ერთვის. ნაკრძალს ჩრდილოეთიდან ქობულეთის სატყეო მეურნეობა, აღმოსავლეთიდან შუახევის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან ქედის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-დასავლეთიდან კი მტირალას ეროვნული პარკი ესაზღვრება.

მთები ზღვის ტენიან ჰაერს აკავებს: წლიური ნალექი, როგორც აჭარის სანაპიროზე, დაახლოებით 3 000 მილიმეტრია, აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 24, იანვრისა 4 გრადუსია. ეკოსისტემები დაბლობის ტყიდან მთის მდელოებამდე იცვლება; აქ 900-ზე მეტი სახეობის მცენარე იზრდება — რცხილა, აღმოსავლური წიფელი, კავკასიური სოჭი; ამ სახეობებიდან 65 კავკასიის ენდემია, აქვეა წითელ ნუსხაში შეტანილი მესამეული რელიქტი უთხოვარი. ნაკრძალსა და მის შემოგარენში დაახლოებით 189 სახეობის ფრინველი, 65 სახეობის ძუძუმწოვარი და 14 სახეობის ქვეწარმავალი დაფიქსირდა, ის ერთდღიურების 34 სახეობითაცაა ცნობილი.

ტერიტორიაზე ქვის თაღოვანი ხიდები, ხინოწმინდის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის ნანგრევები, ცხემვანის წმინდა გიორგის ეკლესია, უძველესი ღვინის ქვევრები, ჩანჩქერები და ტბიყელის ტბაა. ტბიყელი მოგრძო, ოვალური ფორმისაა, 7–8 მეტრის სიღრმისა, ზამთარში თოვლითა და ყინულით იფარება და მასში წითელ ნუსხაში შეტანილი კავკასიური ტრიტონი ბინადრობს; ტბა ზღვის დონიდან დაახლოებით 1 900–2 000 მეტრზე მდებარეობს (სხვა ცნობით — 2 200 მეტრზე). ხინოწმინდის ეკლესია XII საუკუნით თარიღდება, თუმცა მშენებლობის ტექნიკითა და ქვის წყობით მას VIII–IX საუკუნეებსაც მიაკუთვნებენ; მისი ზომებია 18 × 10 მეტრი, ზოგი კედელი 2–3 მეტრამდეა შემორჩენილი.

კინტრიშის სახელმწიფო ნაკრძალი 1959 წელს დაარსდა რელიქტური ტენიანი ტყეებისა და ჭარბტენიანი ადგილების, ენდემური და გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების დასაცავად; 2007 წელს მას კინტრიშის დაცული ლანდშაფტი დაემატა. არქეოლოგიურმა გათხრებმა აქ წინაქრისტიანული ძეგლებიც გამოავლინა. ხეობაში შუა საუკუნეების კვალიც მრავლადაა: თამარის თაღოვანი ხიდი ქვით მშენებლობის აყვავების მეორე პერიოდს (XI–XII საუკუნეები) მიეკუთვნება და რუსთაველის ეპოქის ძეგლად ითვლება, ხინოწმინდის ეკლესია კი მშენებლობის ტექნიკით უფრო ადრეულ ხანას უკავშირდება. ცხემვანის წმინდა გიორგის ეკლესიამ ფუნქციონირება 2005 წელს დაიწყო.

2021 წელს კინტრიშის ნაკრძალი, მტირალას ეროვნულ პარკთან და კოლხეთის სხვა ტყეებთან და ჭაობებთან ერთად, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში „კოლხეთის ტროპიკული ტყეებისა და ჭარბტენიანი ტერიტორიების“ სახელით შევიდა. ვიზიტორებისთვის მარკირებული ბილიკები, კოტეჯები და საკემპინგე ადგილებია მოწყობილი.

ვიზიტორთა ცენტრი ქობულეთშია, აღმაშენებლის ქუჩა №271-ზე; დაცული ტერიტორიები ცენტრიდან 24 კილომეტრშია. ბათუმიდან ქობულეთისკენ მიკროავტობუსი ყოველ 10–15 წუთში გადის, ქობულეთიდან სოფელ ჭახათისკენ — მიკროავტობუსი, ჭახათიდან ცხემვანამდე კი 8 კილომეტრი ფეხით გაივლება; ქობულეთიდან კერძო ტაქსის დაქირავებაც შეიძლება. ბათუმიდან პარკამდე გზით დაახლოებით 57,9 კილომეტრია. ორი მარკირებული ბილიკია: ერთდღიანი „თამარის თაღოვანი ხიდი“ (დაახლოებით 600 მეტრი, მარტივი) და ორდღიანი „უთხოვარი და ტბა ტბიყელი“ (37 კმ, საშუალო, ფეხით ან ცხენით), რომელიც ცხემვანის თავშესაფრიდან, სოფელ დიდვაკედან იწყება; ეკლესიის ნანგრევებიდან ტბამდე 14 კილომეტრია. ღამისთევა კოტეჯებში ერთ ადამიანზე დღეში 30 ლარია, საკარვე ადგილი 10 ლარი, ქირავდება კარავი, საძილე ტომარა, ველოსიპედი და ჭოგრიტი.