ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი რაჭის მთავარი სამუზეუმო კოლექციაა და ქალაქის ცენტრში, შოთა რუსთაველის ქუჩა №26-ზე დგას. ფონდში 15 500 ექსპონატია, რომლებიც მხარის ისტორიას ქვის ხანიდან გვიანფეოდალურ ეპოქამდე და XX საუკუნემდე მიჰყვება. კოლექციის გული ბრინჯაოს ხანაა — რაჭის მთა კოლხური ბრინჯაოს ერთ-ერთი მთავარი კერა იყო: ბრინჯაოს ცხვრის ქანდაკება, ჭვირული ასტრალური ბალთები, ხარის საბუზარები, ქალის სამკაულები, საბრძოლო და შრომის იარაღის ნაწილები. შუა საუკუნეებს მრავალძალის X–XI საუკუნეების წმინდა გიორგისა და წმინდა სამების ეკლესიების არქიტექტურული დეტალები და რელიეფის ფრაგმენტები, X–XIV საუკუნეების ფულის ნიშნები და ხელნაწერი წიგნები წარმოადგენს, მათ შორის ვეფხისტყაოსნის XIX საუკუნის ხელნაწერი.

ეთნოგრაფიული ნაწილი XIX საუკუნის რაჭულ ყოფას აჩვენებს — ხის ჭურჭელს, გლეხურ იარაღებს, ტანსაცმელსა და ქსოვილებს, რაჭული ხის სახლებისა და ეკლესიების ფოტოებს. ფერწერის დარბაზში XX საუკუნის ქართველი მხატვრების ტილოებია: ვასილ შუხაევი, სერგო ჩახოიანი, ვალენტინ შერპილოვი, დავით ნალბანდიანი, უჩა ჯაფარიძე და სხვები, მათ შორის რაჭული პეიზაჟები.

მუზეუმი 1948 წელს შეიქმნა და 1952 წელს გაიხსნა. 2020-იანი წლების დასაწყისში მას 5,5 მილიონი ლარით ახალი შენობა აუშენეს — ორი ნათელი დარბაზი მუდმივი და დროებითი გამოფენებისთვის, საკონფერენციო დარბაზი სცენით, ბიბლიოთეკა და მედიათეკა, საბავშვო სივრცე და ფონდსაცავი, ხოლო გეგმით ბილეთების სალარო, მაღაზია და კაფეც.

მუზეუმი 1948 წელს შეიქმნა და 1952 წელს გაიხსნა. ფონდი ათწლეულების განმავლობაში ივსებოდა რაჭის არქეოლოგიური მასალით, სოფლებიდან შემოსული ეთნოგრაფიული ნივთებით, მრავალძალის X–XI საუკუნეების ეკლესიების არქიტექტურული ფრაგმენტებით, ნუმიზმატიკით, ხელნაწერი და ბეჭდური წიგნებითა და XX საუკუნის ქართველ მხატვართა ტილოებით — დღეს ექსპონატთა რიცხვი 15 500-ს აღწევს.

2020-იანი წლების დასაწყისში მუზეუმისთვის ახალი შენობა დასრულდა, რომლის დაპროექტებასა და მშენებლობაში სახელმწიფომ 5,5 მილიონი ლარი ჩადო: ორი საგამოფენო დარბაზი მუდმივი და დროებითი გამოფენებისთვის, საკონფერენციო დარბაზი სცენით, ბიბლიოთეკა და მედიათეკა, საბავშვო სივრცე და ფონდსაცავი.

მუზეუმი ონის ცენტრშია; მისამართად ჩვეულებრივ შოთა რუსთაველის ქუჩა №26-ია მითითებული, თუმცა ერთი სტუმრის 2026 წლის ცნობით კი ახალი შენობა იქიდან 200 მეტრში, კალიანიძის ქუჩაზეა — ჩასვლამდე ტელეფონით დააზუსტეთ. ონი თბილისიდან დაახლოებით ოთხ საათშია, ქუთაისიდან დაახლოებით 110 კილომეტრი; სამარშრუტო ტაქსი ქუთაისის ავტოსადგურიდან და თბილისიდან დადის. მუზეუმი სამშაბათიდან კვირამდე 10:00–17:00 მუშაობს, ორშაბათს დაკეტილია, ბილეთი რამდენიმე ლარია, ექსკურსია გიდით 10 ლარი, 6 წლამდე ბავშვებისთვის, შშმ პირებისა და დევნილებისთვის შესვლა უფასოა. დათვალიერებას ერთი-ორი საათი სჭირდება.