შეკვეთილი — სანაპირო და პარკები

შეკვეთილი სოფელი და ზღვისპირა კურორტია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის ნაპირზე, მდინარე ნატანების შესართავთან, ზღვის დონიდან 2 მეტრზე — ოზურგეთიდან 21 კილომეტრში, ქვემო ნატანების რკინიგზის სადგურიდან 3-ში, ურეკსა და ქობულეთს შორის შუა გზაზე; აღმოსავლეთიდან მას ს2 მაგისტრალი საზღვრავს, სამხრეთიდან ჩოლოქი, ჩრდილოეთით ურეკისგან სეფა ჰყოფს, 2014 წლის აღწერით 175 მცხოვრები ჰყავდა. კურორტი 5 კილომეტრის სიგრძის სანაპირო ზოლია, რომელზეც 1949 წლიდან გაშენებული ფიჭვნარი ბატონობს; ზამთარი რბილი და უთოვლოა, ზაფხული თბილი და ნოტიო — აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 22,6 გრადუსია, წელიწადში 2 096 მილიმეტრი ნალექი მოდის, ტენიანობა 78 პროცენტია. სამკურნალო ფაქტორები ნოტიო სუბტროპიკული ჰავა, ზღვის წყალი და ურეკის მსგავსი მაგნიტური ქვიშაა — ჰაერის, მზისა და ქვიშის აბაზანები გულ-სისხლძარღვთა და ნერვული სისტემის ფუნქციური დაავადებების, მეორადი ანემიის, რაქიტისა და სახსრების დაავადებების დროსაა ნაჩვენები.

2010-იანი წლებიდან შეკვეთილი გურიის გასართობი ცენტრია: აქაა გასართობი პარკი „ციცინათელა“, 2016 წლის 31 ივლისს გახსნილი 10 000-ადგილიანი საკონცერტო დარბაზი Black Sea Arena — ამიერკავკასიის უდიდესი — და მის გვერდით „მუსიკოსთა პარკი“ ქართველი და უცხოელი მუსიკოსების ქანდაკებებით, „მინიატურების პარკი“ საქართველოს არქიტექტურული ძეგლების მასშტაბური მოდელებით ღია ცის ქვეშ და 2020 წლის 15 ივლისს გახსნილი შეკვეთილის დენდროლოგიური პარკი: 60 ჰექტარი, საიდანაც 18 საქართველოს ენდემურ ხეებს ეთმობა, 42 კი ხუთი კონტინენტიდან ჩამოტანილ ეგზოტიკურ მერქნიან მცენარეებს — პარკი ბიძინა ივანიშვილმა შექმნა და საქართველოს სანაპიროდან ასწლოვანი ხეების გადარგვამ გარემოსდამცველთა პროტესტი გამოიწვია.

XVIII საუკუნეში შეკვეთილი დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო პუნქტი იყო: 1723 წლიდან მის ციხეში ოსმალეთის გარნიზონი იდგა, იგი იმერეთის სამეფოს 1737 წლის რუკაზეა დატანილი, 1788–1792 წლებში სიმონ III გურიელმა აქაური მებაჟეობა ნაკაშიძეებს გადასცა. 1812 წლის ბუქარესტის ზავით შეკვეთილი რუსეთის იმპერიის გამგებლობაში მოექცა და ოსმალეთის საზღვარი მის სამხრეთით გადიოდა; 1813–1814 წლებში მამია V გურიელმა ნატანებისა და ჩოლოქის შესართავთან წმინდა ნიკოლოზის სიმაგრე ააგო — თურქები მას შეფქეთილს უწოდებდნენ — რომელიც მეთევზეობის, სიმინდითა და გურიის ხე-ტყით ვაჭრობის კერა იყო. 1828–1829 წლების ომში სიმაგრე „თურქული გურიისკენ“ ოპერაციების ბაზა იყო: 1828 წლის 15 ოქტომბერს გენერალმა კარლ ჰესემ შეკვეთილთან ოსმალები დაამარცხა, 1829 წლის 5 მარტს 1 200 რუსი ჯარისკაცითა და 1 500 გურული მოლაშქრით ლიმანის გამაგრებული ოსმალური ბანაკი აიღო. 1833 წელს დიუბუა დე მონპერემ აქ 5–6 ზარბაზანი და ერთი ხის კოშკი ნახა, ბათუმიდან და ტრაპიზონიდან კი ოსმალური გემები ბზის ხეების წასაღებად შემოდიოდნენ. 1841 წლის გურიის აჯანყებისას აჯანყებულებს ციხე 10 აგვისტოდან 13 სექტემბრამდე ეკავათ.

ყირიმის ომის დროს, 1853 წლის 15–16 ოქტომბრის ღამეს, ჰასან-ბეგ თავდგირიძის მეთაურობით 5 000-მდე ოსმალო რეგულარული ჯარისკაცი და ბაში-ბუზუკი წმინდა ნიკოლოზის სიმაგრეს დაესხა, რომელსაც 500 კაცი იცავდა — რუსი ეგერები და 345 გურული მოლაშქრე მამა-შვილ გიორგი და ესე გურიელების მეთაურობით; შვიდსაათიანი ბრძოლისას სასიკვდილოდ დაჭრილმა გიორგიმ სარდლობა 16 წლის ესეს გადასცა, გარნიზონი თითქმის მთლიანად დაიღუპა, და ამ ბრძოლამ ყირიმის ომის კავკასიური ფრონტი გახსნა. 1860–1870-იან წლებში შეკვეთილში საბაჟო მოქმედებდა, 1878 წელს ბათუმის მიერთების შემდეგ მისი მნიშვნელობა დაეცა, 1890-იანი წლებიდან ზღვაზე საბანაოდ იყენებდნენ, 1918 წელს ძველმართლმადიდებლები დასახლდნენ, ციხე 1920-იან წლებში დაანგრიეს და მისი ქვებით ქვემო ნატანებში ფაბრიკა ააშენეს. 1949 წელს გურიის სანაპიროზე საკურორტო ზონა დაიგეგმა და ფიჭვნარი გაშენდა, 2016–2020 წლებში კი არენა, პარკები და დენდროპარკი აიგო.

შეკვეთილი ს2 მაგისტრალზეა — ბათუმიდან მანქანით 50 წუთი, ქუთაისიდან საათნახევარი, ოზურგეთიდან ნახევარი საათი, საიდანაც სამარშრუტო ტაქსიც დადის; მატარებლით ქვემო ნატანების სადგურამდე, იქიდან 3 კილომეტრი. მუსიკოსთა პარკში შესვლა უფასოა; პლაჟის მომსახურება, „ციცინათელასა“ და დენდროლოგიური პარკის სამუშაო საათები და ფასები ადგილზე დააზუსტეთ.