ადგილები საქართველოში

ბიზანტიური ციხე-ქალაქი პეტრა ზღვისპირა კლდოვან ბორცვებზე, სოფელ ციხისძირში, ქობულეთიდან სამხრეთით 8 კილომეტრში — 535 წელს იუსტინიანე I-ის დროს დაარსებული Petra Pia Justiniana, ლაზიკის ომის (541–562) ბრძოლის ველი, რომელიც 541 წელს ხოსრო I-მა აიღო, 551 წლიდან ბესამ ალყით დაიბრუნა და დაანგრია; შემორჩენილია ციტადელი, VI საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკა მოზაიკით, აბანო და 300-ზე მეტი სამარხი.

კოლხეთის შიდა მხარის ყველაზე შესწავლილი ნაქალაქარი ახვლედიანების გორაზე — ძვ. წ. VIII–I საუკუნეების სატაძრო ქალაქი, შესაძლოა პლინიუსის სურიუმი ან სტრაბონის ლევკოთეას ტაძარი, კოლხური ოქრომჭედლობის დიადემებითა და ბრინჯაოს ქანდაკებებით, ძვ. წ. I საუკუნის შუა წლებში გადამწვარი; 1947 წლიდან გათხრები ხოშტარიასა და ლორთქიფანიძის ხელმძღვანელობით, 1985 წლიდან მუზეუმ-ნაკრძალი, 2020 წელს განახლებული და იუნესკოს წინასწარ სიაში 2007 წლიდან.

ეგრისის (ლაზიკის) სამეფოს დედაქალაქი ციხეგოჯი — ბიზანტიელთა არქეოპოლისი — მდინარე ტეხურის კლაკნილში, სამი კედლით, ციტადელით, მეფეთა სასახლეებით, აბანოებითა და ბაზილიკით, 1973 წლიდან სისტემატურად გათხრილი და 2001 წლიდან ინგლისურ-ქართული ექსპედიციის მიერ შესწავლილი, ადგილზე მუზეუმით.

პროკოფი კესარიელის „ციბილიუმი“ — გვიანანტიკური და ადრეშუასაუკუნეების აფსილიის მთავარი ციხე კოდორის ხეობის თავზე 400 მეტრით აღმართულ ორ კლდეზე, კოშკებით, ეკლესიებით, სასახლითა და სამაროვნებით, რომელთა გათხრებმაც „წებელდის კულტურა“ გამოავლინა.

ძვ. წ. VI საუკუნის მილეტელთა კოლონია კოლხეთის სანაპიროზე, დღევანდელი სოხუმის ადგილას — სტრაბონის „სამოცდაათი ხალხის სავაჭრო ცენტრი“, მითრიდატეს თავშესაფარი და რომაული სებასტოპოლისის წინამორბედი, რომლის ნანგრევების უმეტესობა სოხუმის ყურის ფსკერზე წევს და რომლის წყლებიდანაც 1953 წელს მარმარილოს სტელა ამოიღეს.