ადგილები საქართველოში

სამთავისის ტაძარი

შიდა ქართლი

XI საუკუნის ჯვარ-გუმბათოვანი ტაძარი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამთავისში, მდინარე ლეხურის მარცხენა ნაპირზე. იგი 1030 წელს სამთავნელმა ეპისკოპოსმა ილარიონმა ააგო და შუა საუკუნეების საქართველოს მრავალი ეკლესიისთვის ნიმუშად იქცა; მისი ხუთთაღოვანი აღმოსავლეთის ფასადი დიდი მოჩუქურთმებული ჯვრით, ორი ღრმა ნიშითა და ფასკუნჯის რელიეფით ქართული ხუროთმოძღვრების ცნობილი ძეგლია. შიგნით 1679 წლის მოხატულობაა, ეზოში — გალავანი სამრეკლოთი, ეპისკოპოსის პალატი და 1050 წლის მარნის ნაკვალევი. 2007 წლიდან კომპლექსი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაშია.

ნახე

რუისის ტაძარი

შიდა ქართლი

სოფელ რუისის ტაძარი ქარელის მუნიციპალიტეტში — ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია მაღალი თორმეტწახნაგა გუმბათით, შიდა ქართლის ვაკეზე, გორი–ხაშურის გზატკეცილის პირას. მისი უძველესი წყობა VIII–IX საუკუნეებისაა; ტაძარი X და XI საუკუნეებში გადაკეთდა, თემურლენგის შემოსევების შემდეგ კი მეფე ალექსანდრე I-მა (1412–1442) აღადგინა. რუისი მროველ ეპისკოპოსთა კათედრა იყო და დავით IV-ის 1103 წლის საეკლესიო კრების ერთ-ერთი ადგილი; დღეს იგი, ურბნისთან ერთად, ურბნის-რუისის ეპარქიის მთავარი ტაძარია.

ნახე

ურბნისის სიონი

შიდა ქართლი

დიდი სამნავიანი ბაზილიკა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ურბნისში, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ანტიკური ქართლის ერთ-ერთი მთავარი ქალაქის ადგილას. ურბნისის სიონი წმინდა სტეფანე პირველმოწამის სახელობისაა; სტილითა და ჩრდილოეთ ფასადის ასომთავრული წარწერით — ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუშით — იგი V–VI საუკუნეებით თარიღდება, IX–X საუკუნეებში და 1668 წელს კი აღადგინეს. 1103 წელს ურბნისში, რუისთან ერთად, დავით IV-ის საეკლესიო კრება შეიკრიბა; დღეს ის ურბნის-რუისის ეპარქიის ორი მთავარი ტაძრიდან ერთ-ერთია.

ნახე

ნიკორწმინდის ტაძარი

რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი

რაჭის მთავარი ტაძარი და ქართული ჩუქურთმის ერთ-ერთი მწვერვალი — წმინდა ნიკოლოზის ექვსაფსიდიანი გუმბათოვანი ეკლესია, რომელიც 1010–1014 წლებში ბაგრატ III-ის ბრძანებით აიგო და დღემდე თითქმის უცვლელად დგას: ფასადებზე ფერისცვალება, მეორედ მოსვლა და ჯვრის ამაღლება, 12-სარკმლიანი გუმბათის ყელი, XVI–XVII საუკუნეების ფრესკები, 1534 წლიდან რაჭის საეპისკოპოსო კათედრა და 2007 წლიდან იუნესკოს საცდელი სიის ძეგლი.

ნახე

ბაგრატის ტაძარი

ქუთაისი • იმერეთი

ბაგრატ III-ის 1003 წელს აკურთხებული ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ქუთაისის უქიმერიონის გორაზე — გაერთიანებული საქართველოს პირველი დიდი კათედრალი და მეფეთა კურთხევის ადგილი, 1691 წელს ოსმალთა მიერ აფეთქებული, დიუბუა დე მონპერეს მიერ „საქართველოს ყველაზე შესანიშნავ ძეგლად“ წოდებული ნანგრევი, 1952–2012 წლებში სადავოდ აღდგენილი და ამის გამო 2017 წელს იუნესკოს ნუსხიდან ამოღებული.

ნახე

ცაიშის საკათედრო ტაძარი

სამეგრელო-ზემო სვანეთი

ღვთისმშობლის მიძინების გუმბათოვანი ტაძარი ზუგდიდიდან ათიოდე კილომეტრში, კოლხეთის დაბლობის პირველ მთებზე — საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო კათედრა, რომელიც 602–610 წლების ნუსხაში ლაზიკის ეპარქიად იხსენიება; XIII–XIV საუკუნეთა მიჯნის ნაგებობა 1614 წლის მიწისძვრის შემდეგ ეპისკოპოს მალაქია გურიელმა აღადგინა, X საუკუნის „პალატითა“ და ღვთისმშობლის ფრესკებით.

ნახე

ფოთის საკათედრო ტაძარი

ფოთი • სამეგრელო-ზემო სვანეთი

კონსტანტინოპოლის წმინდა სოფიის შემცირებული ასლი ფოთის ცენტრში — ნიკო ნიკოლაძის ინიციატივით 1906–1907 წლებში არქიტექტორ ზელენკოსა და მარფელდის პროექტით აგებული ნეობიზანტიური ტაძარი 2 000 მლოცველზე, ეკლესიაში რკინაბეტონის ერთ-ერთი პირველი გამოყენება მსოფლიოში, 1923–2005 წლებში თეატრი.

ნახე

წალენჯიხის ტაძარი

წალენჯიხა • სამეგრელო-ზემო სვანეთი

მაცხოვრის ფერისცვალების საკათედრო ტაძარი წალენჯიხის გორაკზე — ოდიშის სამთავროს საეკლესიო ცენტრი და დადიანთა საძვალე, რომლის კედლები XIV საუკუნის ბოლოს ვამეყ I დადიანის დაკვეთით კონსტანტინოპოლელმა მხატვარმა კირ მანუელ ევგენიკოსმა მოხატა — XIV საუკუნის დასასრულის კონსტანტინოპოლის სკოლის ერთადერთი შემორჩენილი, ზუსტად დათარიღებული და ხელმოწერილი ნიმუში.

ნახე

დრანდის ტაძარი

აფხაზეთი

ადრეული შუა საუკუნეების გუმბათოვანი ტაძარი მდინარე კოდორის ნაპირზე, სოხუმიდან 23 კილომეტრში — აგურით ნაგები, უყელო ფართო გუმბათით, დრანდელ ეპისკოპოსთა კათედრა X–XVII საუკუნეებში და, არქეოლოგ ლუდმილა ხრუშკოვას შეფასებით, ამ ტიპის ერთადერთი ნაგებობა აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში.

ნახე

მოქვის ტაძარი

აფხაზეთი

აფხაზთა მეფე ლეონ III-ის მიერ 957–967 წლებში აგებული საკათედრო ტაძარი სოფელ მოქვში — მოქველ ეპისკოპოსთა კათედრა, ქართული წიგნიერების კერა, საიდანაც 1300 წლის მოქვის ოთხთავია, და შარვაშიძეთა საგვარეულო საძვალე.

ნახე

ბედიის ტაძარი

აფხაზეთი

ბაგრატ III-ის მიერ 999 წელს აკურთხებული საეპისკოპოსო ტაძარი სოფელ ბედიაში, გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფისა და მისი დედის, გურანდუხტის, საძვალე — სამი ფენის ფრესკებით, ასომთავრული წარწერებითა და ბედიელ მიტროპოლიტთა სასახლის ნანგრევებით.

ნახე

ბიჭვინთის ტაძარი

აფხაზეთი

X საუკუნის ჯვარგუმბათოვანი საკათედრო ტაძარი ბიჭვინთაში, საუკუნეების განმავლობაში აფხაზეთის კათოლიკოსთა კათედრა, დღეს საკონცერტო დარბაზი 1975 წელს დადგმული ორღანით — აფხაზეთის უდიდესი ადრეული შუა საუკუნეების ტაძარი.

ნახე