ბმული დაკოპირდა
ფოტო: Jaba1977 (CC BY-SA 4.0), ლიკა აბრალავა (CC BY-SA 3.0), Marie-Frédéric Dubois de Montpéreux (Public domain)
შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე სენაკის მახლობლად — ოთხი სამშენებლო ფენით IV საუკუნის დასაწყისიდან XVII საუკუნემდე, ორი ჭიშკრით, სამი კოშკით, დარბაზული ეკლესიითა და თავდაცვითი თხრილით; იმერეთის მეფე ლევანის 1590 წლის ტყვეობისა და სიკვდილის ადგილი, ჭილაძეების სათავადოს ციხე, რომელიც ერთი მოსაზრებით ეგრისის ონოგურისია; ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლი 2006 წლიდან.
აღწერა
შხეფის ციხე სამეგრელოში, ქალაქ სენაკის მახლობლად დგას. ეს შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეა, რომელზეც ოთხი სამშენებლო ფენა გამოიყოფა — ყველაზე ადრეული IV საუკუნის დასაწყისისაა, ყველაზე გვიანდელი XVI–XVII საუკუნეებს განეკუთვნება, და შემდგომი გადაკეთებების კვალიც ეტყობა. ციხე გეგმაში მოგრძოა და აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზეა გაშლილი; იგი გალავნის აღმოსავლეთ მონაკვეთში გაჭრილი ორი ჭიშკრისგან, სამი კოშკისგან — სამხრეთ-დასავლეთის, ცენტრალურისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთის —, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩრდილოეთ გალავანზე მიშენებული მცირე დარბაზული ეკლესიის, წყლის რეზერვუარისა და გალავნისგან შედგება, და ხელოვნური თავდაცვითი თხრილი ერტყმის. კედლები კლდის ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე, რიგების დაცვითაა ნაგები. სამხრეთ-დასავლეთისა და ცენტრალური კოშკები ოთხკუთხაა — ცენტრალური წაკვეთილი პირამიდის მოყვანილობის ოთხსართულიანი ნაგებობაა, რომლის შესასვლელი სამხრეთიდან 4 მეტრის სიმაღლეზეა გაჭრილი; სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩართული მესამე კოშკი წრიული და სამსართულიანია, მიწის დონეზე დასავლეთიდან შესასვლელით, და მეცნიერთა ვარაუდით საცხოვრებელ ნაგებობას წარმოადგენდა. ეკლესიის აფსიდიანი დარბაზი გარე ოთხკუთხედშია მოქცეული, შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, აფსიდა — აღმოსავლეთ ბოლოში.
- აშენების პერიოდი
- ოთხი სამშენებლო ფენა — IV საუკუნის დასაწყისიდან XVI–XVII საუკუნეებამდე
- მასალა
- კლდის ფლეთილი ქვა კირის დუღაბზე, რიგების დაცვით
ისტორია
გამოთქმულია მოსაზრება, რომ შხეფის ციხე იგივე ონოგურისია — ეგრისის სამეფოს ციხესიმაგრე, რომელიც VI საუკუნის ბიზანტიურ-სპარსული ომების ქრონიკებში იხსენიება და რომლის ადგილმდებარეობაზე მეცნიერები დღემდე კამათობენ: ონოღია, სეფიეთი და მარტვილის მუნიციპალიტეტის ხუნწისციხეც დასახელებულა. ციხის ყველაზე ადრეული ფენა IV საუკუნის დასაწყისისაა. XVI საუკუნის შუამდე შხეფი ჭილაძეების სათავადოში შედიოდა და ხშირად საპატიო პატიმართა საპყრობილედ იყენებდნენ — 1590 წელს აქ ტყვეობაში იმერეთის მეფე ლევანი გარდაიცვალა. ციხე XIX საუკუნის დასაწყისშიც მოქმედებდა.
1979 წელს ციხეზე არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა და ი. ადამიამ ძეგლი „ძეგლის მეგობარში“ გამოაქვეყნა; პარმენ ზაქარაია მას ქართული ციხესიმაგრეების კორპუსში აღწერს. 2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით შხეფის ციხეს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა (კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5154).
ვიზიტის ინფორმაცია
ციხე სენაკის მახლობლად დგას. ნანგრევებამდე მისასვლელი გზა და დათვალიერების პირობები ადგილზე დააზუსტეთ.
უსაფრთხოება
ციხის კედლებზე ნუ ახვალთ; ციხეს გარს თავდაცვითი თხრილი აკრავს, ამიტომ ფეხქვეშ დაიხედეთ.
რჩევა
სამხრეთ-აღმოსავლეთის მრგვალი კოშკი და ცენტრალური კოშკის 4 მეტრზე გაჭრილი შესასვლელი მოძებნეთ, ასევე ჩრდილო გალავანზე მიშენებული მცირე დარბაზული ეკლესია.
წყაროები
ახლოს მდებარე ადგილები
რეგიონის ყველა ადგილი
ამავე ტიპის ადგილები
ციხესიმაგრე — ყველა ადგილი
ახლოს მდებარე დასახლებები